TRICLOSAN

Co to jest TRICLOSAN?

TRICLOSAN (triklosan) to chlorowana pochodna fenolu o nazwie chemicznej 5-Chloro-2-(2,4-dichlorophenoxy)phenol, stosowana w kosmetykach jako konserwant i substancja przeciwdrobnoustrojowa. 1 2 Ma wzór C12H7Cl3O2 i masę molową 289,5, a jego numer CAS to 3380-34-5, numer WE 222-182-2. 1 2 Według przeglądu z 2006 roku triklosan wprowadzono w 1965 roku i jest on powszechnie stosowanym związkiem przeciwbakteryjnym w produktach domowych i związanych z ochroną zdrowia. 7

Po co jest w kosmetyku

Jako konserwant chroni produkt przed drobnoustrojami, a jako składnik przeciwdrobnoustrojowy ogranicza ich rozwój. 1 Pełni też funkcję dezodorantu, czyli ogranicza nieprzyjemny zapach. 1 W UE wolno go stosować w pastach do zębów, mydłach do rąk, mydłach do ciała i żelach pod prysznic, dezodorantach (nie w sprayu), pudrach do twarzy i korektorach oraz w produktach do czyszczenia paznokci przed nałożeniem sztucznych paznokci. 1 Według przeglądu z 2006 roku najczęściej występuje w przeciwbakteryjnych mydłach do rąk, a w Stanach Zjednoczonych także w dezodorantach i pastach do zębów, zwykle w stężeniu od 0,15 do 0,3%. 7

Funkcje według CosIng

• Konserwant: chroni produkt przed drobnoustrojami PRESERVATIVE
• Przeciwdrobnoustrojowy: ogranicza rozwój drobnoustrojów ANTIMICROBIAL
• Dezodorant: ogranicza nieprzyjemny zapach DEODORANT

Bezpieczeństwo i ograniczenia

W UE TRICLOSAN jest dopuszczonym konserwantem z załącznika V (pozycja 25) rozporządzenia (WE) nr 1223/2009, w maksymalnym stężeniu 0,3% i tylko w ściśle określonych rodzajach produktów, m.in. w pastach do zębów, mydłach do rąk i ciała oraz dezodorantach innych niż spraye. 1 Nie wolno go stosować w pastach do zębów przeznaczonych dla dzieci poniżej 3 lat, a pasta z triklosanem musi mieć na etykiecie ostrzeżenie: „Nie stosować u dzieci poniżej 3 lat”; produkty niespełniające tych warunków, wprowadzonych rozporządzeniem (UE) 2024/996, mogły być wprowadzane do obrotu do 31 grudnia 2024 r. i udostępniane do 31 października 2025 r., o ile spełniały warunki obowiązujące 23 kwietnia 2024 r. 1 W opinii z 2022 roku, uwzględniającej potencjalne działanie na układ hormonalny, SCCS uznał triklosan jako konserwant w stężeniach z pozycji 25 załącznika V za bezpieczny w produktach nakładanych na skórę, z wyjątkiem balsamów do ciała, dla dorosłych i dzieci w wieku 0,5-18 lat. 3 Według tej samej opinii triklosan w paście do zębów w stężeniu 0,3% jest bezpieczny, gdy jest jedynym źródłem narażenia, ale nie przy łącznym stosowaniu z innymi produktami u dzieci poniżej 3 lat, a w płynie do płukania jamy ustnej w stężeniu 0,2% jest bezpieczny dla dorosłych tylko przy stosowaniu pojedynczym. 3 Już w 2011 roku SCCS stwierdził, że stosowanie 0,3% triklosanu we wszystkich kosmetykach nie jest bezpieczne ze względu na łączne narażenie, a stosowania w innych produktach pozostawianych na skórze (np. balsamach do ciała) nie uznał za bezpieczne z powodu wysokiej ekspozycji; w 2009 roku komitet ocenił, że nie da się ilościowo określić ryzyka rozwoju oporności drobnoustrojów związanego z triklosanem. 4 5 Według przeglądu z 2006 roku alergia na produkty z triklosanem jest rzadka, choć opisano kilka przypadków kontaktowego zapalenia skóry wywołanego tym składnikiem. 7

Przepisy UE

Brzmienie warunków pochodzi z bazy CosIng (po angielsku). Wiążący jest tekst rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 w Dzienniku Urzędowym UE, także w wersji polskiej.

Co mówią badania

W 12-tygodniowym badaniu z podwójnie ślepą próbą u dorosłych skłonnych do odkładania kamienia nazębnego porównano trzy pasty przeciwkamieniowe, w tym dwie z 0,3% triklosanu, z pastą placebo. 9 Wszystkie trzy pasty istotnie zmniejszyły powstawanie kamienia naddziąsłowego, o 39% do 55% względem placebo, bez istotnych różnic między nimi. 9 W randomizowanym badaniu u 40 nastolatków z niepełnosprawnością intelektualną pasta z aloesem po 30 dniach w większym stopniu zmniejszyła płytkę, stan zapalny dziąseł i liczbę grzybów Candida niż pasta z triklosanem. 10 W teście okluzyjnym na skórze 19 studentów stomatologii jedna z dwóch past zawierających triklosan wywołała rumień u 16 z 19 osób, a druga nie dała żadnych reakcji, przy czym pasty różniły się też innymi składnikami. 8

Najczęstsze pytania

Co to jest triclosan?

TRICLOSAN to chlorowana pochodna fenolu (5-Chloro-2-(2,4-dichlorophenoxy)phenol), używana w kosmetykach jako konserwant, składnik przeciwdrobnoustrojowy i dezodorujący. 1 2

Czy triclosan jest szkodliwy?

Według SCCS z 2022 roku triklosan w stężeniach dozwolonych w UE jest bezpieczny w produktach nakładanych na skórę, z wyjątkiem balsamów do ciała, a w paście do zębów nie jest bezpieczny przy łącznym narażeniu u dzieci poniżej 3 lat. 3 Przeglądy naukowe wymieniają triklosan wśród substancji zaburzających gospodarkę hormonalną, zaznaczając jednocześnie, że wciąż istnieją istotne niepewności. 6 11 Alergia na produkty z triklosanem jest rzadka, choć opisano pojedyncze przypadki kontaktowego zapalenia skóry. 7

W jakich kosmetykach jest triclosan?

W UE triklosan może występować w stężeniu do 0,3% w pastach do zębów, mydłach do rąk i ciała, żelach pod prysznic, dezodorantach (nie w sprayu), pudrach do twarzy, korektorach i produktach do czyszczenia paznokci przed nałożeniem sztucznych paznokci. 1 Pasta do zębów z triklosanem musi mieć ostrzeżenie, że nie należy jej stosować u dzieci poniżej 3 lat. 1

Źródła

1. 1Baza CosIng, Komisja EuropejskaCosIng (Komisja Europejska): TRICLOSAN
2. 2PubChem (NCBI)PubChem: Triclosan (CID 5564)
3. 3Opinia komitetu naukowego UE · 2022Request for a scientific advice on the safety of triclocarban and triclosan as substances with potential endocrine disrupting properties
4. 4Opinia komitetu naukowego UE · 2011Oinion on Triclosan Addenum to the SCCP opinion on Triclosan
5. 5Opinia komitetu naukowego UE · 2009Opinion on Triclosan Anti-microbial Resistance
6. 6Praca naukowa (PubMed) · 2022Comprehending the Role of Endocrine Disruptors in Inducing Epigenetic Toxicity.
7. 7Praca naukowa (PubMed) · 2006Triclosan.
8. 8Praca naukowa (PubMed) · 1997Skin reactions and irritation potential of four commercial toothpastes.
9. 9Praca naukowa (PubMed) · 1995Anticalculus efficacy of three dentifrices.
10. 10Praca naukowa (PubMed) · 2017Antiplaque, Antifungal Effectiveness of Aloevera Among Intellectually Disabled Adolescents: Pilot Study.
11. 11Praca naukowa (PubMed) · 2026Endocrine-disrupting chemicals in cosmetics: mechanistic insights and their impact on human and skin health.

Opis opracowany automatycznie wyłącznie na podstawie wymienionych źródeł (CosIng, PubChem, opinie komitetów naukowych UE, PubMed) i sprawdzony w drugim, niezależnym przebiegu. Ma charakter informacyjny; zob. zastrzeżenie na dole strony. Sprawdzono 19 października 2026. Zastrzeżenie *