XYLITOL

Co to jest XYLITOL?

XYLITOL (ksylitol) to alkohol cukrowy typu pentitolu, czyli związek z pięcioma grupami hydroksylowymi, stosowany w kosmetykach jako humektant i substancja nadająca smak. 1 2 3 7 Jego nazwa systematyczna to pentano-1,2,3,4,5-pentol, wzór sumaryczny C5H12O5, a masa molowa wynosi 152,15 g/mol. 2 Substancja ma numer CAS 87-99-0 i numer WE 201-788-0. 1

Po co jest w kosmetyku

Jako humektant XYLITOL wiąże wodę w naskórku, a w kosmetykach pełni funkcję składnika kondycjonującego skórę. 1 7 Według CosIng ma też funkcję przeciwłojotokową (ogranicza objawy łojotoku) oraz dezodorującą (ogranicza nieprzyjemny zapach). 1 Nadaje smak, dlatego bywa składnikiem produktów do ust i jamy ustnej. 1 W pastach do zębów humektanty, takie jak ksylitol czy sorbitol, wpływają na konsystencję, właściwości reologiczne i trwałość produktu. 3

Funkcje według CosIng

• Humektant: wiąże wodę w naskórku SKIN CONDITIONING - HUMECTANT
• Przeciwłojotokowy: ogranicza objawy łojotoku ANTI-SEBORRHEIC
• Dezodorant: ogranicza nieprzyjemny zapach DEODORANT
• Nadaje smak: składnik produktów do ust i jamy ustnej FLAVOURING

Bezpieczeństwo i ograniczenia

CosIng nie wymienia składnika XYLITOL w załącznikach II-VI rozporządzenia (WE) nr 1223/2009, więc nie ma dla niego w UE szczególnych ograniczeń stężenia ani wymaganych ostrzeżeń. 1 CosIng nie odnotowuje opinii komitetu naukowego UE (SCCS) dotyczących tej substancji. 1 W ocenie opublikowanej w 2025 roku panel ekspertów ds. bezpieczeństwa składników kosmetycznych uznał mannitol, sorbitol i ksylitol za bezpieczne w kosmetykach przy obecnych praktykach stosowania i stężeniach. 7 W badaniu, w którym 196 dzieci przydzielono losowo do szczotkowania zębów pastą z fluorem i ksylitolem albo pastą z fluorem i sorbitolem, po sześciu miesiącach nie zgłoszono działań niepożądanych. 5 W zebranych źródłach brak danych o częstości alergii kontaktowej na ksylitol.

Przepisy UE

W bazie CosIng ten składnik nie ma wpisu w załącznikach II-VI rozporządzenia (WE) nr 1223/2009, czyli nie jest na liście substancji zakazanych ani dozwolonych z ograniczeniami. Za bezpieczeństwo gotowego kosmetyku odpowiada producent: każdy kosmetyk wprowadzany do obrotu w UE musi mieć raport bezpieczeństwa.

Co mówią badania

W badaniu na zdrowych dorosłych ochotnikach, u których wywoływano podrażnienie skóry 0,1% SLS w teście płatkowym, ksylitol istotnie ograniczał wzrost przeznaskórkowej utraty wody (TEWL), podobnie jak glicerol. 8 W badaniu klinicznym zastąpienie sorbitolu ksylitolem w paście do zębów wiązało się z większą zawartością amoniaku i istotnie mniejszą ilością polisacharydów bakteryjnych w płytce nazębnej oraz z niższym poziomem S. mutans w ślinie. 3 U 70 dzieci w wieku 3-6 lat stosujących przez 3 miesiące pastę z fluorem zawierającą 9,7% ksylitolu lub bez ksylitolu nie stwierdzono istotnych różnic w poziomie paciorkowców mutans i pałeczek kwasu mlekowego, choć zmniejszenie liczby paciorkowców mutans wystąpiło u 38% dzieci z grupy ksylitolowej wobec 16% w grupie porównawczej. 6 W randomizowanym badaniu 196 dzieci w wieku 4-5 lat z Wysp Marshalla pasta z 1400 ppm fluoru i 31% ksylitolu nie okazała się po sześciu miesiącach skuteczniejsza w zapobieganiu próchnicy niż pasta z 1450 ppm fluoru i sorbitolem. 5 U 26 dzieci w wieku 4-5 lat z białymi plamami na zębach pasta z glicerofosforanem wapnia, chlorkiem magnezu i 12% ksylitolu po miesiącu stosowania nie różniła się istotnie potencjałem remineralizacyjnym od pasty z 500 ppm fluoru. 4

Najczęstsze pytania

Po co jest ksylitol w kosmetykach?

Ksylitol w kosmetykach działa głównie jako humektant, czyli wiąże wodę w naskórku. 1 Według CosIng pełni też funkcję przeciwłojotokową i dezodorującą, a w produktach do ust i jamy ustnej nadaje smak. 1

Czy ksylitol w kosmetykach jest bezpieczny?

Panel ekspertów ds. bezpieczeństwa składników kosmetycznych uznał ksylitol za bezpieczny w kosmetykach przy obecnych praktykach stosowania i stężeniach. 7 W UE nie podlega on szczególnym ograniczeniom, bo CosIng nie wymienia go w załącznikach II-VI rozporządzenia kosmetycznego. 1

Dlaczego ksylitol dodaje się do pasty do zębów?

W paście do zębów ksylitol pełni rolę humektantu, który wpływa na konsystencję i trwałość produktu, oraz nadaje smak. 1 3 W badaniach z udziałem dzieci pasty z ksylitolem nie wykazały istotnej przewagi nad pastami z fluorem bez ksylitolu. 5 6

Źródła

1. 1Baza CosIng, Komisja EuropejskaCosIng (Komisja Europejska): XYLITOL
2. 2PubChem (NCBI)PubChem: (2S,4R)-Pentane-1,2,3,4,5-Pentol (CID 6912)
3. 3Praca naukowa (PubMed) · 1985Biochemical, microbiologic, and clinical comparisons between two dentifrices that contain different mixtures of sugar alcohols.
4. 4Praca naukowa (PubMed) · 2022The effect of a novel toothpaste in children with white spot lesions.
5. 5Praca naukowa (PubMed) · 2014Cluster-randomized xylitol toothpaste trial for early childhood caries prevention.
6. 6Praca naukowa (PubMed) · 1995Influence of xylitol in dentifrice on salivary microflora of preschool children at caries risk.
7. 7Praca naukowa (PubMed) · 2025Safety Assessment of Mannitol, Sorbitol, and Xylitol as Used in Cosmetics.
8. 8Praca naukowa (PubMed) · 2011Antiirritant properties of polyols and amino acids.

Opis opracowany automatycznie wyłącznie na podstawie wymienionych źródeł (CosIng, PubChem, opinie komitetów naukowych UE, PubMed) i sprawdzony w drugim, niezależnym przebiegu. Ma charakter informacyjny; zob. zastrzeżenie na dole strony. Sprawdzono 20 października 2026. Zastrzeżenie *