Kwas borowy

Na co się go stosuje

• odkażanie w stanach zapalnych skóry, wypryskach i powierzchownych uszkodzeniach naskórka
• oparzenia, stłuczenia i obrzęki zapalne tkanek miękkich (przymoczki, okłady)
• stany zapalne zewnętrznych narządów moczopłciowych (roztwór na skórę)
• w niektórych krajach (m.in. według wytycznych brytyjskich i amerykańskich) dopochwowo w zakażeniach drożdżakowych opornych na typowe leczenie; w Polsce nie ma takiego zarejestrowanego leku

Jak działa

Roztwór 3% kwasu borowego działa miejscowo przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo. Przez nieuszkodzoną skórę przenika w nieznacznym stopniu, ale z uszkodzonej skóry, błon śluzowych i przewodu pokarmowego wchłania się w ponad 90%. Kumuluje się w narządach i wydala z moczem z okresem półtrwania 12-27 godzin, dlatego długie stosowanie na dużą powierzchnię może prowadzić do zatrucia.

Czy może być w kosmetykach

Kwas borowy jest w kosmetykach zakazany: CosIng podaje dla BORIC ACID wpis w załączniku II, poz. 1395 rozporządzenia (WE) nr 1223/2009, wprowadzony rozporządzeniem (UE) 2019/831. Zakazane są też borany, w tym boraks (załącznik II, poz. 1396). W zharmonizowanej klasyfikacji UE kwas borowy ma zwrot H360FD: może szkodzić płodności i dziecku w łonie matki.

Dostępność

Kwas borowy jest w Polsce dostępny w lekach bez recepty: w Rejestrze Produktów Leczniczych (stan na 12.10.2026) roztwór 30 mg/g, maść 10%, maść 5 mg/g i preparaty złożone do stosowania na skórę mają kategorię OTC. Żaden z nich nie jest przeznaczony do ucha ani do pochwy.

Bezpieczeństwo

Nie stosuje się go doustnie, do oczu, na rozległe rany, otwarte skaleczenia, duże powierzchnie skóry ani długotrwale; charakterystyki produktu wykluczają też dzieci do 11 lub 12 lat. Na uszkodzonej skórze może wywołać zaczerwienienie, wysypkę i łuszczenie, a po wchłonięciu wymioty, biegunkę, drgawki, uszkodzenie nerek i śpiączkę. Przewlekłe zatrucie objawia się m.in. zapaleniem skóry, zaburzeniami miesiączkowania, niedokrwistością i wypadaniem włosów. Opisano zgony po narażeniu przez skórę i po połknięciu.

Ciąża i karmienie

Kwas borowy w badaniach przedklinicznych działał toksycznie na rozród i rozwój płodu, a klasyfikacja UE ostrzega, że może szkodzić dziecku w łonie matki. Jedna charakterystyka maści dopuszcza ją w ciąży tylko, gdy korzyść przewyższa ryzyko, a wytyczne zalecają unikanie dopochwowego kwasu borowego w ciąży. Decyzja należy do lekarza.

Najczęstsze pytania

Kwas borowy a boraks: czym się różnią?

Kwas borowy i boraks to dwa różne związki boru: boraks to sól sodowa kwasu borowego, czyli dziesięciowodny tetraboran sodu. W CosIng kwas borowy figuruje w załączniku II pod poz. 1395, a boraks w grupie boranów pod poz. 1396, więc oba są w kosmetykach w UE zakazane. Przegląd toksykologiczny omawia toksyczność obu związków razem, jako związków boru.

Kwas borowy: jak działa i do czego się go stosuje?

Kwas borowy działa miejscowo przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo. W Polsce jest lekiem bez recepty do stosowania na skórę: roztwór służy do przymoczek i okładów przy stanach zapalnych skóry, wypryskach, oparzeniach i obrzękach, a maść na drobne uszkodzenia naskórka. Stosuje się go krótko, na małe powierzchnie i nie u dzieci do 11-12 lat.

Czy kwas borowy można stosować do ucha?

Żaden lek z kwasem borowym zarejestrowany w Polsce nie ma wskazania do ucha. W laryngologii używa się czasem proszku kwasu borowego, ale pomiar laboratoryjny z 2024 roku pokazał, że typowe dmuchawki często podają ilości uznawane za mogące działać toksycznie, a zapalna skóra i błona śluzowa łatwo go wchłaniają. O leczeniu ucha decyduje lekarz.

Co potwierdzają źródła

• Kwas borowy jest w załączniku II, poz. 1395 (rozporządzenie 2019/831), borany z boraksem w załączniku II, poz. 1396. S1 S2 S3
• Zharmonizowana klasyfikacja wg CLP: H360FD, może szkodzić płodności i dziecku w łonie matki. S7
• Roztwór 3%: działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze; wskazania skórne; przeciwwskazania (doustnie, oczy, rozległe rany, duże powierzchnie, dzieci do 11 lat); wchłanianie >90% z uszkodzonej skóry i śluzówek, T1/2 12-27 h; objawy ostrego i przewlekłego zatrucia; toksyczność reprodukcyjna w badaniach przedklinicznych. S4
• Maść 10%: przeciwwskazana u dzieci poniżej 12 lat i na otwarte rany; w ciąży tylko gdy korzyść przewyższa ryzyko; kumulacja przy długim stosowaniu na dużą powierzchnię. S5
• Wszystkie produkty z kwasem borowym są OTC i do stosowania na skórę. S6
• Zgony po narażeniu przez skórę i doustnie; nieuszkodzona skóra to lepsza bariera; dopochwowy kwas borowy to jedna z niewielu opcji w kandydozie opornej na azole i jest w wytycznych m.in. brytyjskich i amerykańskich, które zalecają unikanie go w ciąży; ilości podawane do ucha typowymi dmuchawkami (pomiar laboratoryjny) często sięgają dawek uznawanych za toksyczne. S8 S9 S10 S11

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: Boric acid, załącznik II, poz. 1395
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: Borates, tetraborates, octaborates and boric acid salts and esters, załącznik II, poz. 1396
3. S3Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: BORIC ACID
4. S4Inne źródło · 2026Charakterystyka Produktu Leczniczego: kwas borowy, roztwór na skórę 30 mg/g, OTC (Rejestr Produktów Leczniczych)
5. S5Inne źródło · 2026Charakterystyka Produktu Leczniczego: kwas borowy, maść 10%, OTC (Rejestr Produktów Leczniczych)
6. S6Inne źródło · 2026Rejestr Produktów Leczniczych: Acidum boricum (kategoria dostępności, droga podania)
7. S7Inne źródło · 2026PubChem: Boric acid, GHS Classification (klasyfikacja zharmonizowana wg rozporządzenia (WE) nr 1272/2008)
8. S8Przegląd badań · 2021Toxicity of boric acid, borax and other boron containing compounds: A review.
9. S9Przegląd badań · 2011Boric acid for recurrent vulvovaginal candidiasis: the clinical evidence.
10. S10Przegląd badań · 2021Data on Safety of Intravaginal Boric Acid Use in Pregnant and Nonpregnant Women: A Narrative Review.
11. S11Badanie · 2024Potential Toxicity of Boric Acid Powder Otic Insufflation.

Treść sprawdzona ze źródłami 12 października 2026.