Kalamina

Na co się go stosuje

• świąd przy ospie wietrznej (doraźnie, obok innych metod)
• sączące się zmiany po kontakcie z trującym bluszczem, dębem i sumakiem (osuszanie)
• czasowa ochrona podrażnionej skóry przed czynnikami drażniącymi

Jak działa

Kalamina działa na powierzchni skóry. CosIng przypisuje jej funkcje pochłaniającą, kryjącą (zmętniającą) i ochronną dla skóry. W USA należy do substancji czynnych leków osłaniających skórę bez recepty: takie produkty czasowo chronią uszkodzoną lub podrażnioną skórę przed czynnikami drażniącymi, a kalamina może być deklarowana do osuszania sączących się zmian po kontakcie z trującym bluszczem. Dowody na łagodzenie świądu są słabe: pochodzą z nielicznych badań, w tym retrospektywnych.

Czy może być w kosmetykach

Kalamina (INCI: Calamine) jest w kosmetykach dozwolona: w CosIng figuruje jako składnik o funkcjach absorbent (pochłaniająca), opacifying (zmętniająca) i skin protecting (ochrona skóry), bez wpisu w załącznikach II-VI rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.

Dostępność

W Polsce nie ma zarejestrowanego leku z kalaminą: w Rejestrze Produktów Leczniczych (stan na 12.10.2026) nie ma żadnego produktu leczniczego z tą substancją, więc spotyka się ją w kosmetykach. Bez recepty dostępne są natomiast leki z tlenkiem cynku, np. maści, pasty i pudry płynne.

Bezpieczeństwo

Kalaminę stosuje się wyłącznie zewnętrznie i z dala od oczu. Według amerykańskich wymagań dla leków osłaniających skórę stosowanie trzeba przerwać i skonsultować się z lekarzem, jeśli stan skóry się pogarsza albo objawy trwają ponad 7 dni lub szybko wracają. W retrospektywnym badaniu 50 niemowląt z wypryskiem dokumentacja nie wykazała działań niepożądanych, ale danych o bezpieczeństwie jest niewiele.

Ciąża i karmienie

W źródłach, na których opiera się ta strona, nie ma badań nad kalaminą w ciąży ani podczas karmienia piersią. Przed użyciem warto zapytać lekarza lub farmaceutę.

Składniki kosmetyczne o zbliżonym kierunku działania

• Tlenek cynku: To główny składnik kalaminy; w USA tlenek cynku 1-25% należy do tej samej grupy środków osłaniających skórę, a w Polsce jest w lekach bez recepty.
• Owies koloidalny: W USA także jest substancją osłaniającą skórę, deklarowaną do łagodzenia drobnych podrażnień i świądu przy wysypkach, wyprysku i ukąszeniach owadów.

Kosmetyk nie zastępuje leku zaleconego przez lekarza. Składniki z listy działają zwykle słabiej albo inaczej.

Najczęstsze pytania

Kalamina: co to jest?

Kalamina to mieszanina tlenku cynku i tlenku żelaza, nakładana na skórę m.in. w postaci płynu (zawiesiny). Działa osłaniająco i osuszająco, dlatego stosuje się ją przy swędzącej, sączącej skórze, np. w ospie wietrznej albo po kontakcie z trującym bluszczem. W UE jest dozwolonym składnikiem kosmetyków, a w Polsce nie ma leku z kalaminą.

Czy kalamina pomaga na swędzenie przy ospie wietrznej?

Kalamina może łagodzić swędzenie przy ospie wietrznej: DermNet podaje, że płyn z kalaminą i doustne leki przeciwhistaminowe mogą zmniejszać świąd. Mocnych badań brakuje; w nielicznych badaniach kalamina zmniejszała świąd np. u dzieci z opatrunkiem gipsowym. Ospa częściej daje powikłania u dorosłych, kobiet w ciąży, noworodków i osób z obniżoną odpornością, dlatego wtedy trzeba skonsultować się z lekarzem.

Czy kalaminę można stosować na twarz?

Kosmetyki z kalaminą można nakładać na twarz zgodnie z ich przeznaczeniem, z dala od oczu. Kalamina pochłania i kryje, ale w źródłach tej strony nie ma badań potwierdzających, że leczy trądzik czy przebarwienia. Jeśli zmiany na skórze nasilają się albo trwają dłużej niż tydzień, trzeba skonsultować się z lekarzem.

Co potwierdzają źródła

• CALAMINE to w CosIng tlenek cynku i tlenek żelaza; funkcje absorbent, opacifying, skin protecting; brak wpisu w załącznikach. S1
• W USA kalamina 1-25% i tlenek cynku 1-25% to substancje czynne leków osłaniających skórę bez recepty; kalamina może być deklarowana do osuszania sączących zmian po trującym bluszczu, dębie i sumaku; owies koloidalny do świądu przy wysypkach, wyprysku, ukąszeniach; ostrzeżenia: tylko zewnętrznie, nie do oczu, lekarz przy pogorszeniu lub objawach ponad 7 dni. S2
• W Rejestrze nie ma produktu leczniczego z kalaminą; maści, pasty i pudry płynne z tlenkiem cynku mają kategorię OTC. S3
• Płyn z kalaminą i doustne leki przeciwhistaminowe mogą łagodzić świąd w ospie wietrznej; powikłania ospy częstsze u dorosłych i osób z obniżoną odpornością, ryzyko w ciąży i u noworodków. S4
• W retrospektywnym badaniu 50 niemowląt z wypryskiem dodanie płynu z kalaminą do sterydu zmniejszało świąd, bez działań niepożądanych w dokumentacji; w badaniu 250 dzieci z gipsem grupa z kalaminą miała mniej świądu i zmian skórnych. S5 S6

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: CALAMINE
2. S2FDA · 2026eCFR: 21 CFR Part 347, Skin Protectant Drug Products for Over-the-Counter Human Use (347.3, 347.10, 347.50)
3. S3Inne źródło · 2026Rejestr Produktów Leczniczych: wyszukiwanie Calamina oraz Zinci oxidum (kategoria dostępności)
4. S4DermNet · 2022DermNet: Chickenpox (Varicella)
5. S5Badanie · 2022Effectiveness of calamine lotion as an adjunctive therapy to mometasone furoate ointment in the treatment of infant eczema: A retrospective study.
6. S6Badanie · 2013Calamine lotion to reduce skin irritation in children with cast immobilisation.

Treść sprawdzona ze źródłami 12 października 2026.