Ekstrakt z korzenia piwonii

Jak działa

Głównym związkiem korzenia jest peonifloryna, glikozyd monoterpenowy; stanowi ponad 40% tzw. całkowitych glikozydów piwonii, frakcji stosowanej w Chinach jako lek w chorobach autoimmunologicznych. W modelach zwierzęcych i komórkowych peonifloryna działała przeciwzapalnie i regulowała odpowiedź immunologiczną. W hodowli ludzkich fibroblastów skóry chroniła komórki przed stresem oksydacyjnym po naświetlaniu UVA: zmniejszała ilość wolnych rodników i pobudzała szlak Nrf2, który uruchamia własne enzymy antyoksydacyjne komórki. Sam ekstrakt w stężeniu 1 mg/ml hamował w probówce ponad połowę aktywności tyrozynazy, enzymu niezbędnego do wytwarzania melaniny.

Najwięcej danych dotyczy przebarwień, ale pochodzą one z laboratorium. W badaniu firmy kosmetycznej na odtworzonym, pigmentowanym naskórku ludzkim ekstrakt z 53% peonifloryny i czysta peonifloryna zmniejszały ilość melaniny o ok. 23-30%, w podobnym rzędzie wielkości co porównawczy 4-n-butylorezorcynol. Wyniki nie są spójne: w komórkach czerniaka mysiego peonifloryna hamowała melanogenezę, a w prawidłowych ludzkich melanocytach ją nasilała. Jedyne znalezione badanie na ludziach, także prowadzone przez producenta kosmetyków, dotyczyło frakcji wzbogaconej w peoniflorynę (ok. 64%, wobec ok. 10% w typowych ekstraktach): preparat z 0,5% tej frakcji stosowany 8 tygodni u 20 ochotników zmniejszył zmarszczki twarzy; streszczenie nie opisuje grupy kontrolnej. Mniejszy rumień i przebarwienie po UVB u ochotników wykazano w badaniu innej firmy kosmetycznej dla innego gatunku, piwonii drzewiastej (Paeonia suffruticosa).

Dla kogo

• osoby z przebarwieniami, jako dodatek do filtra i lepiej przebadanych składników; skuteczności u ludzi nie potwierdzono
• skóra narażona na słońce, jako składnik przeciwutleniający (działanie wykazane w hodowlach komórek)
• nie dla osób uczulonych na piwonię

Stężenia

Skutecznego stężenia nie ustalono. Typowe ekstrakty kosmetyczne zawierają ok. 10% peonifloryny; w jedynym badaniu na ludziach stosowano 0,5% frakcji wzbogaconej do ok. 64% peonifloryny. Ocenę bezpieczeństwa metodą progu toksykologicznego (TTC) przeprowadzono dla kosmetyków pozostawianych na skórze z 1% ekstraktu i potwierdziła ona ich bezpieczeństwo. W bazie CosIng ekstrakt ma funkcję pielęgnującą skórę i nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc prawo UE nie wyznacza dla niego limitu stężenia.

Jak zacząć

1. Wybierz produkt pozostawiany na skórze, np. serum lub krem, i przez pierwszy tydzień stosuj go raz dziennie.
2. Przy skłonności do alergii najpierw nakładaj go przez kilka dni na mały fragment skóry: opisywano reakcje alergiczne po miejscowym stosowaniu piwonii.
3. Codziennie stosuj filtr o szerokim spektrum, przy przebarwieniach na odsłoniętej skórze SPF 50+: ochrona przed UV jest podstawą.
4. Efekty oceniaj najwcześniej po 8 tygodniach, bo tyle trwało jedyne badanie na ludziach; jeśli przebarwienia się utrzymują, porozmawiaj z dermatologiem o lepiej przebadanych metodach.

Możliwe skutki uboczne

Piwonia jest zwykle dobrze tolerowana, ale opisywano reakcje alergiczne skóry, zwłaszcza po stosowaniu miejscowym. Badania genotoksyczności w probówce i ocena metodą TTC nie wykazały zagrożenia dla kosmetyków z 1% ekstraktu, natomiast badań tolerancji na większych grupach osób nie znaleźliśmy. Przy zaczerwienieniu, swędzeniu lub wysypce przerwij stosowanie.

Ciąża i karmienie

Brak badań stosowania ekstraktu z piwonii na skórę w ciąży i w czasie karmienia piersią. Przyjmowana doustnie piwonia może obniżać stężenie prolaktyny, dlatego baza LactMed radzi unikać jej podczas karmienia; zalecenie dotyczy przyjmowania doustnego, a danych o kosmetykach brak. Stosowanie w tym okresie omów z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Czy ekstrakt z piwonii rozjaśnia przebarwienia?

Może, ale nie potwierdzono tego u ludzi. Na modelu ludzkiego naskórka ekstrakt zmniejszał ilość melaniny o ok. 27-28%, a w probówce hamował tyrozynazę. Przy przebarwieniach podstawą pozostaje codzienny filtr i składniki z badaniami klinicznymi.

Czym jest peonifloryna?

To glikozyd monoterpenowy, główny związek korzenia piwonii chińskiej, któremu przypisuje się większość opisywanego działania przeciwzapalnego i przeciwutleniającego. Jej zawartość w surowcach jest różna: ok. 10% w typowych ekstraktach kosmetycznych, ponad 50% w ekstraktach wzbogaconych.

Czy piwonia drzewiasta działa tak samo?

To inny gatunek (Paeonia suffruticosa), także zawierający peoniflorynę. W badaniu z ochotnikami jego ekstrakt ograniczał rumień i przebarwienie po naświetlaniu UVB, ale wyników nie można automatycznie przypisać piwonii chińskiej.

Co potwierdzają źródła

• Peonifloryna jest głównym związkiem korzenia (ponad 40% całkowitych glikozydów piwonii) i działała przeciwzapalnie w modelach zwierzęcych; frakcję glikozydów stosuje się w Chinach jako lek w chorobach autoimmunologicznych, w badaniach o ograniczonej jakości. S2 S11
• Ekstrakt w stężeniu 1 mg/ml hamował ponad 50% aktywności tyrozynazy grzybowej i ludzkiej, a peonifloryna chroniła fibroblasty skóry przed stresem oksydacyjnym po UVA przez szlak Nrf2. S7 S8
• Na modelu pigmentowanego naskórka ludzkiego ekstrakt (53% peonifloryny) i peonifloryna zmniejszały ilość melaniny o 23-30%, w rzędzie wielkości 4-n-butylorezorcynolu (badanie firmy kosmetycznej). S4
• Wpływ peonifloryny na melaninę jest niejednoznaczny: hamowała melanogenezę w komórkach czerniaka mysiego, a nasilała ją w prawidłowych ludzkich melanocytach. S5 S6
• Jedyne badanie na ludziach (producent kosmetyków): preparat z 0,5% frakcji zawierającej ok. 64% peonifloryny przez 8 tygodni zmniejszył zmarszczki u 20 osób; typowe ekstrakty kosmetyczne mają ok. 10% peonifloryny. S9
• Ograniczenie rumienia i przebarwienia po UVB u ochotników wykazano dla piwonii drzewiastej (Paeonia suffruticosa), a nie dla piwonii chińskiej (badanie firmy kosmetycznej). S12
• Ekstrakt nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, a ocena metodą TTC potwierdziła bezpieczeństwo kosmetyków pozostawianych na skórze z 1% ekstraktu. S1 S10
• Korzeń piwonii zawiera też m.in. albiflorynę, flawonoidy i garbniki; piwonia bywa przyczyną reakcji alergicznych skóry, zwłaszcza po stosowaniu miejscowym, a doustnie może obniżać prolaktynę; przy przebarwieniach podstawą jest codzienny filtr SPF 50+. S3 S13

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PAEONIA LACTIFLORA ROOT EXTRACT
2. S2Przegląd badań · 2020Anti-inflammatory and immunoregulatory effects of paeoniflorin and total glucosides of paeony
3. S3Inne źródło · 2006Peony (Drugs and Lactation Database, LactMed)
4. S4Badanie · 2016The skin-depigmenting potential of Paeonia lactiflora root extract and paeoniflorin: in vitro evaluation using reconstructed pigmented human epidermis
5. S5Badanie · 2023Paeoniflorin found in Paeonia lactiflora root extract inhibits melanogenesis by regulating melanin-related signal transduction in B16F10 cells
6. S6Badanie · 2020The melanogenic effects and underlying mechanism of paeoniflorin in human melanocytes and vitiligo mice
7. S7Badanie · 2022Application of traditional Chinese medicine as skin depigmentation agents
8. S8Badanie · 2020UVA Induced Oxidative Stress Was Inhibited by Paeoniflorin/Nrf2 Signaling or PLIN2
9. S9Badanie · 2006Partially purified paeoniflorin exerts protective effects on UV-induced DNA damage and reduces facial wrinkles in human skin
10. S10Badanie · 2024Safety assessment of Paeonia lactiflora root extract for a cosmetic ingredient employing the threshold of toxicological concern (TTC) approach
11. S11Przegląd badań · 2024Therapeutic potential and pharmacological insights of total glucosides of paeony in dermatologic diseases: a comprehensive review
12. S12Badanie · 2010Inhibition of the CXCR3-mediated pathway suppresses ultraviolet B-induced pigmentation and erythema in skin
13. S13DermNet · 2015DermNet: Postinflammatory hyperpigmentation

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.