Kwas elagowy

Jak działa

Kwas elagowy występuje w wielu owocach, warzywach i orzechach, w postaci wolnej albo związanej w elagotaninach. W badaniach laboratoryjnych wiąże miedź w centrum aktywnym tyrozynazy i hamuje jej działanie. W badaniu firmowego laboratorium u świnek morskich nakładany przez 6 tygodni ograniczał przebarwienia po UV, a po odstawieniu pigment wracał, inaczej niż po hydrochinonie, co autorzy uznali za znak, że nie uszkadza komórek barwnikowych. W komórkach skóry i u myszy ograniczał rozkład kolagenu i stan zapalny po UVB. Słabo rozpuszcza się w wodzie, jest nietrwały i słabo przenika przez skórę, co według przeglądu z 2025 r. ogranicza jego skuteczność.

Badań na ludziach jest mało. W otwartym badaniu 30 osób z ostudą podzielono na trzy grupy; żel z syntetycznym kwasem elagowym zmniejszył ilość melaniny u 8 z 9 osób, które ukończyły badanie, podobnie jak żele z ekstraktem roślinnym i z arbutyną; grupy placebo nie było. W 12-tygodniowym badaniu producenta kosmetyków, z podwójnie ślepą próbą, u 54 osób preparat z 0,5% kwasu elagowego i 0,1% kwasu salicylowego dawał według autorów efekt porównywalny z 4% hydrochinonem, lekiem na receptę (niezależny przegląd ocenia jednak, że wyniki nadal przemawiały na korzyść hydrochinonu), a w badaniu u 82 osób, współtworzonym przez część tych samych autorów, preparat wieloskładnikowy z kwasem elagowym działał porównywalnie z hydrochinonem z tretinoiną. Efektu tych preparatów nie da się przypisać samemu kwasowi elagowemu.

Dla kogo

• cera z przebarwieniami, jako łagodna opcja kosmetyczna przy realistycznych oczekiwaniach
• osoby z ostudą: tylko jako uzupełnienie leczenia ustalonego z dermatologiem

Stężenia

W badaniu porównawczym stosowano 0,5% kwasu elagowego z 0,1% kwasu salicylowego dwa razy dziennie przez 12 tygodni; streszczenie małego badania żeli w ostudzie nie podaje stężenia. Skuteczne stężenie samego kwasu elagowego w kosmetyku nie jest znane. Doustnie badano 100-200 mg kwasu elagowego dziennie w ekstrakcie z granatu. W CosIng kwas elagowy ma funkcję kondycjonującą skórę i nie ma wpisu w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc UE nie ustala dla niego limitu stężenia.

Jak zacząć

1. Nakładaj produkt na oczyszczoną skórę raz lub dwa razy dziennie; w badaniach stosowano go dwa razy dziennie.
2. Rano zawsze używaj filtra o szerokim spektrum: w leczeniu przebarwień i ostudy to podstawa.
3. Efekty oceniaj po ok. 12 tygodniach, bo tyle trwały badania.

Możliwe skutki uboczne

Danych o tolerancji jest mało. W 12-tygodniowym badaniu preparat z 0,5% kwasu elagowego i 0,1% kwasu salicylowego był tolerowany porównywalnie z 4% hydrochinonem, a w innym badaniu preparat wieloskładnikowy z kwasem elagowym nie powodował problemów z tolerancją, które wystąpiły przy leczeniu hydrochinonem z tretinoiną. Przy pieczeniu, zaczerwienieniu lub wysypce przerwij stosowanie i skonsultuj się z dermatologiem.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań kwasu elagowego stosowanego na skórę w ciąży ani podczas karmienia piersią. Ciąża należy do czynników sprzyjających ostudzie, dlatego w tym czasie szczególnie ważny jest filtr. Przy wątpliwościach co do kosmetyku zapytaj lekarza; suplementów nie przyjmuj bez jego zgody.

Najczęstsze pytania

Czy kwas elagowy działa jak hydrochinon?

W dwóch badaniach preparaty z kwasem elagowym i innymi składnikami działały porównywalnie z hydrochinonem, ale nie było w nich grupy placebo, a efektu nie da się przypisać samemu kwasowi elagowemu. Hydrochinon jest w UE zakazany w kosmetykach, z wyjątkiem systemów do sztucznych paznokci (załącznik III/14), a w leczeniu przebarwień to lek na receptę, o którym decyduje lekarz.

Czy jedzenie granatów rozjaśnia skórę?

W badaniu z placebo, prowadzonym przez dział badawczy firmy, u 39 kobiet ekstrakt z granatu z 100-200 mg kwasu elagowego dziennie przez 4 tygodnie nieznacznie ograniczał ciemnienie skóry po naświetlaniu UV. Efekt był mały i nie zastępuje filtra ani leczenia przebarwień.

Dlaczego kwas elagowy trudno zamknąć w kremie?

Słabo rozpuszcza się w wodzie, jest nietrwały i słabo przenika przez skórę. Dlatego bada się dla niego nośniki, np. liposomy, nanocząstki i cyklodekstryny.

Co potwierdzają źródła

• Kwas elagowy występuje w owocach (m.in. granatach i jagodowych), warzywach i orzechach, wolny lub w elagotaninach; potrzebne są badania jego farmakokinetyki. S3 S4 S6
• Wiąże miedź w centrum aktywnym tyrozynazy; u świnek morskich ograniczał przebarwienia po UV, a pigment wracał po odstawieniu, inaczej niż po hydrochinonie. S2 S3
• W komórkach skóry i u myszy ograniczał rozkład kolagenu i stan zapalny po UVB. S4
• Słaba rozpuszczalność w wodzie, nietrwałość i słabe przenikanie przez skórę ograniczają jego skuteczność; bada się nośniki, np. liposomy i nanocząstki. W CosIng ma funkcję kondycjonującą skórę. S5 S1
• W otwartym badaniu bez placebo 30 osób z ostudą podzielono na trzy grupy (kwas elagowy syntetyczny, ekstrakt roślinny, arbutyna); żel z syntetycznym kwasem elagowym zmniejszył ilość melaniny u 8 z 9 osób, które ukończyły badanie. S7
• Preparat z 0,5% kwasu elagowego i 0,1% kwasu salicylowego (54 osoby, 12 tygodni, badanie producenta kosmetyków) działał i był tolerowany porównywalnie z 4% hydrochinonem według autorów, choć przegląd ocenia, że wyniki nadal przemawiały za hydrochinonem; preparat wieloskładnikowy (82 osoby, część tych samych autorów) działał porównywalnie z hydrochinonem z tretinoiną, bez ich problemów z tolerancją. S8 S9 S12
• Ekstrakt z granatu ze 100-200 mg kwasu elagowego dziennie przez 4 tygodnie nieznacznie ograniczał ciemnienie skóry po UV w badaniu z placebo. S10
• W leczeniu ostudy ważny jest filtr o szerokim spektrum, a ciąża należy do czynników sprzyjających jej powstaniu; hydrochinon jest w UE zakazany w kosmetykach z wyjątkiem systemów do sztucznych paznokci i jest lekiem na receptę. S11 S13 S14

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ELLAGIC ACID
2. S2Badanie · 2000In vitro and in vivo evaluation of ellagic acid on melanogenesis inhibition
3. S3Badanie · 2021The anti-melanogenic effects of ellagic acid through induction of autophagy in melanocytes and suppression of UVA-activated α-MSH pathways via Nrf2 activation in keratinocytes
4. S4Badanie · 2010Dietary compound ellagic acid alleviates skin wrinkle and inflammation induced by UV-B irradiation
5. S5Przegląd badań · 2025An Insight on Ellagic Acid Formulations for the Management of Skin Diseases
6. S6Przegląd badań · 2018A Pharmacological Update of Ellagic Acid
7. S7Badanie · 2008Efficiency of ellagic acid and arbutin in melasma: a randomized, prospective, open-label study
8. S8Badanie · 2013Tolerance and efficacy of a product containing ellagic and salicylic acids in reducing hyperpigmentation and dark spots in comparison with 4% hydroquinone
9. S9Badanie · 2013Dyspigmentation, skin physiology, and a novel approach to skin lightening
10. S10Badanie · 2006Effects of oral administration of ellagic acid-rich pomegranate extract on ultraviolet-induced pigmentation in the human skin
11. S11Przegląd badań · 2011Melasma: treatment strategy
12. S12Przegląd badań · 2022Topical Treatments for Melasma and Their Mechanism of Action
13. S13Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HYDROQUINONE (załącznik II, poz. 1339; załącznik III, poz. 14)
14. S14DermNet · 2021DermNet: Hydroquinone

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.