Przejdź do treści
Pz

Pokrzywa

INCI: Urtica Dioica Leaf Extract, Urtica Dioica Extract · inaczej: pokrzywa zwyczajna, Urtica dioica, wyciąg z liści pokrzywy

Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica) to roślina, której wyciąg z liści lub całego ziela dodaje się do szamponów, płukanek i toników jako składnik kondycjonujący, ściągający i regulujący wydzielanie łoju. Jej renoma w pielęgnacji włosów opiera się głównie na tradycji. Nie znaleźliśmy badań klinicznych, w których pokrzywa nakładana na skórę głowy zmniejszałaby wypadanie włosów.

Włosy i skóra głowy

Jak działa

Liście pokrzywy zawierają chlorofile, karotenoidy, witaminy, składniki mineralne, związki fenolowe i kwasy organiczne. W hodowli ludzkich keratynocytów wyciąg z liści obniżał ekspresję genu 5-alfa-reduktazy typu II, czyli enzymu przekształcającego testosteron w dihydrotestosteron (DHT), który odpowiada za miniaturyzację włosów w łysieniu androgenowym. W innym badaniu laboratoryjnym mieszanka pięciu wyciągów roślinnych, w tym z pokrzywy, hamowała wzrost bakterii trądzikowych i obniżała w keratynocytach ekspresję genu prozapalnej interleukiny 1-alfa, choć ekspresja TNF-alfa nieco wzrosła. Żadne z tych badań nie objęło ludzi.

W bazie CosIng wyciąg z pokrzywy (URTICA DIOICA EXTRACT) ma funkcje: przeciwłojotokową, ściągającą, kondycjonującą włosy i skórę, kojącą i tonizującą. Komitet ds. roślinnych produktów leczniczych EMA uznaje ziele pokrzywy za tradycyjny środek przy łojotokowych stanach skóry, ale przyjmowany doustnie i wyłącznie na podstawie długiej tradycji stosowania. Badań klinicznych kosmetyków z pokrzywą nakładanych na skórę lub skórę głowy nie znaleźliśmy.

Dla kogo

  • przetłuszczająca się skóra głowy jako składnik szamponów i płukanek (funkcja przeciwłojotokowa wg CosIng, bez badań klinicznych)
  • osoby lubiące ziołowe płukanki, które akceptują brak dowodów skuteczności
  • nie dla osób uczulonych na pokrzywę; przy nasilonym wypadaniu włosów potrzebny jest dermatolog

Stężenia

Nie ma ustalonych stężeń wyciągu z pokrzywy w kosmetykach ani badań wskazujących skuteczną ilość na skórę. W CosIng figurują m.in. URTICA DIOICA LEAF EXTRACT (funkcja kondycjonująca skórę) i URTICA DIOICA EXTRACT; żaden nie figuruje w załącznikach rozporządzenia 1223/2009, więc nie ma limitu UE. Dawki z monografii EMA dotyczą preparatów doustnych, nie kosmetyków.

Jak zacząć

  1. Wybierz gotowy szampon, płukankę lub wcierkę z wyciągiem z pokrzywy zamiast świeżych liści, które parzą.
  2. Przed pierwszym użyciem sprawdź produkt na małym fragmencie skóry.
  3. Jeśli włosy wypadają mocniej niż zwykle, nie lecz się samą pokrzywą, tylko zgłoś się do dermatologa.

Możliwe skutki uboczne

Świeża pokrzywa parzy: jej włoski działają jak igły i wprowadzają do skóry histaminę, acetylocholinę i serotoninę, co wywołuje pokrzywkę kontaktową i pieczenie trwające nawet ponad 12 godzin. Po leczniczych preparatach z pokrzywy opisywano też świąd, wysypkę i pokrzywkę o nieznanej częstości. Przy zaczerwienieniu, świądzie lub bąblach po kosmetyku odstaw go.

Ciąża i karmienie

Bezpieczeństwa pokrzywy w ciąży i podczas karmienia nie zbadano, dlatego EMA nie zaleca w tym okresie leczniczych preparatów z pokrzywą (doustnych). Dla kosmetyków z wyciągiem z pokrzywy osobnych danych nie ma; przy wątpliwościach zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Czy pokrzywa pomaga na włosy?

Nie ma na to dowodów z badań na ludziach. Pokrzywa jest tradycyjnym składnikiem szamponów i płukanek, a w CosIng jej wyciąg ma m.in. funkcję kondycjonującą włosy i przeciwłojotokową. Jedyne badanie sugerujące działanie przeciw wypadaniu przeprowadzono na komórkach skóry w laboratorium. Przy nasilonym wypadaniu włosów warto zgłosić się do dermatologa.

Czy można stosować świeżą pokrzywę na włosy?

Lepiej nie dotykać skóry świeżymi liśćmi. Włoski parzące pokrzywy wprowadzają do skóry histaminę i acetylocholinę, wywołując pokrzywkę i pieczenie, które może trwać ponad 12 godzin. Nie znaleźliśmy też badań pokazujących, że płukanka ze świeżej pokrzywy działa lepiej niż gotowy kosmetyk z wyciągiem.

Jak pokrzywa działa na skórę głowy?

Wyciąg z pokrzywy jest deklarowany jako składnik przeciwłojotokowy i ściągający, ale nie ma badań klinicznych, które by to potwierdzały. Takie funkcje podaje unijna baza CosIng, a EMA uznaje ziele pokrzywy za tradycyjny środek przy łojotokowych stanach skóry, tyle że przyjmowany doustnie i tylko na podstawie długiej tradycji. Badań szamponów czy wcierek z pokrzywą na przetłuszczanie się włosów nie znaleźliśmy.

Czy pokrzywa jest dobra na twarz?

Może być łagodnym dodatkiem w toniku, ale nie ma dowodów, że pomaga na trądzik. Mieszanka pięciu wyciągów roślinnych z pokrzywą hamowała bakterie trądzikowe i obniżała jeden z sygnałów zapalnych w badaniu laboratoryjnym, lecz nie sprawdzono jej na ludziach. Przy trądziku lepiej sięgnąć po składniki o udowodnionym działaniu, a uporczywe zmiany skonsultować z dermatologiem.

Co daje pokrzywa?

W kosmetykach wyciąg z pokrzywy ma działać kondycjonująco, ściągająco, kojąco i przeciwłojotokowo, tak opisuje go unijna baza CosIng. Skuteczności tych działań nie potwierdzono badaniami klinicznymi na skórze. Jako roślinny lek przyjmowany doustnie EMA uznaje ziele pokrzywy za tradycyjny środek przy łojotokowych stanach skóry, drobnych dolegliwościach dróg moczowych i drobnych bólach stawów.

Uwaga redakcji

Działanie pokrzywy na skórę i włosy znamy wyłącznie z badań laboratoryjnych; nie znaleźliśmy badań klinicznych kosmetyków z pokrzywą. Wskazania EMA dotyczą preparatów doustnych i opierają się na tradycji. Funkcje w CosIng opisują deklarowaną rolę składnika w recepturze, nie potwierdzoną skuteczność.

Co potwierdzają źródła

  • Liście pokrzywy zawierają chlorofile, karotenoidy, witaminy, minerały, związki fenolowe i kwasy organiczne; włoski parzące uwalniają histaminę i acetylocholinę. S8
  • Wyciąg z liści pokrzywy obniżał ekspresję genu 5-alfa-reduktazy typu II w ludzkich keratynocytach HaCaT (badanie laboratoryjne). S5
  • 5-alfa-reduktaza przekształca testosteron w DHT, którego nadmiar powoduje miniaturyzację włosów w łysieniu androgenowym. S9
  • Mieszanka pięciu wyciągów roślinnych z pokrzywą hamowała bakterie trądzikowe i obniżała ekspresję IL-1alfa w keratynocytach, ale zwiększała ekspresję TNF-alfa (badanie laboratoryjne). S6
  • W CosIng URTICA DIOICA EXTRACT ma funkcje przeciwłojotokową, ściągającą, kondycjonującą włosy i skórę, kojącą i tonizującą, a URTICA DIOICA LEAF EXTRACT kondycjonującą skórę; żaden nie ma wpisu w załącznikach. S1 S2
  • EMA uznaje doustne ziele pokrzywy za tradycyjny środek przy łojotokowych stanach skóry, drobnych dolegliwościach dróg moczowych i drobnych bólach stawów wyłącznie na podstawie długotrwałego stosowania, nie zaleca preparatów z pokrzywą w ciąży i podczas karmienia i podaje jako działania niepożądane świąd, wysypkę i pokrzywkę. S3 S4
  • Kontakt ze świeżą pokrzywą wywołuje pokrzywkę kontaktową z pieczeniem trwającym ponad 12 godzin; włosek parzący zawiera histaminę i serotoninę. S7

Źródła

  1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: URTICA DIOICA LEAF EXTRACT
  2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: URTICA DIOICA EXTRACT
  3. S3Inne źródło · 2025EMA/HMPC: European Union herbal monograph on Urtica dioica L.; Urtica urens L., herba, Revision 1 (EMA/HMPC/261302/2022)
  4. S4Inne źródło · 2010EMA/HMPC: Community herbal monograph on Urtica dioica L.; Urtica urens L., folium (EMA/HMPC/508015/2007)
  5. S5Badanie · 2023URTICA DIOICA EXTRACT DOWNREGULATES THE GENE EXPRESSION OF 5Α-RII IN HACAT CELLS: POSSIBLE IMPLICATIONS AGAINST ANDROGENIC SKIN DISEASES.
  6. S6Badanie · 2019Efficacy of two plant extracts against acne vulgaris: Initial results of microbiological tests and cell culture studies.
  7. S7Badanie · 1991Contact urticaria due to the common stinging nettle (Urtica dioica)--histological, ultrastructural and pharmacological studies.
  8. S8Przegląd badań · 2022Stinging Nettle (Urtica dioica L.): Nutritional Composition, Bioactive Compounds, and Food Functional Properties.
  9. S9Przegląd badań · 2019An overview of herbal alternatives in androgenetic alopecia.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.

W bazie CosIng
URTICA DIOICA LEAF EXTRACTpielęgnuje skórę
URTICA DIOICA EXTRACTłagodzący, pielęgnuje skórę, przeciwłojotokowy, ściągający, odżywia włosy, tonizujący
Mit

„Płukanka z pokrzywy zatrzymuje wypadanie włosów.”

Nie znaleźliśmy badań klinicznych, które by to potwierdzały. Jedyny trop to badanie na hodowli komórek skóry, w którym wyciąg z pokrzywy obniżał ekspresję genu 5-alfa-reduktazy; to za mało, by obiecywać efekt na głowie.

Podobne składniki

LoArctium Lappa Root Extract Łopian Ekstrakt z korzenia łopianu: tradycyjny składnik płukanek i olejów do włosów, słabo zbadany na skórze. Włosy i skóra głowy DzJuniperus Oxycedrus Wood Tar, Pinus Palus… Dziegieć Smoła z drewna lub kory drzew w szamponach i mydłach. Dozwolona w UE, ale zawiera rakotwórcze WWA. Włosy i skóra głowy PmSerenoa Serrulata Fruit Extract, Serenoa … Palma sabałowa Wyciąg z owoców palmy hamujący 5-alfa-reduktazę; we wcierkach na łysienie androgenowe, przy słabych dowodach. Włosy i skóra głowy PgSoluble Proteoglycan, Salmon Soluble Prot… Proteoglikany Cząsteczki macierzy skóry i mieszków włosowych. W kosmetykach nawilżają, ale dowody na włosy dotyczą tabletek. Włosy i skóra głowy PkPiroctone Olamine Pirokton olaminy Przeciwgrzybiczy składnik szamponów przeciwłupieżowych, ograniczający drożdżaki Malassezia. Włosy i skóra głowy AmPhyllanthus Emblica Fruit Extract Amla Ajurwedyjski owoc bogaty w garbniki i witaminę C. Popularny w olejach do włosów, ale badań samej amli brak. Włosy i skóra głowy

Informacje ogólne na podstawie literatury dermatologicznej i kosmetologicznej, nie porada medyczna. Przy chorobach skóry, w ciąży i przy przyjmowaniu leków skonsultuj pielęgnację z lekarzem.