Przejdź do treści

Metronidazol

Metronidazol to lek przeciwbakteryjny i przeciwpierwotniakowy z grupy nitroimidazoli, stosowany doustnie w zakażeniach bakteriami beztlenowymi i pierwotniakami, a na skórę w leczeniu trądziku różowatego. W kremie, żelu lub emulsji zmniejsza grudki, krosty i zaczerwienienie. W Polsce preparaty z metronidazolem do stosowania na skórę są na receptę.

To lek, nie kosmetyk

Opisujemy go ogólnie, bez dawkowania. O stosowaniu leku decyduje lekarz albo farmaceuta, a informacje wiążące są w ulotce konkretnego preparatu.

Na co się go stosuje

  • trądzik różowaty grudkowo-krostkowy (grudki, krosty, rumień)
  • miejscowo: zakażenia skóry
  • doustnie i dożylnie: zakażenia bakteriami beztlenowymi i pierwotniakami
  • dopochwowo: bakteryjne zapalenie pochwy

Jak działa

Podany ogólnie metronidazol hamuje syntezę DNA bakterii beztlenowych i pierwotniaków, które przestają się namnażać. Nie wiadomo dokładnie, jak działa na skórze w trądziku różowatym: prawdopodobnie przeciwbakteryjnie lub przeciwzapalnie. Pierwszą poprawę widać zwykle po około 3 tygodniach. Promieniowanie UV przekształca go w nieaktywny metabolit, co zmniejsza skuteczność.

Czy może być w kosmetykach

Metronidazol nie ma w CosIng własnego wpisu ani nazwy INCI; nie ma tam też wpisów dla innych nitroimidazoli. Załącznik II rozporządzenia (WE) nr 1223/2009 zawiera ogólny wpis nr 39 Antibiotics (antybiotyki), który nie wymienia z nazwy żadnej substancji i nie ma przypisanych składników. Z samych wpisów CosIng nie wynika więc wprost, czy metronidazol jest objęty tym zakazem. W Polsce metronidazol jest substancją czynną leków na receptę.

Dostępność

Na receptę. W Rejestrze Produktów Leczniczych (stan na 12.10.2026) kremy, żele i emulsja z metronidazolem 0,75% lub 1% do stosowania na skórę, a także tabletki i globulki mają kategorię dostępności Rp.

Bezpieczeństwo

Na skórze działania niepożądane są zwykle łagodne: często suchość, rumień, świąd, pieczenie lub kłucie, podrażnienie i pogorszenie zmian. Niezbyt często pojawia się metaliczny smak, mrowienie lub nudności. Preparatu nie nakłada się na oczy ani w ich pobliżu, a w czasie leczenia unika się słońca i solarium. Przeciwwskazaniem jest uczulenie na metronidazol.

Ciąża i karmienie

Metronidazol stosuje się w ciąży tylko wtedy, gdy lekarz uzna to za konieczne. ChPL kremu podaje, że brak badań u kobiet w ciąży, a DermNet zaleca unikanie postaci miejscowej. Metaanaliza z 1997 r. nie wykazała związku metronidazolu w I trymestrze z wadami wrodzonymi; nowsza (2021) nie potwierdziła istotnego wzrostu poważnych wad, ale wskazała sygnały (poronienia, wodogłowie) wymagające dalszych badań. Obie dotyczą głównie podania doustnego lub dopochwowego. W karmieniu piersią ChPL kremu odradza stosowanie.

Składniki kosmetyczne o zbliżonym kierunku działania

  • Kwas azelainowy: Jako lek był w przeglądzie Cochrane skuteczniejszy od placebo w trądziku różowatym grudkowo-krostkowym, a porównania z metronidazolem dały sprzeczne wyniki; kosmetyk z nim lekiem nie jest.
  • Niacynamid: W małym badaniu (50 osób, 4 tygodnie) autorzy opisali poprawę bariery skóry po kremie nawilżającym z niacynamidem u osób z trądzikiem różowatym, bez liczb w streszczeniu; to pielęgnacja wspierająca, nie leczenie.

Kosmetyk nie zastępuje leku zaleconego przez lekarza. Składniki z listy działają zwykle słabiej albo inaczej.

Najczęstsze pytania

Czy metronidazol można łączyć z alkoholem?

Przy kremie lub żelu ryzyko interakcji jest mało prawdopodobne, bo metronidazol wchłania się ze skóry w niewielkim stopniu; ChPL kremu wspomina o reakcjach podobnych do reakcji z disulfiramem po alkoholu tylko u nielicznych osób przyjmujących lek doustnie. Przegląd z 2026 r. (11 prac) uznał, że dane nie potwierdzają przekonująco istotnej interakcji alkoholu z metronidazolem doustnym. Przy tabletkach warto to omówić z lekarzem lub farmaceutą.

Czy metronidazol działa na trądzik różowaty?

Tak, metronidazol w kremie, żelu lub emulsji jest zarejestrowany do leczenia grudek i krost w trądziku różowatym. Przegląd Cochrane (106 badań) potwierdził jego przewagę nad placebo przy dowodach umiarkowanej jakości. W jednym badaniu iwermektyna na skórę była nieco skuteczniejsza. Pierwszą poprawę widać zwykle po około 3 tygodniach.

Czy metronidazol działa na grzybicę?

Nie, metronidazol nie jest lekiem przeciwgrzybiczym. Działa na bakterie beztlenowe, bakterie mikroaerofilne i pierwotniaki, dlatego stosuje się go m.in. w bakteryjnym zapaleniu pochwy czy zakażeniach beztlenowcami, a na skórze w trądziku różowatym. Na grzybicę skóry, paznokci lub pochwy lekarz dobiera inne leki.

Co potwierdzają źródła

  • Metronidazol ani inne nitroimidazole nie mają wpisu w CosIng; wpis II/39 Antibiotics nie wymienia substancji z nazwy i nie ma przypisanych składników. S1
  • Metronidazol działa na bakterie beztlenowe, mikroaerofilne i pierwotniaki, a podany ogólnie hamuje syntezę DNA bakterii; mechanizm w trądziku różowatym nieznany; poprawa po ok. 3 tygodniach; wskazany na grudki, krosty i rumień trądziku różowatego. S2 S3
  • Metronidazol miejscowy był skuteczniejszy od placebo w trądziku różowatym grudkowo-krostkowym (dowody umiarkowanej jakości); iwermektyna nieco skuteczniejsza w jednym badaniu; porównania z kwasem azelainowym sprzeczne. S5
  • ChPL kremu: częste suchość, rumień, świąd, pieczenie, podrażnienie; UV inaktywuje metronidazol; wchłanianie ze skóry niewielkie (AUC ok. 1,4% dawki doustnej 250 mg); w ciąży tylko gdy konieczne; nie w karmieniu piersią; reakcje disulfiramowe po alkoholu opisywano u nielicznych przy podaniu doustnym. S4
  • Przegląd z 2026 r.: dowody nie wspierają mocno istotnej klinicznie interakcji alkoholu z metronidazolem doustnym. S6
  • Metaanaliza 1997: brak związku z wadami po ekspozycji w I trymestrze; metaanaliza 2021: OR 1,15 dla poważnych wad (nieistotne), sygnały dot. poronień i wodogłowia wymagają badań; w Polsce preparaty na skórę, tabletki i globulki są Rp. S7 S8 S10

Źródła

  1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: Antibiotics, załącznik II, poz. 39 (brak wpisu dla metronidazolu)
  2. S2DermNet · 2005DermNet: Metronidazole
  3. S3Przegląd badań · 2023Metronidazole (StatPearls)
  4. S4Inne źródło · 2026Charakterystyka Produktu Leczniczego: metronidazol, krem 7,5 mg/g (Rejestr Produktów Leczniczych)
  5. S5Przegląd badań · 2015Interventions for rosacea
  6. S6Przegląd badań · 2026Revisiting the Disulfiram-Like Reaction Between Alcohol and Oral Metronidazole
  7. S7Przegląd badań · 1997Is metronidazole teratogenic? A meta-analysis
  8. S8Przegląd badań · 2021Investigating the efficacy and safety of metronidazole during pregnancy; A systematic review and meta-analysis
  9. S9Badanie · 2005Niacinamide-containing facial moisturizer improves skin barrier and benefits subjects with rosacea
  10. S10Inne źródło · 2026Rejestr Produktów Leczniczych: Metronidazolum (kategoria dostępności)

Treść sprawdzona ze źródłami 12 października 2026.