Niacynamid

Jak działa

W komórkach niacynamid jest składnikiem koenzymów NAD i NADP, potrzebnych do produkcji energii i wielu przemian. W hodowlach keratynocytów zwiększał syntezę ceramidów (ok. 4-5,5 raza), wolnych kwasów tłuszczowych i cholesterolu, a nakładany na skórę podnosił poziom ceramidów w warstwie rogowej i zmniejszał utratę wody przez suchą skórę. Nie hamuje tyrozynazy ani produkcji melaniny w melanocytach, lecz ogranicza przekazywanie melanosomów, czyli ziarenek barwnika, do komórek naskórka: w modelu komórkowym o 35-68%. Opisywano też jego działanie przeciwzapalne w trądziku i trądziku różowatym.

W badaniach u japońskich kobiet niacynamid w stężeniu 2-5% zmniejszał przebarwienia już po 4 tygodniach, a u 50 kobiet z oznakami fotostarzenia 5% stosowany dwa razy dziennie przez 12 tygodni łagodził też drobne zmarszczki, przebarwione plamy, czerwone plamy i żółtawy, ziemisty odcień skóry oraz poprawiał elastyczność. 2% niacynamid obniżał tempo wydzielania sebum w badaniu japońskim po 2-4 tygodniach, a w badaniu u osób o jasnej karnacji po 6 tygodniach zmniejszał ilość sebum na powierzchni skóry, choć nie zmieniał tempa jego wydzielania. W trądziku zapalnym 4% żel stosowany dwa razy dziennie po 8 tygodniach działał podobnie jak 1% klindamycyna (80 osób), ale przegląd Cochrane ocenia dowody dla niacynamidu w trądziku jako niskiej jakości. Trądzik umiarkowany i ciężki, ostuda oraz nagle pojawiające się plamy wymagają dermatologa.

Dla kogo

• cera tłusta i mieszana, która szybko się świeci
• cera trądzikowa, jako uzupełnienie leczenia
• przebarwienia i nierówny koloryt, razem z codziennym filtrem
• cera dojrzała z oznakami fotostarzenia
• skóra sucha z osłabioną barierą

Stężenia

W badaniach klinicznych najczęściej 2-5%: 2% w badaniach sebum, 4% w trądziku i w badaniu porów, 2-5% przy przebarwieniach i fotostarzeniu. W testach bezpieczeństwa niacynamid nie powodował szczypania w stężeniach do 10%, a w testach użytkowych i 21-dniowym teście kumulacyjnym nie podrażniał w stężeniach do 5%. Wyższe stężenia, spotykane w niektórych serum, są słabiej zbadane: w jednym badaniu ostudy preparat z 10% niacynamidu, 5% fosforanu askorbylu magnezu i 5% kwasu hialuronowego był dobrze tolerowany przez 60 dni. W CosIng niacynamid ma funkcję wygładzającą i nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc prawo UE nie wyznacza limitu stężenia.

Jak zacząć

1. Wybierz produkt z 2-5% niacynamidu: w tym zakresie prowadzono większość badań.
2. Przez pierwsze 1-2 tygodnie stosuj go raz dziennie, potem możesz rano i wieczorem, jak w badaniach klinicznych.
3. Nakładaj po oczyszczeniu, przed kremem; rano kończ pielęgnację filtrem, zwłaszcza gdy celem są przebarwienia.
4. Efekty oceniaj po 4-12 tygodniach: tyle trwały badania sebum, przebarwień i zmarszczek.

Możliwe skutki uboczne

Zwykle dobrze tolerowany: w badaniach klinicznych nie opisywano poważnych działań niepożądanych, a w testach nie uczulał i nie działał fotouczulająco. Jeśli pojawi się zaczerwienienie, pieczenie lub swędzenie, stosuj produkt rzadziej albo wybierz niższe stężenie; przy wysypce lub obrzęku przerwij i skonsultuj się z dermatologiem.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań miejscowego niacynamidu u kobiet w ciąży. To forma witaminy B3, z której organizm wytwarza koenzymy NAD i NADP, a w testach bezpieczeństwa kosmetyków nie działał drażniąco ani uczulająco; wchłania się jednak przez skórę. Nowe kosmetyki w ciąży i podczas karmienia omów z lekarzem prowadzącym, a przebarwienia, które pojawiły się w ciąży, z dermatologiem.

Najczęstsze pytania

Czy niacynamid naprawdę zmniejsza pory?

Nie zmienia budowy porów. W badaniu z 4% niacynamidem po 8 tygodniach zmniejszyła się liczba widocznych porów w pomiarach aparaturowych, a 2% niacynamid ograniczał ilość sebum, przez co pory mogą być mniej widoczne.

Czy mogę stosować niacynamid z retinolem?

Tak. W otwartym badaniu u 25 osób krem z 0,5% retinolu i 4,4% niacynamidu wywoływał na początku łagodne podrażnienie typowe dla retinoidów, które ustępowało do 10. tygodnia. Krem z niacynamidem i ceramidami stosowany obok adapalenu i nadtlenku benzoilu po 8 tygodniach bardziej zmniejszał liczbę zmian niż zwykły krem, a podrażnienie łagodził podobnie.

Czy mogę łączyć niacynamid z witaminą C?

W badaniu u kobiet z ostudą preparat z 10% niacynamidu i 5% fosforanu askorbylu magnezu (pochodnej witaminy C) był dobrze tolerowany przez 60 dni. Jeśli po nałożeniu obu produktów skóra się czerwieni, stosuj je o różnych porach dnia.

Czy niacynamid wystarczy na trądzik?

Przy łagodnych zmianach może być częścią pielęgnacji, ale dowody są ograniczone. Trądzik z licznymi zmianami zapalnymi, bolesnymi guzkami lub bliznami wymaga leczenia u dermatologa.

Co potwierdzają źródła

• Niacynamid zwiększa syntezę ceramidów i innych lipidów bariery oraz zmniejsza utratę wody przez suchą skórę. S3 S2
• Ogranicza przekazywanie melanosomów do keratynocytów, nie hamując tyrozynazy (o 35-68% w modelu komórkowym); 2-5% zmniejszało przebarwienia u japońskich kobiet po 4 tygodniach. S4
• 5% niacynamid dwa razy dziennie przez 12 tygodni (50 kobiet) zmniejszał drobne zmarszczki, przebarwienia, czerwone plamy i żółtawy odcień skóry. S5
• 2% niacynamid obniżał tempo wydzielania sebum po 2-4 tygodniach (Japonia) albo tylko ilość sebum na skórze po 6 tygodniach (USA); 4% zmniejszał liczbę widocznych porów po 8 tygodniach. S6 S7
• 4% żel dwa razy dziennie działał w trądziku zapalnym po 8 tygodniach podobnie jak 1% klindamycyna (80 osób), ale dowody dla niacynamidu w trądziku są niskiej jakości. S8 S9
• W testach nie powodował szczypania do 10% ani podrażnień do 5%; nie uczula i nie fotouczula. S10
• Niacynamid badano w połączeniach z retinolem, z ceramidami przy leczeniu adapalenem i nadtlenkiem benzoilu, z MAP i kwasem hialuronowym oraz z kwasem traneksamowym i alfa-arbutyną. S11 S12 S13 S14
• Preparat z 10% niacynamidu, 5% fosforanu askorbylu magnezu i 5% kwasu hialuronowego w ostudzie przez 60 dni był dobrze tolerowany i zmniejszał mMASI, ale liczbowo słabiej niż 4% hydrochinon. S14
• Krem z ceramidami i niacynamidem obok adapalenu i nadtlenku benzoilu po 8 tygodniach bardziej zmniejszał liczbę zmian trądzikowych niż krem hydrofilowy, a wskaźniki podrażnienia poprawiały się bez istotnej różnicy między kremami; krem z 0,5% retinolu i 4,4% niacynamidu dawał łagodne podrażnienie, które ustępowało do 10. tygodnia. S11 S12
• W CosIng niacynamid ma funkcję wygładzającą i nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego. S1

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: NIACINAMIDE
2. S2Przegląd badań · 2004Nicotinic acid/niacinamide and the skin
3. S3Badanie · 2000Nicotinamide increases biosynthesis of ceramides as well as other stratum corneum lipids to improve the epidermal permeability barrier
4. S4Badanie · 2002The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer
5. S5Badanie · 2005Niacinamide: A B vitamin that improves aging facial skin appearance
6. S6Badanie · 2006The effect of 2% niacinamide on facial sebum production
7. S7Badanie · 2007The clinical anti-aging effects of topical kinetin and niacinamide in Asians: a randomized, double-blind, placebo-controlled, split-face comparative trial
8. S8Badanie · 2013Topical 4% nicotinamide vs. 1% clindamycin in moderate inflammatory acne vulgaris
9. S9Przegląd badań · 2020Topical azelaic acid, salicylic acid, nicotinamide, sulphur, zinc and fruit acid (alpha-hydroxy acid) for acne (Cochrane)
10. S10Raport CIR · 2005Final report of the safety assessment of niacinamide and niacin
11. S11Badanie · 2024Efficacy of ceramides and niacinamide-containing moisturizer versus hydrophilic cream in combination with topical anti-acne treatment in mild to moderate acne vulgaris: A split face, double-blinded, randomized controlled trial
12. S12Badanie · 2016Efficacy and Tolerability of a Skin Brightening/Anti-Aging Cosmeceutical Containing Retinol 0.5%, Niacinamide, Hexylresorcinol, and Resveratrol
13. S13Badanie · 2019Randomized control trial outcomes of tranexamic acid combination serum as a depigmenting agent for the use in healthy individuals
14. S14Badanie · 2024Efficacy and Safety of Nicotinamide 10%, Associated with Magnesium Ascorbyl Phosphate 5% and Hyaluronic Acid 5%, Compared to Hydroquinone 4% in Women with Facial Melasma: A Randomized, Double-Blind, Controlled Clinical Trial

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.