Trifaroten

Na co się go stosuje

• trądzik pospolity twarzy lub tułowia z licznymi zaskórnikami, grudkami i krostami (od 12 lat)
• badany także we wrodzonych postaciach rybiej łuski

Jak działa

Trifaroten jest pochodną kwasu terfenylowego o działaniu podobnym do retinoidów. Silnie i wybiórczo pobudza receptor kwasu retinowego RAR-γ, a nie działa na receptory RXR. Zmienia aktywność genów odpowiedzialnych za różnicowanie komórek naskórka i stan zapalny, dzięki czemu zmniejsza liczbę zaskórników i zmian zapalnych. Na tułowiu poprawa zaczyna się później niż na twarzy.

Czy może być w kosmetykach

Trifaroten nie ma własnego wpisu w CosIng i nie figuruje w załącznikach rozporządzenia (WE) nr 1223/2009. W bazie jest tylko składnik o nazwie INCI Trifarotenyl Caprylate, bez wpisu w załącznikach. W Polsce trifaroten jest substancją czynną leku na receptę.

Dostępność

Na receptę. W Rejestrze Produktów Leczniczych (stan na 12.10.2026) trifaroten występuje jako krem 50 mikrogramów/g (0,005%) z kategorią dostępności Rp.

Bezpieczeństwo

Bardzo często pojawiają się rumień, łuszczenie, suchość oraz kłucie lub pieczenie skóry; na twarzy u 6,2% badanych miały nasilenie ciężkie. Najsilniejsze są zwykle w 1. tygodniu na twarzy i w 2.-4. tygodniu na tułowiu, potem słabną. Często zdarzają się też świąd i oparzenie słoneczne. Nie nakłada się go na rany, wyprysk ani skórę spaloną słońcem, a na leczone miejsca zaleca się filtr co najmniej SPF 30.

Ciąża i karmienie

Trifaroten jest przeciwwskazany w ciąży i u kobiet planujących ciążę. Wchłanianie przez skórę jest małe, ale w badaniach na zwierzętach doustny trifaroten szkodził rozrodowi przy dużej ekspozycji. Jeśli ciąża wystąpi w trakcie leczenia, lek się odstawia. W karmieniu piersią decyduje lekarz; kremu nie nakłada się na piersi.

Składniki kosmetyczne o zbliżonym kierunku działania

• Retinal: Kosmetyczna forma witaminy A, w badaniu lepiej tolerowana niż kwas retinowy; to inna substancja niż trifaroten i nie zastępuje leczenia trądziku.
• Retinol: Kosmetyczny prekursor kwasu retinowego; w porównaniu na skórze dawał mniejsze zmiany niż kwas retinowy, nie działa wybiórczo na RAR-γ i nie jest lekiem na trądzik.
• Kwas azelainowy: Inna droga w trądziku: w amerykańskich wytycznych z 2024 r. ma zalecenie warunkowe, a retinoidy miejscowe silne.

Kosmetyk nie zastępuje leku zaleconego przez lekarza. Składniki z listy działają zwykle słabiej albo inaczej.

Najczęstsze pytania

Co to jest trifaroten?

Trifaroten to retinoid czwartej generacji, lek na receptę w kremie do leczenia trądziku twarzy i tułowia od 12. roku życia. Pierwszą rejestrację uzyskał w USA w 2019 r. Od starszych retinoidów różni się tym, że wybiórczo pobudza receptor RAR-γ, który w skórze występuje najliczniej. Sam trifaroten nie figuruje w CosIng jako składnik kosmetyczny.

Trifaroten a tretynoina: który jest lepszy?

Nie wiadomo, który jest lepszy, bo według przeglądu z 2021 r. trifarotenu nie porównano w badaniach bezpośrednio z tretynoiną ani innymi retinoidami miejscowymi. Trifaroten działa wybiórczo na receptor RAR-γ i ma badania obejmujące także trądzik tułowia. Tretynoina to retinoid pierwszej generacji, który nie działa wybiórczo. Oba leki podrażniają skórę na początku leczenia i oba są przeciwwskazane w ciąży.

Jakie są opinie o trifarotenie i wyniki badań?

Najlepsze dane pochodzą z badań klinicznych, nie z opinii. W dwóch badaniach III fazy (2420 osób, 12 tygodni) trifaroten zmniejszał zmiany zapalne i niezapalne na twarzy i tułowiu wyraźniej niż krem bez substancji czynnej. W rocznym badaniu bez grupy kontrolnej (453 osoby) po 52 tygodniach 57,9% miało czystą lub prawie czystą skórę twarzy i tułowia, a 2,9% przerwało leczenie z powodu działań niepożądanych.

Co potwierdzają źródła

• Trifaroten nie ma wpisu w CosIng; jest tylko składnik Trifarotenyl Caprylate bez ograniczeń w załącznikach. S1
• Trifaroten to retinoid czwartej generacji, jedyny miejscowy selektywny agonista RAR-γ, bez aktywności wobec RXR; pierwsza rejestracja w USA w 2019 r. S2 S3 S5 S6
• W dwóch badaniach III fazy (2420 osób, 12 tygodni) trifaroten był skuteczniejszy od podłoża na twarzy i tułowiu, na tułowiu poprawa zaczynała się później; w rocznym badaniu (453 osoby) po 52 tygodniach 57,9% miało czystą lub prawie czystą skórę twarzy i tułowia, 2,9% przerwało leczenie. S4 S5
• Miejscowe reakcje (rumień, łuszczenie, suchość, kłucie/pieczenie) bardzo częste, ciężkie na twarzy u 6,2%; maksimum w 1. tygodniu (twarz) i 2.-4. tygodniu (tułów); zalecany filtr co najmniej SPF 30. S2
• Przeciwwskazany w ciąży i u kobiet planujących ciążę; według przeglądu z 2021 r. nie porównano go bezpośrednio z innymi retinoidami. S2 S5
• Retinol i retinal są lepiej tolerowane niż kwas retinowy, retinol jest jego prekursorem; kwas azelainowy ma zalecenie warunkowe; w Polsce krem z trifarotenem jest Rp. S8 S9 S7 S10

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: TRIFAROTENYL CAPRYLATE (brak wpisu dla trifarotenu)
2. S2Inne źródło · 2026Charakterystyka Produktu Leczniczego: trifaroten, krem 50 mikrogramów/g (Rejestr Produktów Leczniczych)
3. S3DermNet · 2021DermNet: Topical retinoids
4. S4Badanie · 2019Randomized phase 3 evaluation of trifarotene 50 μg/g cream treatment of moderate facial and truncal acne
5. S5Przegląd badań · 2021Trifarotene for acne
6. S6Przegląd badań · 2019Trifarotene: First Approval
7. S7Przegląd badań · 2024Guidelines of care for the management of acne vulgaris
8. S8Badanie · 1999Tolerance profile of retinol, retinaldehyde and retinoic acid under maximized and long-term clinical conditions
9. S9Badanie · 2016A comparative study of the effects of retinol and retinoic acid on histological, molecular, and clinical properties of human skin
10. S10Inne źródło · 2026Rejestr Produktów Leczniczych: Trifarotenum (kategoria dostępności)

Treść sprawdzona ze źródłami 12 października 2026.