Alfa-arbutyna czy kwas kojowy? Co wybrać
Oba hamują tyrozynazę, enzym potrzebny do powstawania melaniny, i oba mają skromne dane kliniczne, głównie z mieszanin. Alfa-arbutyna zwykle mniej podrażnia, a kwas kojowy ma więcej badań w ostudzie, ale częściej drażni skórę. Badań porównujących je wprost na ludziach nie ma, a często występują razem.
- masz wrażliwszą skórę, która łatwo się podrażnia
- chcesz składnika do stosowania rano i wieczorem
- masz przebarwienia i stosujesz codzienny filtr
- Twoja skóra dobrze znosi składniki aktywne
- szukasz składnika z większą liczbą badań w ostudzie, zwykle w mieszaninach
- chcesz produktu do pielęgnacji wieczornej
| Alfa-arbutyna | Kwas kojowy | |
|---|---|---|
| Działanie | Rozjaśniające | Rozjaśniające |
| W skrócie | Hamuje enzym produkujący barwnik; w UE dozwolona do 2% w kremach do twarzy. | Rozjaśniacz wytwarzany przez grzyby; w UE do 1% w produktach do twarzy i dłoni. |
| Na jakie problemy | Przebarwienia, Ostuda (melasma) | Przebarwienia, Ostuda (melasma) |
| Typowe stężenie | Limit UE (CosIng, załącznik III, poz | Limit UE (CosIng, załącznik III, poz |
| Pora dnia | rano i wieczorem | wieczorem |
| Dla kogo | przebarwienia i nierówny koloryt, jako uzupełnienie codziennej ochrony przeciwsłonecznej; ostuda, jako element leczenia ustalonego z dermatologiem; osoby, które źle tolerują leki rozjaśniające | przebarwienia i ostuda, zwykle w preparatach łączonych, jako uzupełnienie ochrony przeciwsłonecznej; skóra niewrażliwa, dobrze tolerująca składniki aktywne; osoby szukające alternatywy dla hydrochinonu, który w UE jest zakazany w kosmetykach (poza systemami do sztucznych paznokci, załącznik III/14), a w leczeniu przebarwień jest lekiem na receptę |
| Możliwe skutki uboczne | W badaniach zwykle dobrze tolerowana | Najczęstszą reakcją jest kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia: miejscowe podrażnienie, obrzęk, świąd i ból |
| Ciąża i karmienie | Brak danych o stosowaniu alfa-arbutyny u kobiet w ciąży | Brak badań u kobiet w ciąży |
| Źródła w atlasie | 11 źródeł, zweryfikowane | 14 źródeł, zweryfikowane |
| Czy można łączyć | Tak, możesz łączyć Składniki dobrze się uzupełniają według hasła Alfa-arbutyna. | |
Czym się różnią
Alfa-arbutyna to hydrochinon połączony z glukozą, otrzymywany syntetycznie. Sama hamuje tyrozynazę, ale w skórze może częściowo przechodzić w hydrochinon.
Kwas kojowy to związek wytwarzany przez grzyby. Hamuje tyrozynazę, wiąże jony metali i wychwytuje wolne rodniki. Przy długim przechowywaniu staje się nietrwały.
Co mówią badania
Bezpośrednie porównanie jest tylko laboratoryjne: na enzymie grzybowym i mysich komórkach czerniaka oba zmniejszały ilość melaniny. Kwas kojowy hamował oba etapy pracy enzymu grzybowego, a alfa-arbutyna tylko pierwszy, drugi nawet nasilała. Nie wiadomo, jak to przekłada się na skórę.
W badaniach klinicznych składniki występowały zwykle w mieszaninach. Krem z 5% alfa-arbutyną i 2% kwasem kojowym działał w ostudzie w pomiarach podobnie jak lek z hydrochinonem, ale w ocenie lekarza poprawa była istotna tylko po stronie leku. Oba te stężenia przekraczają dzisiejsze limity UE.
Krem z 0,75% kwasem kojowym i witaminą C działał w ostudzie słabiej niż 4% hydrochinon. Dla samej alfa-arbutyny w dozwolonym stężeniu 2% badań klinicznych brak.
Podrażnienia i bezpieczeństwo
Alfa-arbutyna jest zwykle dobrze tolerowana. Przy kwasie kojowym najczęstszą reakcją jest podrażnienie: obrzęk, świąd i ból, a uczulenie zdarza się rzadko.
W ciąży dla obu brak badań u ludzi. Przegląd preparatów stosowanych w ciąży nie zaleca kwasu kojowego do czasu dalszych badań. Alfa-arbutyna może w skórze częściowo przechodzić w hydrochinon, dlatego decyzję o obu podejmij z lekarzem.
Stężenia i limity UE
Alfa-arbutyna: najwyżej 2% w kremach do twarzy i 0,5% w balsamach do ciała, z możliwie najmniejszą zawartością hydrochinonu.
Kwas kojowy: najwyżej 1% w produktach do twarzy i dłoni. SCCS uznał te stężenia za bezpieczne.
Czy można je łączyć
Tak, składniki dobrze się uzupełniają i badano je razem w ostudzie. Pamiętaj o codziennym filtrze: bez niego przebarwienia łatwo wracają.
Co potwierdzają źródła
- Alfa-arbutyna jest kompetycyjnym inhibitorem ludzkiej tyrozynazy i zmniejsza syntezę melaniny w komórkach i modelu skóry; w homogenatach skóry i pod wpływem bakterii skórnych może częściowo przechodzić w hydrochinon. S1 S2
- Kwas kojowy to metabolit grzybów, który wiąże jony metali, wychwytuje wolne rodniki i hamuje tyrozynazę; przy długim przechowywaniu jest nietrwały. S3 S4 S5
- W badaniu laboratoryjnym (tyrozynaza grzybowa i mysie komórki B16F10) alfa-arbutyna i kwas kojowy zmniejszały zawartość melaniny w komórkach; kwas kojowy hamował monofenolazową i difenolazową aktywność enzymu grzybowego, a alfa-arbutyna tylko monofenolazową (difenolazową aktywowała). S6
- Krem z 5% alfa-arbutyną i 2% kwasem kojowym (30 osób, 12 tygodni, porównanie połówek twarzy) zmniejszał ostudę w pomiarach podobnie jak krem trójskładnikowy z hydrochinonem, ale w ocenie lekarza poprawa była istotna tylko po stronie leku. S7
- Krem z 0,75% kwasu kojowego i witaminą C działał w ostudzie słabiej niż 4% hydrochinon. S8
- Limit UE dla alfa-arbutyny: 2% w kremach do twarzy i 0,5% w balsamach do ciała, hydrochinon nie więcej niż nieuniknione ślady; dla kwasu kojowego: 1% w produktach do twarzy i dłoni; SCCS uznał te stężenia za bezpieczne. S9 S1 S10 S4
- Przy kwasie kojowym najczęstszą reakcją jest podrażnienie, a alergiczne kontaktowe zapalenie skóry występuje bardzo rzadko; alfa-arbutyna w badaniach na zwierzętach była słabym alergenem, danych od ludzi brak. S11 S4 S1
- W ciąży brak danych u ludzi dla obu składników; przegląd nie zaleca kwasu kojowego w ciąży do czasu dalszych badań. S12
- Przy ostudzie podstawą jest całoroczna ochrona przeciwsłoneczna. S13
Najczęstsze pytania
Co lepsze na przebarwienia: alfa-arbutyna czy kwas kojowy?
Nie wiadomo, bo nie porównano ich wprost na ludziach. Oba działają umiarkowanie, a najwięcej danych dotyczy mieszanin.
Czy można łączyć alfa-arbutynę z kwasem kojowym?
Tak, dobrze się uzupełniają. Badano je razem w kremie na ostudę.
Co mniej podrażnia: alfa-arbutyna czy kwas kojowy?
Alfa-arbutyna jest zwykle dobrze tolerowana. Kwas kojowy częściej wywołuje podrażnienie, choć uczulenie na niego jest rzadkie.
Czy alfa-arbutyna i kwas kojowy są bezpieczne w ciąży?
Brak badań u kobiet w ciąży. Przegląd nie zaleca kwasu kojowego w ciąży, a o alfa-arbutynie zdecyduj z lekarzem.
Źródła
- S1Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2023SCCS: Opinion on the safety of alpha- and beta-arbutin in cosmetic products, SCCS/1642/22 (final version 31 January 2023)
- S2Badanie · 2004Inhibitory effects of alpha-arbutin on melanin synthesis in cultured human melanoma cells and a three-dimensional human skin model
- S3Przegląd badań · 2019Kojic acid applications in cosmetic and pharmaceutical preparations
- S4Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2022SCCS: Scientific opinion on Kojic acid, SCCS/1637/21 (final version 15-16 March 2022, corrigendum 10 June 2022)
- S5Przegląd badań · 2023Kojic Acid and Kojic Acid Ester: Review on Nanotechnology-based Approach for Enhancing the Delivery Efficacy
- S6Badanie · 2022Kojic Acid Showed Consistent Inhibitory Activity on Tyrosinase from Mushroom and in Cultured B16F10 Cells Compared with Arbutins
- S7Badanie · 2025The Efficacy of Topical Cosmetic Containing Alpha-Arbutin 5% and Kojic Acid 2% Compared With Triple Combination Cream for the Treatment of Melasma: A Split-Face, Evaluator-Blinded Randomized Pilot Study
- S8Badanie · 2013A Comparative Study of the Efficacy of 4% Hydroquinone vs 0.75% Kojic Acid Cream in the Treatment of Facial Melasma
- S9Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ALPHA-ARBUTIN (załącznik III, poz. 377; rozporządzenie (UE) 2024/996)
- S10Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: KOJIC ACID (załącznik III, poz. 375; rozporządzenie (UE) 2024/996)
- S11Przegląd badań · 2022Topical Treatments for Melasma and Their Mechanism of Action
- S12Przegląd badań · 2022Skin Changes and Safety Profile of Topical Products During Pregnancy
- S13DermNet · 2025DermNet: Melasma
Ogólne informacje o składnikach kosmetycznych, nie porada medyczna.