Kwas kojowy

Jak działa

Kwas kojowy wiąże dwuwartościowe jony metali, wychwytuje wolne rodniki i hamuje tyrozynazę, enzym prowadzący produkcję melaniny, przez co powstaje mniej barwnika. Przegląd poświęcony jego postaciom zwraca uwagę, że sam kwas kojowy działa depigmentacyjnie dość słabo i przy długim przechowywaniu staje się nietrwały. Jego estry, np. dipalmitynian, są w badaniach laboratoryjnych trwalsze, ale SCCS nie ocenił ich bezpieczeństwa, bo nie przedstawiono danych.

W badaniach klinicznych kwas kojowy wypada umiarkowanie. Krem z 0,75% kwasu kojowego i 2,5% witaminy C działał w ostudzie słabiej i wolniej niż 4% hydrochinon, a preparat z 1% kwasem kojowym, pochodną witaminy C i estrami kwasów AHA nie rozjaśnił plam posłonecznych w badaniu pilotażowym. Lepiej wypadały mieszaniny: preparat z kwasem kojowym, ekstraktem z amli i kwasem glikolowym po 12 tygodniach działał porównywalnie z 4% hydrochinonem, a serum z 3% kwasu traneksamowego, 1% kwasu kojowego i 5% niacynamidu poprawiało przebarwienia w 12-tygodniowym badaniu jednoośrodkowym. Przegląd systematyczny badań nad ostudą przyznaje kremowi z 2% kwasu kojowego (stężenie powyżej dzisiejszego limitu UE) zalecenie kategorii A, ale zaznacza, że działał słabiej niż 4% hydrochinon, i proponuje go głównie do podtrzymania efektu. Warunkiem efektów jest codzienny filtr, a ostudę i plamy zmieniające wygląd trzeba pokazać dermatologowi.

Dla kogo

• przebarwienia i ostuda, zwykle w preparatach łączonych, jako uzupełnienie ochrony przeciwsłonecznej
• skóra niewrażliwa, dobrze tolerująca składniki aktywne
• osoby szukające alternatywy dla hydrochinonu, który w UE jest zakazany w kosmetykach (poza systemami do sztucznych paznokci, załącznik III/14), a w leczeniu przebarwień jest lekiem na receptę

Stężenia

Limit UE (CosIng, załącznik III, poz. 375): maksymalnie 1% w produktach do twarzy i dłoni. Od 1 lutego 2025 r. produkty niespełniające tego warunku nie mogą być wprowadzane do obrotu w UE, a od 1 listopada 2025 r. udostępniane na rynku (rozporządzenie (UE) 2024/996). SCCS w 2022 r. uznał kwas kojowy za bezpieczny jako środek rozjaśniający w stężeniu do 1%, biorąc pod uwagę także podejrzenia o działanie na układ hormonalny. W badaniach klinicznych stosowano 0,75-2%, często w mieszaninach; 2% przekracza obecny limit UE dla kosmetyków.

Jak zacząć

1. Wybierz produkt do twarzy lub dłoni z kwasem kojowym zgodny z limitem UE (do 1%).
2. Zacznij od stosowania wieczorem co drugi dzień, a po 2 tygodniach bez reakcji przejdź na codzienne; w badaniach na zwierzętach kwas kojowy działał lekko fotodrażniąco.
3. Rano nakładaj filtr i odnawiaj go podczas przebywania na słońcu.
4. Nie nakładaj go na skórę podrażnioną ani tuż po peelingu: przy osłabionej barierze wchłania się go więcej.

Możliwe skutki uboczne

Najczęstszą reakcją jest kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia: miejscowe podrażnienie, obrzęk, świąd i ból. Uczulenie zdarza się rzadko: SCCS ocenia częstość alergicznego kontaktowego zapalenia skóry jako bardzo małą, ale opisywano przypadki zapalenia skóry twarzy, które pojawiało się po 1-12 miesiącach stosowania. Przy takich objawach przerwij i skonsultuj się z dermatologiem.

Ciąża i karmienie

Brak badań u kobiet w ciąży. Przegląd preparatów stosowanych w ciąży podaje, że z 1% preparatu do krwiobiegu przenika bardzo mało kwasu kojowego, a w badaniu na myszach nie wykazano ryzyka dla matki ani płodu; mimo to autorzy nie zalecają go w ciąży do czasu dalszych badań. Decyzję omów z lekarzem prowadzącym. W ciąży podstawą zapobiegania ostudzie jest ochrona przeciwsłoneczna.

Najczęstsze pytania

Czy kwas kojowy jest bezpieczny?

SCCS w 2022 r. uznał go za bezpieczny jako składnik rozjaśniający w stężeniu do 1%, także po analizie danych o możliwym wpływie na tarczycę i układ hormonalny. Zacznij od próby na małym fragmencie skóry.

Czy kwas kojowy pomoże na ostudę?

Działa głównie w preparatach łączonych; w porównaniu z hydrochinonem wypadał słabiej albo podobnie, zależnie od mieszaniny. Ostuda nawraca, dlatego leczenie powinien prowadzić dermatolog.

Czy produkt z kwasem kojowym traci działanie z czasem?

Kwas kojowy przy długim przechowywaniu staje się nietrwały. Trzymaj produkt szczelnie zamknięty i zużyj go w terminie podanym na opakowaniu.

Co potwierdzają źródła

• Kwas kojowy to metabolit grzybów (m.in. Aspergillus i Penicillium), obecny w żywności azjatyckiej; wiąże jony metali, wychwytuje wolne rodniki i hamuje tyrozynazę. S2 S4 S3
• Limit UE: 1% w produktach do twarzy i dłoni; SCCS uznał 1% za bezpieczne także przy uwzględnieniu podejrzeń o działanie hormonalne. Hydrochinon jest w UE zakazany w kosmetykach z wyjątkiem systemów do sztucznych paznokci i jest lekiem na receptę. S1 S2 S13 S14
• Krem z 0,75% kwasu kojowego i witaminą C działał w ostudzie słabiej niż 4% hydrochinon; mieszanina z ekstraktem z amli i kwasem glikolowym porównywalnie z 4% hydrochinonem; serum z kwasem traneksamowym, kwasem kojowym i niacynamidem poprawiało przebarwienia. S6 S7 S4
• Preparat z 1% kwasem kojowym, pochodną witaminy C i estrami kwasów AHA nie rozjaśnił plam posłonecznych w badaniu pilotażowym. S8
• Najczęstszą reakcją jest podrażnienie; alergiczne kontaktowe zapalenie skóry występuje bardzo rzadko; przy osłabionej barierze wchłanianie rośnie; lekkie fotodrażnienie w badaniach na zwierzętach. S4 S2
• Sam kwas kojowy jest nietrwały przy długim przechowywaniu; estry są trwalsze, ale bez oceny SCCS. S9 S2
• W ciąży brak danych u ludzi; wchłanianie ogólnoustrojowe z 1% preparatu bardzo małe, brak ryzyka w badaniu na myszach, ale przegląd nadal nie zaleca stosowania w ciąży do czasu dalszych badań. S10
• Przegląd systematyczny daje kremowi z 2% kwasu kojowego zalecenie kategorii A, ale wskazuje, że działał słabiej niż 4% hydrochinon, i proponuje go głównie do podtrzymania efektu; badano go też z alfa-arbutyną; podstawą jest ochrona przeciwsłoneczna. S5 S11 S12

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: KOJIC ACID (załącznik III, poz. 375; rozporządzenie (UE) 2024/996)
2. S2Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2022SCCS: Scientific opinion on Kojic acid, SCCS/1637/21 (final version 15-16 March 2022, corrigendum 10 June 2022)
3. S3Przegląd badań · 2019Kojic acid applications in cosmetic and pharmaceutical preparations
4. S4Przegląd badań · 2022Topical Treatments for Melasma and Their Mechanism of Action
5. S5Przegląd badań · 2023Topical and Systemic Therapies in Melasma: A Systematic Review
6. S6Badanie · 2013A Comparative Study of the Efficacy of 4% Hydroquinone vs 0.75% Kojic Acid Cream in the Treatment of Facial Melasma
7. S7Badanie · 2010Evaluation of a kojic acid, emblica extract, and glycolic acid formulation compared with hydroquinone 4% for skin lightening
8. S8Badanie · 2002Assessment of topical hypopigmenting agents on solar lentigines of Asian women
9. S9Przegląd badań · 2023Kojic Acid and Kojic Acid Ester: Review on Nanotechnology-based Approach for Enhancing the Delivery Efficacy
10. S10Przegląd badań · 2022Skin Changes and Safety Profile of Topical Products During Pregnancy
11. S11Badanie · 2025The Efficacy of Topical Cosmetic Containing Alpha-Arbutin 5% and Kojic Acid 2% Compared With Triple Combination Cream for the Treatment of Melasma: A Split-Face, Evaluator-Blinded Randomized Pilot Study
12. S12DermNet · 2025DermNet: Melasma
13. S13Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HYDROQUINONE (załącznik II, poz. 1339; załącznik III, poz. 14)
14. S14DermNet · 2021DermNet: Hydroquinone

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.