Alfa-arbutyna czy kwas traneksamowy? Co wybrać na przebarwienia

Czym się różnią

Alfa-arbutyna to hydrochinon połączony z glukozą. Hamuje tyrozynazę, enzym potrzebny do wytwarzania melaniny. W skórze może częściowo rozkładać się do hydrochinonu.

Kwas traneksamowy to pochodna aminokwasu lizyny, znana też jako lek na krwawienia. Na skórze blokuje układ plazminogen-plazmina, przez co melanocyty dostają mniej sygnałów do produkcji barwnika.

Co mówią badania

Nie znaleźliśmy badań klinicznych, które porównują te dwa składniki bezpośrednio. Razem badano je w serum z niacynamidem na skórze przedramienia zdrowych osób.

Kwas traneksamowy miejscowo działa w ostudzie, ale wolniej niż w tabletkach. 3% krem przez 8 tygodni działał porównywalnie z 4% hydrochinonem w małym badaniu. Badania są jednak niewielkie i krótkie.

Alfa-arbutyna ma dobre dane laboratoryjne, ale mało badań klinicznych. Dotyczą one mieszanin i stężeń 4-7%, wyższych niż dozwolone w UE w kremach do twarzy. Działanie samego 2% nie jest znane.

Podrażnienia i bezpieczeństwo

Oba są zwykle dobrze tolerowane. Po kwasie traneksamowym opisywano podrażnienie, zaczerwienienie i łuszczenie, które szybko ustępowały. Przy 7% alfa-arbutynie łączonej z laserem opisywano łagodne, przejściowe zaczerwienienie.

W ciąży brak danych dla obu składników nakładanych na skórę. Alfa-arbutyna może częściowo przechodzić w hydrochinon, a doustny kwas traneksamowy jest w ciąży przeciwwskazany. Decyzję podejmij z lekarzem.

Codzienny filtr to podstawa przy każdym przebarwieniu. Ostudę i nagle pojawiające się plamy pokaż dermatologowi.

Stężenia i limity UE

Alfa-arbutyna ma limit UE: najwyżej 2% w kremach do twarzy i 0,5% w balsamach do ciała.

Kwas traneksamowy w badaniach miejscowych to zwykle 2-5%, czasem 10%. Nie ma wpisu w załącznikach rozporządzenia, więc UE nie ustala dla niego limitu.

Czy można je łączyć

Tak. Według atlasu dobrze się uzupełniają, bo działają na różne etapy powstawania barwnika. Przy ostudzie uważaj na peelingi, bo mogą nasilać przebarwienia.

Co potwierdzają źródła

• Alfa-arbutyna jest kompetycyjnym inhibitorem ludzkiej tyrozynazy i zmniejsza syntezę melaniny w komórkach i modelu skóry. S1 S2
• Alfa-arbutyna w homogenatach skóry i pod wpływem bakterii skórnych może częściowo przechodzić w hydrochinon. S1
• Kwas traneksamowy hamuje szlak plazminogen-plazmina, co ogranicza prostaglandyny i pobudzenie melanocytów; mechanizm nie jest w pełni poznany. S3 S4
• Serum z kwasem traneksamowym, niacynamidem i 4% alfa-arbutyną testowano na skórze przedramienia zdrowych osób. S5
• Miejscowy kwas traneksamowy działa w ostudzie, ale wolniej niż doustny (różnica względem placebo od 8. tygodnia, przy tabletkach od 4.). S6 S7
• 3% krem z kwasem traneksamowym przez 8 tygodni działał porównywalnie z 4% hydrochinonem (20 osób, podział twarzy). S8
• Badania kliniczne alfa-arbutyny dotyczą mieszanin i stężeń 4-7%; 5% z 2% kwasem kojowym działało w ostudzie w pomiarach podobnie jak krem trójskładnikowy, ale w ocenie lekarza poprawa była istotna tylko po stronie leku; przy 7% z laserem (35 osób, bez grupy kontrolnej) działania niepożądane, m.in. rumień, były łagodne i przejściowe. S9 S10 S5
• Limit UE dla alfa-arbutyny: 2% w kremach do twarzy i 0,5% w balsamach do ciała; kwas traneksamowy nie ma wpisu w załącznikach. S11 S1 S12
• Stężenia kwasu traneksamowego w badaniach miejscowych to zwykle 2-10%; łuszczenie i rumień ustępowały po kremie nawilżającym; 5-10% preparaty zmniejszały rumień po trądziku w opisie przypadku i małym badaniu. S3 S13
• Brak danych o alfa-arbutynie u kobiet w ciąży; doustny kwas traneksamowy jest przeciwwskazany w ciąży i przy karmieniu. S14 S4
• W ostudzie podstawą jest całoroczna ochrona przeciwsłoneczna, a peelingi mogą nasilać przebarwienia. S15

Najczęstsze pytania

Źródła

1. S1Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2023SCCS: Opinion on the safety of alpha- and beta-arbutin in cosmetic products, SCCS/1642/22 (final version 31 January 2023)
2. S2Badanie · 2004Inhibitory effects of alpha-arbutin on melanin synthesis in cultured human melanoma cells and a three-dimensional human skin model
3. S3Przegląd badań · 2024Tranexamic Acid for the Treatment of Hyperpigmentation and Telangiectatic Disorders Other Than Melasma: An Update
4. S4DermNet · 2018DermNet: Tranexamic acid
5. S5Badanie · 2019Randomized control trial outcomes of tranexamic acid combination serum as a depigmenting agent for the use in healthy individuals
6. S6Przegląd badań · 2024Tranexamic acid as a therapeutic option for melasma management: meta-analysis and systematic review of randomized controlled trials
7. S7Przegląd badań · 2024Comparative efficacy and safety of tranexamic acid for melasma by different administration methods: A systematic review and network meta-analysis
8. S8Badanie · 2024The effectiveness and safety of 3% tranexamic acid cream vs. 4% hydroquinone cream for mixed-type melasma in skin of color: a double-blind, split-face, randomized controlled trial
9. S9Badanie · 2025The Efficacy of Topical Cosmetic Containing Alpha-Arbutin 5% and Kojic Acid 2% Compared With Triple Combination Cream for the Treatment of Melasma: A Split-Face, Evaluator-Blinded Randomized Pilot Study
10. S10Badanie · 2010Treatment of refractory melasma with the MedLite C6 Q-switched Nd:YAG laser and alpha arbutin: a prospective study
11. S11Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ALPHA-ARBUTIN (załącznik III, poz. 377; rozporządzenie (UE) 2024/996)
12. S12Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: TRANEXAMIC ACID
13. S13Przegląd badań · 2023The use of tranexamic acid in dermatology
14. S14Przegląd badań · 2022Skin Changes and Safety Profile of Topical Products During Pregnancy
15. S15DermNet · 2025DermNet: Melasma