Ergotioneina

Jak działa

Ergotioneina sama nie przenika przez błony komórkowe. Komórki pobierają ją przez wyspecjalizowany transporter OCTN1, który wytwarzają m.in. keratynocyty naskórka i fibroblasty skóry właściwej. W komórkach gromadzi się szczególnie w mitochondriach i jądrze. W badaniach chemicznych wychwytywała anionorodnik ponadtlenkowy i tlen singletowy, a w hodowlach komórek zwiększała ilość glutationu, jednego z głównych własnych antyoksydantów organizmu. W warunkach fizjologicznych jest trwała.

W hodowlach komórek skóry naświetlanych UV ergotioneina zmniejszała ilość wolnych rodników oraz uszkodzenia DNA, białek i lipidów, ograniczała obumieranie komórek i włączała szlak Nrf2, który uruchamia geny obronne. Gdy w doświadczeniu wyłączono transporter OCTN1, ochrona znikała. W fibroblastach naświetlanych UVA hamowała szlak AP-1 i enzym MMP-1, który rozkłada kolagen (w jednym badaniu o prawie 50%). W laboratorium hamowała też tyrozynazę, enzym potrzebny do wytwarzania melaniny. Badań klinicznych z samą ergotioneiną w kremie właściwie nie ma, więc tych wyników nie można przenosić wprost na efekty kosmetyku.

Dla kogo

• osoby szukające łagodnego antyoksydantu jako dodatku do pielęgnacji przeciwstarzeniowej
• skóra narażona na słońce, jako uzupełnienie filtra, a nie jego zamiennik
• osoby z realistycznymi oczekiwaniami, bo dane pochodzą głównie z laboratorium

Stężenia

W hodowlach komórek ergotioneina działała już w stężeniach 0,125-0,5 mikromola na litr, ale to nie przekłada się na dawkę w kremie. W jedynym opisanym teście na skórze stosowano 0,1% ergotioneiny; streszczenie pracy nie podaje liczby uczestników ani grupy kontrolnej. Typowych stężeń w kosmetykach nie potwierdziliśmy w źródłach. Ergotioneina nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc w UE nie ma dla niej limitu stężenia; CosIng opisuje ją jako przeciwutleniacz i składnik kondycjonujący skórę.

Jak zacząć

1. Stosuj serum lub krem z ergotioneiną raz lub dwa razy dziennie na oczyszczoną skórę.
2. Rano nakładaj na nią filtr przeciwsłoneczny: ochronę przed UV pokazano w hodowlach komórek, a nie na skórze ludzi.
3. Efekty oceniaj po kilku tygodniach regularnego stosowania; w teście z 0,1% ergotioneiny pomiary wykonano po 4 tygodniach.

Możliwe skutki uboczne

W przeczytanych źródłach nie opisano działań niepożądanych ergotioneiny stosowanej na skórę, ale badań na ludziach z samym składnikiem prawie nie ma, więc danych o bezpieczeństwie jest mało. W testach genotoksyczności wynik był ujemny. Przy wysypce, swędzeniu lub pieczeniu przerwij stosowanie i skonsultuj się z dermatologiem.

Ciąża i karmienie

Ergotioneina występuje w diecie, zwłaszcza w grzybach, a w testach laboratoryjnych i na myszach nie uszkadzała materiału genetycznego. Nie znaleźliśmy jednak badań kosmetyków z ergotioneiną w ciąży i podczas karmienia piersią. Przy wątpliwościach skonsultuj pielęgnację z lekarzem prowadzącym; suplementów w tym czasie nie przyjmuj bez jego zgody.

Najczęstsze pytania

Skąd pochodzi ergotioneina w kosmetykach?

Wytwarzają ją niektóre grzyby i bakterie; człowiek jej nie produkuje i dostaje ją z jedzeniem. Do celów przemysłowych otrzymuje się ją m.in. przez fermentację i syntezę chemiczną.

Czy ergotioneina rozjaśnia przebarwienia?

Dowody są wstępne. W laboratorium hamowała tyrozynazę i wytwarzanie melaniny, a w teście na skórze 0,1% ergotioneiny po 4 tygodniach obniżało indeks melaniny, ale streszczenie nie opisuje metod. Serum z mieszanką kilku składników, w tym ergotioneiny, w badaniu producenta kosmetyków (34 osoby, 56 dni, bez grupy kontrolnej w streszczeniu) nieznacznie rozjaśniało skórę; nie wiadomo, ile wnosiła sama ergotioneina.

Po co skórze własny transporter ergotioneiny?

Transporter OCTN1 występuje m.in. w keratynocytach i fibroblastach. Komórki, które go mają, gromadzą ergotioneinę i lepiej znoszą stres oksydacyjny po UV; bez tego transportera ochrona znikała. Autorzy badań uznają ją za element własnej obrony antyoksydacyjnej skóry.

Co potwierdzają źródła

• Ergotioneina to pochodna histydyny z siarką; wytwarzają ją grzyby i bakterie, a człowiek dostaje ją tylko z pożywieniem; jest trwała w warunkach fizjologicznych. S2 S3
• Sama nie przenika przez błony; keratynocyty i fibroblasty wytwarzają transporter OCTN1, a ergotioneina gromadzi się w mitochondriach i jądrze. S4 S12 S2
• W komórkach naświetlanych UV zmniejszała wolne rodniki oraz uszkodzenia DNA, białek i lipidów, włączała szlak Nrf2 i zwiększała glutation; po wyciszeniu OCTN1 ochrona znikała. S4 S5 S6
• W fibroblastach po UVA hamowała AP-1, MMP-1 (o prawie 50%) i rozkład prokolagenu; chemicznie wychwytywała ponadtlenek i tlen singletowy. S6 S7
• Hamowała tyrozynazę w laboratorium; w teście na skórze 0,1% ergotioneiny obniżało indeks melaniny po 4 tygodniach (bez opisu metod w streszczeniu). S8
• Serum z mieszanką z ergotioneiną (badanie producenta kosmetyków, 34 osoby, 56 dni) nieznacznie rozjaśniało skórę (L* o 0,98%); wkładu samej ergotioneiny nie oceniono. S9
• Doustnie 25 mg dziennie przez 12 tygodni (80 kobiet, placebo, badanie współprowadzone przez producenta grzybów) poprawiało nawilżenie skóry i ocenę zmarszczek. S10
• Ergotioneina nie była genotoksyczna; badań klinicznych i ocen regulacyjnych jest mało; w probówce przewyższała koenzym Q10 i idebenon. S11 S3 S12

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ERGOTHIONEINE
2. S2Przegląd badań · 2023Safe and Effective Antioxidant: The Biological Mechanism and Potential Pathways of Ergothioneine in the Skin
3. S3Przegląd badań · 2025Ergothioneine as a promising natural antioxidant: bioactivities, therapeutic potential, and industrial applications
4. S4Badanie · 2009Skin cells and tissue are capable of using L-ergothioneine as an integral component of their antioxidant defense system
5. S5Badanie · 2015Dermato-protective properties of ergothioneine through induction of Nrf2/ARE-mediated antioxidant genes in UVA-irradiated Human keratinocytes
6. S6Badanie · 2020The Antiaging Activity of Ergothioneine in UVA-Irradiated Human Dermal Fibroblasts via the Inhibition of the AP-1 Pathway and the Activation of Nrf2-Mediated Antioxidant Genes
7. S7Badanie · 2005L-Ergothioneine scavenges superoxide and singlet oxygen and suppresses TNF-alpha and MMP-1 expression in UV-irradiated human dermal fibroblasts
8. S8Badanie · 2023Experimental and theoretical studies on inhibition against tyrosinase activity and melanin biosynthesis by antioxidant ergothioneine
9. S9Badanie · 2025Dual-targeting antioxidant and anti-glycation strategy inhibits melanogenesis through clinical and mechanistic study
10. S10Badanie · 2024Effects of an ergothioneine-rich Pleurotus sp. on skin moisturizing functions and facial conditions: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial
11. S11Badanie · 2011The effect of ergothioneine on clastogenic potential and mutagenic activity: genotoxicity evaluation
12. S12Badanie · 2007A comparison of the relative antioxidant potency of L-ergothioneine and idebenone

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.