Kwas galusowy

Jak działa

Kwas galusowy wymiata wolne rodniki i włącza geny enzymów antyoksydacyjnych. W hodowlach ludzkich fibroblastów naświetlanych UVB zmniejszał ilość reaktywnych form tlenu, cytokiny zapalnej IL-6 i kolagenazy MMP-1, a zwiększał produkcję prokolagenu typu I. U bezwłosych myszy, podawany na skórę i w diecie, zmniejszał suchość, pogrubienie skóry i powstawanie zmarszczek po UVB. Silnie hamuje tyrozynazę, enzym produkcji melaniny, i w komórkach czerniaka mysiego zmniejszał ilość barwnika. W hodowlach keratynocytów i fibroblastów przyspieszał migrację komórek, czyli etap gojenia ran, a u myszy łagodził zmiany przypominające atopowe zapalenie skóry.

Na ludziach badano głównie mieszaniny i nośniki. U ochotników frakcja z owoców (galasów) Terminalia chebula zawierająca kwas galusowy, zamknięta w niosomach i podana w żelu, poprawiała elastyczność skóry o około 30% i zmniejszała jej szorstkość o 30-40%; streszczenie nie podaje liczby osób. W tym samym badaniu sam kwas galusowy bez nośnika podrażniał skórę królika w zamkniętym teście płatkowym, a niosomy podrażnienia nie dawały. Kwas galusowy zamknięty w mikrokapsułkach wnikał do naskórka i skóry właściwej, a nałożony na skórę ochotników ograniczał utlenianie lipidów warstwy rogowej po UV o około 41% (mikrokapsułki bezpośrednio na skórę) i o około 10% (z tkaniny kosmetycznej). Jest też składnikiem farb do włosów bez parafenylenodiaminy (PPD), w których łączy się go m.in. z siarczanem żelaza.

Dla kogo

• osoby szukające przeciwutleniacza w pielęgnacji przeciwstarzeniowej, ze świadomością, że dowody na ludziach są słabe
• osoby uczulone na PPD, które szukają alternatywnej farby do włosów, wyłącznie po próbie uczuleniowej, bo w badaniu część takich osób reagowała na gotową farbę
• nie jako sprawdzony środek na przebarwienia: działanie rozjaśniające pokazano tylko w laboratorium

Stężenia

Kwas galusowy (INCI: Gallic Acid) nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc prawo UE nie wyznacza limitu stężenia; CosIng podaje jedną funkcję: przeciwutleniacz. Typowych stężeń w kosmetykach źródła nie podają. Słabo rozpuszcza się w wodzie; w jednym badaniu zamknięty w niosomach był stabilniejszy chemicznie niż bez nośnika.

Jak zacząć

1. W składzie INCI szukaj nazwy Gallic Acid; zawierają go też wyciągi m.in. z pestek winogron, róży czy oczaru.
2. Nie ma danych, które formuły sprawdzają się najlepiej; w jednym badaniu wolny kwas podrażniał skórę królika, a zamknięty w niosomach nie, więc przy pierwszym użyciu zrób próbę na małym fragmencie skóry.
3. Przed użyciem farby do włosów z kwasem galusowym zrób próbę uczuleniową zgodnie z instrukcją, zwłaszcza jeśli uczula cię PPD: w badaniu 13 z 31 takich osób zareagowało przy pierwszym użyciu farby.

Możliwe skutki uboczne

Wolny kwas galusowy podrażniał skórę królika w zamkniętym teście płatkowym, w przeciwieństwie do kwasu w niosomach. U 31 osób uczulonych na PPD lub PTD sam kwas galusowy w testach płatkowych nie wywołał reakcji, ale 13 z nich zareagowało przy pierwszym użyciu gotowej farby z kwasem galusowym, a 6 słabiej przy drugim. Opisano pojedyncze przypadki uczuleń na galusany, czyli estry kwasu galusowego, np. galusan propylu. Przy pieczeniu, swędzeniu lub wysypce przerwij stosowanie.

Ciąża i karmienie

Nie ma badań nad kosmetykami z kwasem galusowym w ciąży. W USA kwas galusowy ma status substancji ogólnie uznanej za bezpieczną w żywności (GRAS, przepis amerykański), a w badaniach eksperymentalnych wykazywał niską toksyczność ogólnoustrojową. Krem z nim raczej nie budzi szczególnych obaw, choć to wniosek pośredni; przy wątpliwościach, a także przed farbowaniem włosów w ciąży, zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Jak działa kwas galusowy?

Przede wszystkim jako przeciwutleniacz. Wymiata wolne rodniki, w fibroblastach naświetlanych UVB zmniejszał produkcję kolagenazy MMP-1 i zwiększał wytwarzanie prokolagenu, a u myszy ograniczał zmarszczki i suchość skóry po UVB. Hamuje też tyrozynazę, enzym produkcji melaniny. To jednak wyniki z laboratorium i badań na zwierzętach; badań z czystym kwasem na ludzkiej skórze brakuje.

Do czego stosuje się kwas galusowy w kosmetykach?

Głównie jako przeciwutleniacz, bo tylko taką funkcję podaje unijna baza CosIng. Spotyka się go też w wyciągach roślinnych, np. z pestek winogron czy oczaru, oraz w farbach do włosów bez PPD, gdzie działa razem z siarczanem żelaza. Słabo rozpuszcza się w wodzie, dlatego bada się go w nośnikach, np. niosomach lub mikrokapsułkach; w niosomach był stabilniejszy chemicznie.

Czy kwas galusowy rozjaśnia przebarwienia?

Nie ma na to dowodów u ludzi. W badaniach laboratoryjnych kwas galusowy silnie hamował tyrozynazę i zmniejszał ilość melaniny w komórkach czerniaka mysiego, więc ma potencjał rozjaśniający. Nie znaleźliśmy jednak badań klinicznych na przebarwieniach. Jeśli zależy ci na rozjaśnieniu, lepiej sięgnąć po składniki przebadane na ludziach i skonsultować wybór z dermatologiem.

Czy kwas galusowy może uczulać?

Sam kwas galusowy uczula rzadko, ale gotowe produkty z nim mogą wywołać reakcję. W badaniu 31 osób uczulonych na składniki farb do włosów (PPD lub PTD) kwas galusowy w teście płatkowym nie dał reakcji, jednak 13 osób zareagowało przy pierwszym użyciu całej farby. Opisano też pojedyncze uczulenia na jego estry, czyli galusany. Przed użyciem nowego produktu zrób próbę na małym fragmencie skóry.

Co potwierdzają źródła

• Kwas galusowy (kwas 3,4,5-trihydroksybenzoesowy) występuje w większości roślin, zwłaszcza w pestkach winogron, róży, sumaku, dębie i oczarze; powstaje z hydrolizy garbników; ma status GRAS i niską toksyczność ogólnoustrojową; opisano nieliczne uczulenia na galusany. S2
• W fibroblastach po UVB zmniejszał ROS, IL-6 i MMP-1, zwiększał prokolagen I; u myszy zmniejszał suchość, pogrubienie skóry i zmarszczki. S3
• Silnie hamuje tyrozynazę i zmniejszał ilość melaniny w komórkach B16. S4
• Przyspieszał migrację keratynocytów i fibroblastów; łagodził zmiany AZS-podobne u myszy. S5 S6
• Frakcja z Terminalia chebula w niosomach poprawiała elastyczność (ok. +30%) i szorstkość (-30 do -40%) u ochotników; wolny kwas galusowy podrażniał skórę królika. S7
• Mikrokapsułkowany kwas galusowy wnikał do naskórka i skóry właściwej i hamował peroksydację lipidów warstwy rogowej ochotników po UV (ok. 41% przy bezpośrednim nałożeniu, ok. 10% z tkaniny). S8
• U 31 osób uczulonych na PPD/PTD kwas galusowy nie dawał reakcji w testach płatkowych, ale 13 osób zareagowało przy pierwszym użyciu gotowej farby (6 słabiej przy drugim); galusan propylu bywa uczulający w testach płatkowych. S9 S10
• Kwas galusowy nie ma wpisu w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego; jedyna funkcja w CosIng: przeciwutleniacz. S1

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: GALLIC ACID
2. S2Przegląd badań · 2018New Perspectives on the Efficacy of Gallic Acid in Cosmetics & Nanocosmeceuticals.
3. S3Badanie · 2014Gallic acid regulates skin photoaging in UVB-exposed fibroblast and hairless mice.
4. S4Badanie · 2007Antimelanogenic and antioxidant properties of gallic acid.
5. S5Badanie · 2016Gallic Acid Promotes Wound Healing in Normal and Hyperglucidic Conditions.
6. S6Badanie · 2021Gallic Acid Ameliorates Atopic Dermatitis-Like Skin Inflammation Through Immune Regulation in a Mouse Model.
7. S7Badanie · 2011In vitro and in vivo skin anti-aging evaluation of gel containing niosomes loaded with a semi-purified fraction containing gallic acid from Terminalia chebula galls.
8. S8Badanie · 2016Skin penetration and antioxidant effect of cosmeto-textiles with gallic acid.
9. S9Badanie · 2016Skin testing of gallic acid-based hair dye in paraphenylenediamine/paratoluenediamine-reactive patients.
10. S10Raport CIR · 2007Final report on the amended safety assessment of Propyl Gallate.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.