Adapalen

Na co się go stosuje

• trądzik zaskórnikowy (zaskórniki otwarte i zamknięte)
• trądzik grudkowo-krostkowy o nasileniu łagodnym do umiarkowanego
• poza wskazaniami rejestracyjnymi, decyzją lekarza: fotostarzenie, przebarwienia

Jak działa

Adapalen to pochodna kwasu naftalenokarboksylowego, która działa podobnie do retinoidów: wiąże się z jądrowymi receptorami kwasu retinowego (RAR) i zmienia ekspresję genów. Normalizuje rogowacenie i różnicowanie komórek w mieszkach włosowych, więc powstaje mniej zaskórników. Działa też przeciwzapalnie, co zmniejsza grudki i krosty. Jest stabilny: nie rozkłada się pod wpływem światła ani tlenu.

Czy może być w kosmetykach

Adapalen nie ma własnego wpisu w CosIng i nie figuruje w załącznikach rozporządzenia (WE) nr 1223/2009. W bazie jest tylko pochodna o nazwie INCI Oleyl Adapalenate (produkt reakcji adapalenu z alkoholem oleilowym), bez wpisu w załącznikach. W Polsce adapalen jest substancją czynną leków na receptę.

Dostępność

Na receptę. W Rejestrze Produktów Leczniczych (stan na 12.10.2026) kremy i żele z adapalenem 1 mg/g (0,1%) oraz żele z adapalenem 0,1% lub 0,3% i nadtlenkiem benzoilu 2,5% mają kategorię dostępności Rp.

Bezpieczeństwo

Często występują suchość, podrażnienie, pieczenie i zaczerwienienie skóry, zwykle na początku leczenia; niezbyt często łuszczenie, świąd, wyprysk z podrażnienia i oparzenie słoneczne. Nie stosuje się go na skórę uszkodzoną, opaloną lub z wypryskiem ani w trądziku ciężkim. Skóra staje się bardziej wrażliwa na promieniowanie UV. Po nałożeniu na skórę adapalen nie wchłania się w istotnych ilościach do krwi.

Ciąża i karmienie

Adapalen jest przeciwwskazany w ciąży i u kobiet planujących ciążę, choć wchłanianie przez skórę jest minimalne; tak postanowiła Europejska Agencja Leków w 2018 r. dla retinoidów miejscowych, w tym adapalenu. Jeśli ciąża wystąpi w trakcie leczenia, adapalen się odstawia. W karmieniu piersią ChPL żelu 1 mg/g dopuszcza stosowanie, ale nie na klatkę piersiową.

Składniki kosmetyczne o zbliżonym kierunku działania

• Retinal: Retinal to kosmetyczna forma witaminy A, w badaniu lepiej tolerowana niż kwas retinowy; to inna substancja niż adapalen i nie zastępuje leczenia trądziku.
• Retinol: Retinol jest prekursorem kwasu retinowego; w porównaniu na skórze dawał podobne, ale mniejsze zmiany niż kwas retinowy. To kosmetyk, nie lek na trądzik.
• Kwas azelainowy: Inna droga w trądziku: w amerykańskich wytycznych z 2024 r. ma zalecenie warunkowe, a retinoidy miejscowe silne.

Kosmetyk nie zastępuje leku zaleconego przez lekarza. Składniki z listy działają zwykle słabiej albo inaczej.

Najczęstsze pytania

Co to jest adapalen?

Adapalen to syntetyczny retinoid trzeciej generacji, lek na receptę stosowany na skórę w trądziku łagodnym i umiarkowanym. Zmniejsza powstawanie zaskórników i stan zapalny, a z retinoidów miejscowych drażni najmniej. Występuje w kremach i żelach, także w połączeniu z nadtlenkiem benzoilu. W CosIng nie figuruje jako składnik kosmetyczny.

Czy adapalen działa na zmarszczki?

Adapalen może zmniejszać zmarszczki, ale dowody są wstępne, a w Polsce jest zarejestrowany tylko do leczenia trądziku. W badaniu z Brazylii żel 0,3% przez 24 tygodnie poprawiał objawy fotostarzenia podobnie jak tretynoina 0,05%. W małym badaniu (58 kobiet łącznie z grupą kontrolną, 6 miesięcy) krem 0,1% zmniejszał zmarszczki i przebarwienia, a szczypanie skóry zgłaszało 64% leczonych. Takie stosowanie to decyzja lekarza.

Czy adapalen jest na receptę?

Tak, w Polsce wszystkie zarejestrowane preparaty z adapalenem mają kategorię dostępności Rp. Dotyczy to kremów i żeli z samym adapalenem 0,1% oraz żeli łączących adapalen z nadtlenkiem benzoilu. Lekarz ocenia, czy trądzik nie jest zbyt nasilony na leczenie miejscowe i czy pacjentka nie jest w ciąży.

Co potwierdzają źródła

• Adapalen nie ma wpisu w CosIng; jest tylko pochodna Oleyl Adapalenate bez ograniczeń w załącznikach. S1
• Adapalen to retinoid trzeciej generacji, najmniej drażniący z retinoidów miejscowych, skuteczny w trądziku łagodnym i umiarkowanym. S2 S3 S4
• Adapalen wiąże się z RAR, normalizuje keratynizację mieszków, zmniejsza zaskórniki i działa przeciwzapalnie; zwiększa wrażliwość na UV; nie wchłania się do krwi w istotnych ilościach. S4
• Retinoidy miejscowe, w tym adapalen, są przeciwwskazane w ciąży i przy jej planowaniu. S4 S5
• Adapalen 0,3% był nie gorszy od tretynoiny 0,05% w fotostarzeniu (24 tygodnie); krem 0,1% poprawiał zmarszczki i przebarwienia w małym badaniu (58 kobiet łącznie z kontrolą), szczypanie u 64,3% leczonych. S6 S7 S3
• W Polsce wszystkie preparaty z adapalenem, także z nadtlenkiem benzoilu, są Rp; kwas azelainowy ma w wytycznych zalecenie warunkowe, retinoidy miejscowe silne. S11 S8

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: OLEYL ADAPALENATE (brak wpisu dla adapalenu)
2. S2DermNet · 2021DermNet: Topical retinoids
3. S3Przegląd badań · 2023Adapalene (StatPearls)
4. S4Inne źródło · 2026Charakterystyka Produktu Leczniczego: adapalen, żel 1 mg/g (Rejestr Produktów Leczniczych)
5. S5Inne źródło · 2018EMA: Updated measures for pregnancy prevention during retinoid use
6. S6Badanie · 2018Comparable efficacy of adapalene 0.3% gel and tretinoin 0.05% cream as treatment for cutaneous photoaging
7. S7Badanie · 2025Effectiveness and tolerability of adapalene cream 0.1% in the treatment of female skin ageing: A randomised controlled trial
8. S8Przegląd badań · 2024Guidelines of care for the management of acne vulgaris
9. S9Badanie · 1999Tolerance profile of retinol, retinaldehyde and retinoic acid under maximized and long-term clinical conditions
10. S10Badanie · 2016A comparative study of the effects of retinol and retinoic acid on histological, molecular, and clinical properties of human skin
11. S11Inne źródło · 2026Rejestr Produktów Leczniczych: Adapalenum (kategoria dostępności)

Treść sprawdzona ze źródłami 12 października 2026.