Aloes czy pantenol? Co wybrać

Czym się różnią

Aloes to żel z wnętrza liści aloesu zwyczajnego, bogaty w polisacharydy. W kosmetykach działa głównie jak humektant. Surowiec oczyszcza się z drażniącego lateksu spod skórki liścia.

Pantenol to prowitamina B5. Skóra zamienia go w kwas pantotenowy, składnik koenzymu A, który uczestniczy w wytwarzaniu lipidów warstwy rogowej. Pantenol też nawilża i zmniejsza utratę wody.

Co mówią badania

W jednym badaniu 30 osób ze zdrową skórą i 12 osób z bliznami po oparzeniach przez co najmniej 28 dni stosowało krem z dekspantenolem, krem z aloesem i olej roślinny, każdy na innym miejscu. Aloes poprawił najwięcej parametrów zdrowej skóry, a na bliznach dawał tylko tendencję do poprawy. Uczestnicy najczęściej wybierali go jako najlepszy. To małe badanie gotowych produktów.

Pantenol po podrażnieniu detergentem przyspieszał odbudowę bariery i zmniejszał zaczerwienienie lepiej niż samo podłoże. Aloes w kremach 0,1-0,5% zwiększał nawilżenie w małym badaniu, a w metaanalizach przyspieszał gojenie oparzeń.

Uczulenia i bezpieczeństwo

Oba są zwykle dobrze tolerowane, ale oba mogą uczulać. Po aloesie opisano przypadki wyprysku i pokrzywki kontaktowej. Na pantenol dodatnie testy płatkowe ma do 1,2% badanych, częściej osoby z atopią.

W ciąży pantenol uznaje się za bezpieczny. Dla kosmetyków z aloesem badań w ciąży nie ma, a doustny ekstrakt szkodził ciężarnym szczurom, dlatego o kosmetykach z aloesem porozmawiaj z lekarzem.

Stężenia

Pantenol działał w stężeniach 1% i 5%, a preparaty na drobne rany mają zwykle 5% dekspantenolu. Nie ma limitu w UE.

Aloesu w kosmetykach jest zwykle niewiele, do 0,1%, a same surowce bywają mocno rozcieńczone. Antrachinonów w surowcu ma być najwyżej 50 ppm (limit branżowy przyjęty przez CIR).

Czy można je łączyć

Atlas nie ma dla tej pary jednoznacznych zaleceń. Bezpiecznie: wprowadzaj nowe kosmetyki pojedynczo i obserwuj skórę, bo oba składniki mogą rzadko uczulać.

Co potwierdzają źródła

• Kosmetyki wykorzystują żel z wnętrza liścia aloesu; lateks spod skórki zawiera fototoksyczne i drażniące antrachinony, których w surowcach ma być najwyżej 50 ppm. S1
• Dekspantenol dobrze wnika w skórę i jest w niej przekształcany w kwas pantotenowy, składnik koenzymu A; poprawia nawilżenie warstwy rogowej i zmniejsza utratę wody. S2 S3
• U 30 osób ze zdrową skórą i 12 z bliznami po oparzeniach (co najmniej 28 dni, porównanie w obrębie tej samej osoby) krem z aloesem poprawił najwięcej parametrów zdrowej skóry (na bliznach tylko tendencja w utracie wody) i był najczęściej wybierany jako najlepszy z trzech; krem z dekspantenolem poprawił m.in. jędrność i szorstkość. S4
• Po podrażnieniu SLS krem z dekspantenolem przyspieszał odbudowę bariery, a zaczerwienienie zmniejszał tylko on, nie samo podłoże. S5
• Istotny spadek utraty wody po 30 dniach dawały formulacje z 1% i 5% pantenolu. S6
• Kremy z 0,25-0,5% liofilizowanego ekstraktu z aloesu zwiększały nawilżenie po jednym nałożeniu, a po 2 tygodniach także 0,1% (20 kobiet). S7
• Aloes skracał czas gojenia oparzeń I i II stopnia (średnio o 8,8 dnia w przeglądzie z 2007 r., o 3,8 dnia dla II stopnia w metaanalizie z 2024 r.). S8 S9
• Surowce aloesowe dodaje się zwykle w ilości do 0,1%; opisano przypadki wyprysku i pokrzywki kontaktowej po aloesie, a doustny ekstrakt działał poronnie u ciężarnych szczurów. S1
• Alergia kontaktowa na pantenol jest rzadka, ale odsetek dodatnich testów wzrósł z 0,2-0,7% do 1,2%; częściej dotyczy osób z atopią. S10
• Pantenol uznano za bezpieczny w kosmetykach i w ciąży; nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego. S11 S12 S13

Najczęstsze pytania

Źródła

1. S1Raport CIR · 2007Final report on the safety assessment of Aloe Andongensis Extract, Aloe Andongensis Leaf Juice, Aloe Arborescens Leaf Extract, Aloe Arborescens Leaf Juice, Aloe Arborescens Leaf Protoplasts, Aloe Barbadensis Flower Extract, Aloe Barbadensis Leaf, Aloe Barbadensis Leaf Extract, Aloe Barbadensis Leaf Juice, Aloe Barbadensis Leaf Polysaccharides, Aloe Barbadensis Leaf Water, Aloe Ferox Leaf Extract, Aloe Ferox Leaf Juice, and Aloe Ferox Leaf Juice Extract
2. S2Przegląd badań · 2002Topical use of dexpanthenol in skin disorders
3. S3Przegląd badań · 2017Topical use of dexpanthenol: a 70th anniversary article
4. S4Badanie · 2023Which Moisturizer to Use in Scar Therapy after Burn Injuries? A Subjective and Objective Skin and Scar Evaluation after Topical Treatment with Dexpanthenol, Aloe Vera, and Plant Oil
5. S5Badanie · 2002Dexpanthenol enhances skin barrier repair and reduces inflammation after sodium lauryl sulphate-induced irritation
6. S6Badanie · 2011Skin moisturizing effects of panthenol-based formulations
7. S7Badanie · 2006Moisturizing effect of cosmetic formulations containing Aloe vera extract in different concentrations assessed by skin bioengineering techniques
8. S8Przegląd badań · 2007The efficacy of aloe vera used for burn wound healing: a systematic review
9. S9Przegląd badań · 2024Effects of Aloe vera on Burn Injuries: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials
10. S10Przegląd badań · 2025Panthenol Allergic Contact Dermatitis: Sources of Exposure, Reported Cases, and a Call for More Frequent Testing
11. S11Raport CIR · 2022Safety Assessment of Panthenol, Pantothenic Acid, and Derivatives as Used in Cosmetics
12. S12Przegląd badań · 2022Skin Changes and Safety Profile of Topical Products During Pregnancy
13. S13Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PANTHENOL