Aloes

Jak działa

Liść aloesu ma dwie części. Wnętrze to przezroczysty żel bogaty w polisacharydy, wykorzystywany w kosmetykach. Tuż pod skórką liścia leżą komórki wytwarzające gorzki, żółty sok (lateks) z antrachinonami, m.in. aloiną: to związki fototoksyczne i drażniące przewód pokarmowy. Dlatego surowce kosmetyczne się z nich oczyszcza; branżowy limit, przyjęty przez panel CIR, to najwyżej 50 ppm antrachinonów. W badaniu z 2006 r. u 20 kobiet kremy z 0,25 i 0,5% liofilizowanego ekstraktu z aloesu zwiększały nawilżenie warstwy rogowej już po jednym nałożeniu, a po 2 tygodniach codziennego stosowania działało też 0,1%. Utrata wody przez naskórek się nie zmieniała, więc autorzy przypuszczają, że aloes działa jak humektant.

Najbardziej spójne wyniki dotyczą oparzeń. Przegląd z 2007 r. (4 badania, 371 chorych) wyliczył, że oparzenia I i II stopnia goiły się średnio o 8,8 dnia szybciej, ale badania różniły się produktami i metodami. Metaanaliza 9 badań z randomizacją z 2024 r. (6 z danymi o czasie gojenia) wykazała skrócenie gojenia oparzeń II stopnia średnio o 3,8 dnia w porównaniu z innymi preparatami, bez różnicy w bólu i ryzyku zakażenia. Przy odczynach po radioterapii wyniki są sprzeczne: przegląd z 2005 r. nie znalazł dowodów skuteczności, a analiza 14 badań z 2022 r. wskazała mniejsze ryzyko zapalenia skóry, przy dużej niejednorodności badań. Aloes nie chroni przed oparzeniem słonecznym.

Dla kogo

• cera sucha i odwodniona
• skóra po drobnych, powierzchownych oparzeniach
• osoby w trakcie radioterapii: tylko po uzgodnieniu z zespołem leczącym

Stężenia

Według raportu CIR surowce aloesowe dodaje się do kosmetyków zwykle w ilości 0,1% lub mniej, choć bywa to nawet 20%, a same surowce zawierają od 100% do zaledwie 0,0005% aloesu. Słowo „aloes” w składzie może więc oznaczać bardzo różne ilości. Nawilżenie w badaniu dawało już 0,1-0,5% liofilizowanego ekstraktu. Zawartość antrachinonów w surowcu nie powinna przekraczać 50 ppm (limit branżowy przyjęty przez CIR).

Jak zacząć

1. Wybieraj kosmetyki z aloesem zamiast miąższu prosto z liścia: surowiec kosmetyczny jest oczyszczany z drażniących antrachinonów.
2. Przed pierwszym użyciem nałóż produkt na mały fragment skóry, bo zdarzają się wyprysk i pokrzywka kontaktowa.
3. Aloes stosuj tylko na drobne, powierzchowne oparzenia; rozległe oparzenia, z pęcherzami albo na twarzy i dłoniach wymagają lekarza.

Możliwe skutki uboczne

Raport CIR opisuje przypadki ostrego wyprysku, pokrzywki kontaktowej i zapalenia skóry po stosowaniu aloesu na skórę. Antrachinony z lateksu są fototoksyczne, ale w badaniach klinicznych preparatów z aloesu nie stwierdzono fototoksyczności, bo ich zawartość była zbyt niska. Przy swędzącej wysypce, pęcherzykach lub pokrzywce odstaw produkt i skonsultuj się z lekarzem.

Ciąża i karmienie

Nie ma badań nad stosowaniem kosmetyków z aloesem w ciąży. Niepokojące dane dotyczą doustnego podawania ekstraktów zwierzętom: wodny ekstrakt z aloesu podawany ciężarnym szczurom działał poronnie i powodował wady szkieletu. Nie pij więc soku ani preparatów z aloesu w ciąży bez zgody lekarza, a o kosmetykach z aloesem porozmawiaj z lekarzem prowadzącym.

Najczęstsze pytania

Czy aloes pomaga na oparzenia słoneczne?

Przeglądy badań dotyczyły oparzeń I i II stopnia, przy których aloes przyspieszał gojenie, i nie podają osobnych wyników dla oparzeń słonecznych. Osobnych badań nad oparzeniami słonecznymi nie znaleźliśmy.

Czy mogę stosować aloes podczas radioterapii?

Wyniki badań są sprzeczne. Pielęgnację skóry w czasie radioterapii ustal z zespołem leczącym.

Ile aloesu jest w kosmetyku?

Zwykle niewiele: według raportu CIR surowce aloesowe dodaje się najczęściej w ilości do 0,1%, a same surowce bywają mocno rozcieńczone, od 100% do 0,0005% aloesu.

Co potwierdzają źródła

• Kosmetyki wykorzystują żel z wnętrza liścia; lateks spod skórki zawiera fototoksyczne i drażniące antrachinony, których w surowcach ma być najwyżej 50 ppm. S2
• Surowce aloesowe dodaje się zwykle w ilości do 0,1% (maksymalnie 20%), a same surowce zawierają od 100% do 0,0005% aloesu. S2
• Kremy z 0,25-0,5% liofilizowanego ekstraktu zwiększały nawilżenie po jednym nałożeniu, a po 2 tygodniach także 0,1%, bez zmiany TEWL (20 kobiet). S3
• Aloes skracał czas gojenia oparzeń I i II stopnia (średnio o 8,8 dnia w przeglądzie 4 badań z 2007 r., o 3,8 dnia dla II stopnia w metaanalizie z 2024 r.); w metaanalizie z 2024 r. bez różnicy w bólu i zakażeniach. S4 S5
• Dowody na zapobieganie odczynom po radioterapii są sprzeczne. S6 S7 S8
• Aloes nie chroni przed oparzeniem słonecznym ani opalaniem. S8
• Opisano przypadki wyprysku, pokrzywki kontaktowej i zapalenia skóry po aloesie; doustny ekstrakt działał poronnie u ciężarnych szczurów. S2
• CosIng opisuje ekstrakt z liści aloesu jako humektant, emolient i składnik kondycjonujący skórę, a sok jako składnik kondycjonujący skórę. S1

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ALOE BARBADENSIS LEAF JUICE, ALOE BARBADENSIS LEAF EXTRACT
2. S2Raport CIR · 2007Final report on the safety assessment of Aloe Andongensis Extract, Aloe Andongensis Leaf Juice, Aloe Arborescens Leaf Extract, Aloe Arborescens Leaf Juice, Aloe Arborescens Leaf Protoplasts, Aloe Barbadensis Flower Extract, Aloe Barbadensis Leaf, Aloe Barbadensis Leaf Extract, Aloe Barbadensis Leaf Juice, Aloe Barbadensis Leaf Polysaccharides, Aloe Barbadensis Leaf Water, Aloe Ferox Leaf Extract, Aloe Ferox Leaf Juice, and Aloe Ferox Leaf Juice Extract
3. S3Badanie · 2006Moisturizing effect of cosmetic formulations containing Aloe vera extract in different concentrations assessed by skin bioengineering techniques
4. S4Przegląd badań · 2007The efficacy of aloe vera used for burn wound healing: a systematic review
5. S5Przegląd badań · 2024Effects of Aloe vera on Burn Injuries: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials
6. S6Przegląd badań · 2005Aloe vera for preventing radiation-induced skin reactions: a systematic literature review
7. S7Przegląd badań · 2022Aloe vera for prevention of radiation-induced dermatitis: A systematic review and cumulative analysis of randomized controlled trials
8. S8Przegląd badań · 2009Aloe vera in dermatology: a brief review

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.