HPR czy retinol? Co wybrać
Retinol jest lepiej przebadany: są badania z placebo, choć przegląd ocenia je jako słabe. HPR to ester kwasu retinowego, trwalszy w kosmetykach i w badaniach rzadko podrażniał, ale testowano go prawie tylko w mieszankach. Jeśli retinol Cię podrażnia, HPR jest rozsądną alternatywą; nie stosuj obu naraz w osobnych produktach.
- retinol wcześniej Cię podrażniał
- zależy Ci na trwałym retinoidzie, który wolniej się rozkłada
- masz wrażliwą skórę i chcesz zacząć od łagodniejszej opcji
- chcesz składnika z najdłuższą historią badań z placebo
- dobrze tolerujesz retinoidy i stosujesz je od dawna
- zależy Ci na składniku, który w badaniach z placebo zmniejszał drobne zmarszczki i przebarwienia posłoneczne
| Retinoinian hydroksypinakolonu | Retinol | |
|---|---|---|
| Działanie | Odnowa i zmarszczki | Odnowa i zmarszczki |
| W skrócie | Ester kwasu retinowego, trwalszy od retinolu; badano go niemal wyłącznie w mieszankach z innymi składnikami. | Popularny retinoid w kosmetykach; w części badań wygładzał drobne zmarszczki, ale dowody są słabe. |
| Na jakie problemy | brak przypisanych problemów | Przebarwienia, Zmarszczki i jędrność, Piegi i plamy starcze, Zmarszczki wokół oczu |
| Typowe stężenie | W badanych preparatach stosowano 0,1% HPR (żel przeciwtrądzikowy, serum z peptydami) i 0,03% odmiany 9-cis | W badaniach stosowano zwykle 0,1-0,5% retinolu, częściowo powyżej obecnego limitu UE |
| Pora dnia | wieczorem | wieczorem |
| Dla kogo | osoby, które chcą retinoidu kosmetycznego, a źle znoszą retinol; cera z pierwszymi zmarszczkami, jako element pielęgnacji przeciwstarzeniowej; cera z łagodnym trądzikiem, po konsultacji z dermatologiem | cera dojrzała z drobnymi zmarszczkami i oznakami starzenia posłonecznego; cera z nierównym kolorytem i plamami posłonecznymi; osoby, które chcą zacząć od retinoidu łagodniejszego niż leki na receptę |
| Możliwe skutki uboczne | W badaniach preparatów z HPR podrażnienia były rzadkie i łagodne: w badaniu przeciwtrądzikowym suchość, łuszczenie, rumień lub pieczenie miało 15,3%… | Najczęstsze są zaczerwienienie, łuszczenie i suchość skóry oraz większa wrażliwość na słońce |
| Ciąża i karmienie | Jak wszystkich retinoidów, w ciąży i przy jej planowaniu HPR się unika, bo retinoidy działają teratogennie, choć wchłanianie ze skóry jest ograniczone | W ciąży i przy jej planowaniu retinoidów, w tym retinolu, się unika, bo działają teratogennie, choć wchłanianie ze skóry jest ograniczone |
| Źródła w atlasie | 15 źródeł | 14 źródeł |
| Czy można łączyć | Osobno Połączenie badano tylko w gotowych preparatach; dwa osobne produkty z retinoidami sumują podrażnienie, więc wybierz jeden. Więcej o łączeniu | |
Czym się różnią
Oba to retinoidy, czyli pochodne witaminy A. Retinol musi się w skórze przekształcić w kwas retinowy, dopiero ten działa na receptory w komórkach. HPR to syntetyczny ester kwasu retinowego. Według prac z udziałem firm kosmetycznych wiąże się z receptorami bez tej przemiany, ale niezależnych badań, które by to potwierdzały, nie znaleźliśmy.
Różni je też trwałość. W badaniu kosmetyków z rynku HPR był najtrwalszym retinoidem, a inne traciły w pół roku nawet 80% zawartości.
Co mówią badania
Retinol ma badania z placebo: zmniejszał drobne zmarszczki i poprawiał nierówny koloryt. Przegląd systematyczny ocenia jednak te dowody jako słabe.
HPR badano prawie wyłącznie w gotowych mieszankach z retinolem, propionianem retinylu, peptydami lub kwasami, zwykle bez grupy kontrolnej i z udziałem producentów. Jedyne bezpośrednie porównanie z retinolem dotyczy odmiany 9-cis HPR: 31 kobiet, 4 tygodnie, bez placebo. W badaniu na komórkach i myszach HPR nie wypadł lepiej od retinolu. Nie da się więc powiedzieć, że HPR działa mocniej.
Podrażnienia i bezpieczeństwo
Retinol często na początku powoduje zaczerwienienie, łuszczenie i suchość. W badaniach preparatów z HPR podrażnienia były rzadkie, łagodne lub umiarkowane, a w teście płatkowym serum z HPR nie dawało reakcji, w przeciwieństwie do retinolu.
W ciąży i przy jej planowaniu unika się obu, jak wszystkich retinoidów. Jeśli stosowałaś któryś przed wykryciem ciąży, odstaw go i powiedz o tym lekarzowi.
Stężenia i limity UE
Retinol ma w UE limit 0,3% równoważnika retinolu (0,05% w emulsjach do ciała) i obowiązkowe ostrzeżenie o witaminie A na etykiecie. HPR tego limitu nie dotyczy i nie ma wpisu w załącznikach. W badaniach HPR stosowano zwykle 0,1%.
Czy można je łączyć
Osobno. Połączenie badano tylko w gotowych preparatach. Dwa osobne produkty z retinoidami sumują podrażnienie, więc wybierz jeden.
Co potwierdzają źródła
- Retinol działa dopiero po przekształceniu w kwas retinowy; według prac z udziałem firm kosmetycznych HPR wiąże się z receptorami bezpośrednio, niezależnego potwierdzenia brak. S1 S2 S3
- W badaniu kosmetyków z rynku HPR był najtrwalszym retinoidem; inne traciły do 80% zawartości w 6 miesięcy w 25°C. S4
- Retinol 0,4% (36 osób, 24 tygodnie) i 0,1% (62 osoby, rok) poprawiał zmarszczki w badaniach z placebo, ale przegląd systematyczny ocenia całość dowodów jako słabą: w 4 z 9 badań nie było różnicy z placebo. S5 S6 S7
- Jedyne bezpośrednie porównanie samej cząsteczki: 0,03% odmiany 9-cis HPR przez 4 tygodnie działało podobnie lub lepiej niż 0,3% retinol (31 kobiet, bez placebo, współautorzy z firm). S8
- W badaniu na komórkach i myszach palmitynian i propionian retinylu działały silniej niż HPR i retinol. S9
- W badaniach preparatów z HPR podrażnienia miało 15,3% osób i były łagodne lub umiarkowane; w teście płatkowym serum z HPR i propionianem retinylu nie dało reakcji, w przeciwieństwie do retinolu. S10 S11
- Serum z 0,5% retinolem częściej podrażniało niż z 0,3%. S12
- Limit z załącznika III, poz. 376 (0,3% RE, 0,05% RE w emulsjach do ciała, ostrzeżenie na etykiecie) obejmuje retinol, octan i palmitynian retinylu, a nie HPR; HPR nie ma wpisu w załącznikach. S13 S14
- Retinoidy są teratogenne; metaanaliza ekspozycji w I trymestrze nie wykazała dużego wzrostu ryzyka wad, ale nie uzasadnia stosowania w ciąży. S2 S15
Najczęstsze pytania
czy hpr jest lepszy od retinolu
Nie ma na to dowodów. HPR jest trwalszy i w badaniach rzadziej podrażniał, ale retinol ma więcej badań z placebo. Jedyne bezpośrednie porównanie było małe i krótkie.
czy hpr podrażnia mniej niż retinol
W badaniach preparatów z HPR podrażnienia były rzadkie i zwykle łagodne, a w teście płatkowym HPR nie dawał reakcji, w przeciwieństwie do retinolu. Badano jednak głównie mieszanki, nie sam HPR.
czy można stosować hpr i retinol razem
Nie w osobnych produktach. Dwa retinoidy sumują podrażnienie, więc wybierz jeden.
czy hpr można stosować w ciąży
Nie. W ciąży i przy jej planowaniu unika się wszystkich retinoidów, także HPR i retinolu.
czy hpr ma limit stężenia w UE
Nie. Limit 0,3% dotyczy retinolu oraz octanu i palmitynianu retinylu. HPR nie ma wpisu w załącznikach rozporządzenia.
Źródła
- S1Badanie · 1994Biological activity of all-trans retinol requires metabolic conversion to all-trans retinoic acid and is mediated through activation of nuclear retinoid receptors in human keratinocytes
- S2DermNet · 2021DermNet: Topical retinoids
- S3Badanie · 2026An Innovative Serum With Retinol, Hydroxypinacolone Retinoate, Peptides, and Silybin Improves Mild Photoaged Facial Skin in Middle-Aged Chinese Women
- S4Badanie · 2021Retinoid stability and degradation kinetics in commercial cosmetic products
- S5Badanie · 2007Improvement of naturally aged skin with vitamin A (retinol)
- S6Badanie · 2015One-year topical stabilized retinol treatment improves photodamaged skin in a double-blind, vehicle-controlled trial
- S7Przegląd badań · 2021Evidence for the Efficacy of Over-the-counter Vitamin A Cosmetic Products in the Improvement of Facial Skin Aging: A Systematic Review
- S8Badanie · 2026Hydroxypinacolone 9-cis retinoate mitigates UV-induced photoaging by modulating extracellular matrix, fibroblasts, inflammation, and melanogenesis
- S9Badanie · 2024Comparison of five retinoids for anti-photoaging therapy: Evaluation of anti-inflammatory and anti-oxidative activities in vitro and therapeutic efficacy in vivo
- S10Badanie · 2015Treatment of mild to moderate acne with a fixed combination of hydroxypinacolone retinoate, retinol glycospheres and papain glycospheres
- S11Badanie · 2023The synergistic effect of retinyl propionate and hydroxypinacolone retinoate on skin aging
- S12Badanie · 2020A Clinical Anti-Ageing Comparative Study of 0.3 and 0.5% Retinol Serums: A Clinically Controlled Trial
- S13Prawo UE (EUR-Lex) · 2024Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/996 z dnia 3 kwietnia 2024 r. (witamina A, alfa-arbutyna, arbutyna)
- S14Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HYDROXYPINACOLONE RETINOATE
- S15Przegląd badań · 2015Pregnancy outcomes following first-trimester exposure to topical retinoids: a systematic review and meta-analysis
Ogólne informacje o składnikach kosmetycznych, nie porada medyczna.