Retinoinian hydroksypinakolonu

Jak działa

Retinoidy działają przez receptory jądrowe RAR i RXR, które włączają geny odpowiedzialne m.in. za odnowę naskórka; retinol musi się najpierw przekształcić w kwas retinowy. Według prac z udziałem firm kosmetycznych HPR jako ester kwasu retinowego wiąże się z receptorami bezpośrednio, bez przemiany w kwas retinowy; niezależnych badań, które by to potwierdzały, nie znaleźliśmy. Źródła różnią się też co do odmiany: jedne opisują HPR jako ester kwasu all-trans-retinowego, inne jako ester kwasu 9-cis-retinowego, a odmiana 9-cis aktywowała receptory RARα i RXRα. W badaniu kosmetyków z rynku inne retinoidy traciły w 6 miesięcy w 25°C do 80% zawartości, a HPR był najtrwalszy.

Przy trądziku badano żel z 0,1% HPR, 1% retinolem i papainą: w otwartym badaniu bez grupy kontrolnej i bez sponsora (98 osób, 12 tygodni) liczba zmian spadła o 40,8%. Serum z HPR i propionianem retinylu przez 8 tygodni zmniejszyło zmarszczki o 8,3% u 42 kobiet, też bez grupy kontrolnej i ze współautorami z firmy biotechnologicznej, a serum z 0,1% HPR i peptydami, badane przez producenta kosmetyku, dało po 16 tygodniach wyniki nie gorsze niż jednorazowy zabieg laserem frakcyjnym. Jedyne znalezione porównanie samej cząsteczki dotyczy odmiany 9-cis: 0,03% przez 4 tygodnie działało podobnie lub lepiej niż 0,3% retinol (31 kobiet, porównanie połówek twarzy z pojedynczo ślepą oceną, współautorzy z firm biotechnologicznych), bez podrażnień.

Dla kogo

• osoby, które chcą retinoidu kosmetycznego, a źle znoszą retinol
• cera z pierwszymi zmarszczkami, jako element pielęgnacji przeciwstarzeniowej
• cera z łagodnym trądzikiem, po konsultacji z dermatologiem

Stężenia

W badanych preparatach stosowano 0,1% HPR (żel przeciwtrądzikowy, serum z peptydami) i 0,03% odmiany 9-cis. W CosIng HPR ma funkcję kondycjonującą skórę i nie ma wpisu w załącznikach, więc prawo UE nie ustala dla niego limitu. Limit dla witaminy A (załącznik III, poz. 376: 0,3% równoważnika retinolu, 0,05% w emulsjach do ciała, z ostrzeżeniem na etykiecie) obejmuje tylko retinol, octan i palmitynian retinylu, więc HPR nie dotyczy. W ponad połowie zbadanych kosmetyków z retinoidami wykryty retinoid nie zgadzał się z deklarowanym.

Jak zacząć

1. Zacznij od kilku wieczorów w tygodniu, na oczyszczoną, suchą skórę.
2. Gdy po kilku tygodniach nie ma podrażnień, stosuj produkt co wieczór.
3. Rano używaj kremu z filtrem przeciwsłonecznym, bo retinoidy zwiększają wrażliwość na słońce i mogą przesuszać.
4. Wybieraj nieprzezroczyste, szczelne opakowania: światło rozkładało retinoidy w kosmetykach szybciej niż ciepło.

Możliwe skutki uboczne

W badaniach preparatów z HPR podrażnienia były rzadkie i łagodne: w badaniu przeciwtrądzikowym suchość, łuszczenie, rumień lub pieczenie miało 15,3% osób i nikt nie przerwał leczenia, a w teście płatkowym serum z HPR i propionianem retinylu nie dało reakcji, w przeciwieństwie do retinolu. Jak inne retinoidy może zwiększać wrażliwość na słońce i nasilać egzemę. Przy silnym pieczeniu, obrzęku lub wysypce przerwij stosowanie i skonsultuj się z dermatologiem.

Ciąża i karmienie

Jak wszystkich retinoidów, w ciąży i przy jej planowaniu HPR się unika, bo retinoidy działają teratogennie, choć wchłanianie ze skóry jest ograniczone. Badań nad HPR w ciąży nie znaleźliśmy. Metaanaliza ciąż z przypadkową ekspozycją na retinoidy miejscowe w I trymestrze nie wykazała dużego wzrostu ryzyka wad, ale była za mała, by uznać je za bezpieczne. Jeśli stosowałaś HPR przed wykryciem ciąży, odstaw go i powiedz o tym lekarzowi. O stosowaniu w czasie karmienia piersią zdecyduj z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Czy HPR jest objęty unijnym limitem witaminy A?

Nie. Limit 0,3% i 0,05% równoważnika retinolu z obowiązkowym ostrzeżeniem dotyczy tylko retinolu, octanu i palmitynianu retinylu, a w CosIng HPR nie ma wpisu w załącznikach.

Czy HPR pomaga na trądzik?

Badano tylko gotowe żele łączące HPR z retinolem, bez grupy kontrolnej; w rocznym leczeniu podtrzymującym po izotretynoinie nawrót miało 6 z 39 osób. Trądzik umiarkowany i ciężki leczy dermatolog.

Kiedy zobaczę efekty?

Badania przeciwstarzeniowe trwały 4-16 tygodni, a przeciwtrądzikowe od 12 tygodni do roku. Zaplanuj co najmniej 2-3 miesiące regularnego stosowania.

Co potwierdzają źródła

• Retinoidy działają przez receptory RAR i RXR, a retinol wymaga przemiany w kwas retinowy; według prac z udziałem firm kosmetycznych HPR wiąże się z receptorami bezpośrednio, źródła różnie podają jego odmianę (all-trans albo 9-cis), a odmiana 9-cis aktywowała RARα i RXRα. S3 S15 S10 S11 S6 S9
• W badaniu kosmetyków z rynku HPR był najtrwalszym retinoidem; inne traciły do 80% w 6 miesięcy w 25°C, a światło rozkładało je szybciej niż ciepło. S4
• Limit z poz. 376 załącznika III (0,3% i 0,05% RE, ostrzeżenie) obejmuje tylko retinol, octan i palmitynian retinylu; w CosIng HPR nie ma wpisu w załącznikach. S2 S1
• Żel z 0,1% HPR, 1% retinolem i papainą zmniejszył liczbę zmian o 40,8% w otwartym badaniu bez kontroli; w leczeniu podtrzymującym nawrót miało 6 z 39 osób. S6 S7
• Preparaty z HPR i propionianem retinylu lub peptydami poprawiały zmarszczki w badaniach bez placebo prowadzonych z udziałem firm, a 0,03% odmiany 9-cis działało podobnie lub lepiej niż 0,3% retinol. S8 S12 S9
• Podrażnienia były rzadkie i łagodne (15,3%), a w teście płatkowym serum z HPR i propionianem retinylu nie dawało reakcji, w przeciwieństwie do retinolu. S6 S8
• Kwas retinowy jest w kosmetykach zakazany, a w ponad połowie badanych kosmetyków retinoid nie zgadzał się z deklarowanym; w badaniu laboratoryjnym palmitynian i propionian retinylu działały silniej niż HPR. S5 S13
• Retinoidy są teratogenne; metaanaliza ekspozycji w I trymestrze nie wykazała dużego wzrostu ryzyka wad, ale nie uzasadnia stosowania w ciąży. S3 S14

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HYDROXYPINACOLONE RETINOATE
2. S2Prawo UE (EUR-Lex) · 2024Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/996 z dnia 3 kwietnia 2024 r. w odniesieniu do stosowania w produktach kosmetycznych witaminy A, Alpha-Arbutin i Arbutin
3. S3DermNet · 2021DermNet: Topical retinoids
4. S4Badanie · 2021Retinoid stability and degradation kinetics in commercial cosmetic products
5. S5Badanie · 2021Quality control of retinoids in commercial cosmetic products
6. S6Badanie · 2015Treatment of mild to moderate acne with a fixed combination of hydroxypinacolone retinoate, retinol glycospheres and papain glycospheres
7. S7Badanie · 2017Efficacy and safety of a 12-month treatment with a combination of hydroxypinacolone retinoate and retinol glycospheres as maintenance therapy in acne patients after oral isotretinoin
8. S8Badanie · 2023The synergistic effect of retinyl propionate and hydroxypinacolone retinoate on skin aging
9. S9Badanie · 2026Hydroxypinacolone 9-cis retinoate mitigates UV-induced photoaging by modulating extracellular matrix, fibroblasts, inflammation, and melanogenesis
10. S10Badanie · 2026An Innovative Serum With Retinol, Hydroxypinacolone Retinoate, Peptides, and Silybin Improves Mild Photoaged Facial Skin in Middle-Aged Chinese Women
11. S11Badanie · 2025A Functional Skincare Formulation Mixed With Retinyl Propionate, Hydroxypinacolone Retinoate, and Vitamin C on Antiaging and Whitening Han Women in Shanghai, China
12. S12Badanie · 2025Efficacy of Topical Hydroxypinacolone Retinoate-Peptide Product Versus Fractional CO2 Laser in Facial Aging
13. S13Badanie · 2024Comparison of five retinoids for anti-photoaging therapy: Evaluation of anti-inflammatory and anti-oxidative activities in vitro and therapeutic efficacy in vivo
14. S14Przegląd badań · 2015Pregnancy outcomes following first-trimester exposure to topical retinoids: a systematic review and meta-analysis
15. S15Badanie · 1994Biological activity of all-trans retinol requires metabolic conversion to all-trans retinoic acid and is mediated through activation of nuclear retinoid receptors in human keratinocytes

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.