Kwas azelainowy czy retinol? Co wybrać
Kwas azelainowy lepiej pasuje do trądziku, trądziku różowatego i przebarwień po wypryskach, nie uwrażliwia na słońce i bywa stosowany w ciąży. Retinol to wybór na drobne zmarszczki i oznaki fotostarzenia, ale w ciąży się go unika. Bezpośrednich porównań tych dwóch składników nie znaleźliśmy.
- masz trądzik albo przebarwienia po wypryskach
- masz trądzik różowaty (leczenie prowadzi lekarz)
- jesteś w ciąży lub ją planujesz i szukasz opcji do omówienia z lekarzem
- głównym problemem są drobne zmarszczki i oznaki fotostarzenia
- masz nierówny koloryt i plamy posłoneczne
- Twoja skóra dobrze znosi stopniowe wprowadzanie retinoidów
| Kwas azelainowy | Retinol | |
|---|---|---|
| Działanie | Złuszczające i oczyszczające | Odnowa i zmarszczki |
| W skrócie | Wielozadaniowy kwas na wypryski, przebarwienia i trądzik różowaty; w stężeniu 15-20% to lek. | Popularny retinoid w kosmetykach; w części badań wygładzał drobne zmarszczki, ale dowody są słabe. |
| Na jakie problemy | Trądzik, Trądzik różowaty, Zaskórniki i wągry, Przebarwienia, Zaczerwienienia i naczynka | Przebarwienia, Zmarszczki i jędrność, Piegi i plamy starcze, Zmarszczki wokół oczu |
| Typowe stężenie | Leki zawierają 15% (żel) lub 20% (krem) kwasu azelainowego | W badaniach stosowano zwykle 0,1-0,5% retinolu, częściowo powyżej obecnego limitu UE |
| Pora dnia | rano i wieczorem | wieczorem |
| Dla kogo | trądzik łagodny i umiarkowany, zarówno zaskórnikowy, jak i zapalny; przebarwienia pozapalne po wypryskach, także przy ciemniejszej karnacji; trądzik różowaty grudkowo-krostkowy (leczenie prowadzi lekarz) | cera dojrzała z drobnymi zmarszczkami i oznakami starzenia posłonecznego; cera z nierównym kolorytem i plamami posłonecznymi; osoby, które chcą zacząć od retinoidu łagodniejszego niż leki na receptę |
| Możliwe skutki uboczne | Najczęściej łagodne, przemijające pieczenie, kłucie i swędzenie, zwłaszcza w pierwszych tygodniach | Najczęstsze są zaczerwienienie, łuszczenie i suchość skóry oraz większa wrażliwość na słońce |
| Ciąża i karmienie | Kwas azelainowy ma kategorię B w ciąży i jest często wskazywany jako jedna z preferowanych opcji | W ciąży i przy jej planowaniu retinoidów, w tym retinolu, się unika, bo działają teratogennie, choć wchłanianie ze skóry jest ograniczone |
| Źródła w atlasie | 8 źródeł, zweryfikowane | 14 źródeł |
| Czy można łączyć | Ostrożnie Oba mogą przesuszać i szczypać; na start kwas rano, retinol wieczorem. Więcej o łączeniu | |
Czym się różnią
Kwas azelainowy to kwas dikarboksylowy, nie kwas złuszczający typu AHA. Hamuje bakterie w mieszkach włosowych bez wywoływania oporności, zmniejsza zaskórniki i stan zapalny, a tyrozynazę hamuje głównie w nadaktywnych komórkach barwnikowych. W stężeniu 15-20% jest lekiem.
Retinol to forma witaminy A. W skórze zmienia się w kwas retinowy, który zmienia aktywność genów odnowy naskórka. Najwięcej badań dotyczy drobnych zmarszczek i nierównego kolorytu.
Co mówią badania
Badań porównujących kwas azelainowy z retinolem nie znaleźliśmy. W przeglądzie Cochrane kwas azelainowy w trądziku działał podobnie do tretinoiny, czyli retinoidu na receptę, i prawdopodobnie słabiej niż nadtlenek benzoilu. Tretinoina to jednak nie retinol.
Kwas azelainowy 20% zmniejszał przebarwienia u osób o ciemniejszej karnacji bardziej niż podłoże. Retinol 0,1-0,4% w badaniach z placebo zmniejszał drobne zmarszczki, ale przegląd systematyczny ocenia te dowody jako słabe.
Podrażnienia i bezpieczeństwo
Kwas azelainowy na początku często piecze, kłuje lub swędzi, zwykle łagodnie. Nie uwrażliwia na słońce. Retinol często na początku czerwieni, łuszczy i przesusza skórę, a do tego zwiększa wrażliwość na słońce.
W ciąży to największa różnica. Retinolu, jak wszystkich retinoidów, się unika. Kwas azelainowy jest często wskazywany jako jedna z preferowanych opcji, ale zaleca się małe powierzchnie i najlepiej nie w pierwszym trymestrze. Decyzję podejmij z lekarzem.
Stężenia i limity UE
Leki z kwasem azelainowym mają 15% lub 20%, a kosmetyki z niższym stężeniem są słabiej przebadane; w prawie UE nie ma dla niego limitu. Retinol ma limit 0,3% równoważnika retinolu (0,05% w emulsjach do ciała) i obowiązkowe ostrzeżenie o witaminie A.
Czy można je łączyć
Ostrożnie. Oba mogą przesuszać i szczypać. Na start stosuj kwas azelainowy rano, a retinol wieczorem, i łącz je częściej dopiero przy dobrej tolerancji.
Co potwierdzają źródła
- Kwas azelainowy działa przeciwbakteryjnie bez wywoływania oporności, przeciwzaskórnikowo i przeciwzapalnie, a tyrozynazę hamuje głównie w nadaktywnych melanocytach. S1 S2
- Retinol działa po przekształceniu w kwas retinowy, który aktywuje receptory jądrowe. S3 S4
- W przeglądzie Cochrane kwas azelainowy w trądziku był prawdopodobnie słabszy od nadtlenku benzoilu i podobny do tretinoiny. S5
- 20% krem z kwasem azelainowym przez 24 tygodnie zmniejszył przebarwienia u osób o ciemniejszej karnacji bardziej niż podłoże. S6
- 0,4% i 0,1% retinol poprawiały zmarszczki w badaniach z placebo, ale przegląd systematyczny ocenia całość dowodów jako słabą (4 z 9 badań bez różnicy z placebo). S7 S8 S9
- Kwas azelainowy nie uwrażliwia na słońce, a najczęstsze działania niepożądane to łagodne pieczenie, kłucie i swędzenie. S2 S1
- Retinol najczęściej powoduje zaczerwienienie, łuszczenie i suchość oraz większą wrażliwość na słońce. S4
- Kwas azelainowy ma w ciąży kategorię B, wchłania się w 3-8%, zaleca się małe powierzchnie i najlepiej nie w I trymestrze; retinoidów, w tym retinolu, w ciąży się unika. S10 S4 S11
- Leki zawierają 15% lub 20% kwasu azelainowego, który nie ma wpisu w załącznikach; retinol ma limit 0,3% RE (0,05% RE w emulsjach do ciała) z ostrzeżeniem na etykiecie. S1 S12 S13
- W trądziku pierwszym wyborem są retinoidy na receptę. S4
Najczęstsze pytania
kwas azelainowy czy retinol na trądzik
Kwas azelainowy jest lekiem na trądzik w stężeniu 15-20% i w przeglądzie działał podobnie do tretinoiny. Retinol jest przebadany głównie przy zmarszczkach, a przy trądziku pierwszym wyborem są retinoidy na receptę.
czy można łączyć kwas azelainowy z retinolem
Ostrożnie. Na start kwas azelainowy rano, retinol wieczorem, a częściej łącz je dopiero przy dobrej tolerancji.
co zamiast retinolu w ciąży
Kwas azelainowy bywa wskazywany jako jedna z preferowanych opcji w ciąży, ale stosuje się go na małych powierzchniach i najlepiej nie w pierwszym trymestrze. Decyzję podejmij z lekarzem.
czy kwas azelainowy działa na zmarszczki
Kwas azelainowy jest przebadany głównie przy trądziku, trądziku różowatym i przebarwieniach. Na drobne zmarszczki lepiej przebadany jest retinol.
Źródła
- S1DermNet · 2022DermNet: Azelaic acid
- S2Przegląd badań · 2024Azelaic Acid: Mechanisms of Action and Clinical Applications.
- S3Badanie · 1994Biological activity of all-trans retinol requires metabolic conversion to all-trans retinoic acid and is mediated through activation of nuclear retinoid receptors in human keratinocytes
- S4DermNet · 2021DermNet: Topical retinoids
- S5Przegląd badań · 2020Topical azelaic acid, salicylic acid, nicotinamide, sulphur, zinc and fruit acid (alpha-hydroxy acid) for acne.
- S6Badanie · 1998Azelaic acid 20% cream in the treatment of facial hyperpigmentation in darker-skinned patients.
- S7Badanie · 2007Improvement of naturally aged skin with vitamin A (retinol)
- S8Badanie · 2015One-year topical stabilized retinol treatment improves photodamaged skin in a double-blind, vehicle-controlled trial
- S9Przegląd badań · 2021Evidence for the Efficacy of Over-the-counter Vitamin A Cosmetic Products in the Improvement of Facial Skin Aging: A Systematic Review
- S10Przegląd badań · 2022Skin Changes and Safety Profile of Topical Products During Pregnancy.
- S11Przegląd badań · 2015Pregnancy outcomes following first-trimester exposure to topical retinoids: a systematic review and meta-analysis
- S12Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: AZELAIC ACID
- S13Prawo UE (EUR-Lex) · 2024Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/996 z dnia 3 kwietnia 2024 r. (witamina A, alfa-arbutyna, arbutyna)
Ogólne informacje o składnikach kosmetycznych, nie porada medyczna.