Peptydy czy retinol? Co wybrać

Czym się różnią

Retinol to forma witaminy A. W skórze zmienia się w kwas retinowy, który działa na receptory w jądrze komórki i zmienia aktywność genów odnowy naskórka.

Peptydy to krótkie łańcuchy aminokwasów. Peptydy sygnałowe, np. palmitoilo-pentapeptyd-4, mają pobudzać fibroblasty do produkcji kolagenu, a acetylo-heksapeptyd-8 osłabiać przekaźnictwo nerwowo-mięśniowe. Są duże i słabo przenikają przez warstwę rogową.

Co mówią badania

Retinol 0,1-0,4% w badaniach z placebo zmniejszał drobne zmarszczki, a 0,1% poprawiał też nierówną pigmentację. Przegląd systematyczny ocenia jednak te dowody jako słabe. Peptydy mają pojedyncze badania z placebo dla konkretnych cząsteczek, np. palmitoilo-pentapeptydu-4 (93 kobiety, 12 tygodni).

Jedyne bezpośrednie porównanie, jakie znaleźliśmy, przeprowadziła firma kosmetyczna: nowy cykliczny heksapeptyd-9 działał na zmarszczki silniej niż retinol. Retinol miał tam jednak tylko 0,002%, dużo mniej niż w typowych badaniach. Nie da się z tego wnioskować o peptydach w ogóle.

Podrażnienia i bezpieczeństwo

Retinol często na początku czerwieni, łuszczy i przesusza skórę, a także zwiększa wrażliwość na słońce. Peptydy są zwykle dobrze tolerowane.

W ciąży i przy jej planowaniu retinolu się unika, jak wszystkich retinoidów. Dla peptydów nie znaleźliśmy badań w ciąży, ale słabo przenikają przez skórę; pielęgnację w ciąży omów z lekarzem.

Stężenia i limity UE

Retinol ma w UE limit 0,3% równoważnika retinolu (0,05% w emulsjach do ciała) i obowiązkowe ostrzeżenie o witaminie A. Peptydy nie mają limitów, a ich stężeń nie da się porównywać między cząsteczkami: palmitoilo-pentapeptyd-4 działał już w 3 ppm, czyli 0,0003%.

Czy można je łączyć

Tak, dobrze się uzupełniają. Retinol stosuj wieczorem, a peptydy rano, wieczorem albo w jednej rutynie z retinolem.

Co potwierdzają źródła

• Retinol działa po przekształceniu w kwas retinowy, który aktywuje receptory jądrowe. S1
• Peptydy kosmetyczne dzieli się na sygnałowe, wpływające na przekaźnictwo nerwowe i nośnikowe; słabo przenikają przez warstwę rogową, a dowody kliniczne są często słabe. S2 S3 S4
• 0,4% retinol (36 osób, 24 tygodnie) i 0,1% retinol (62 osoby, rok) poprawiały zmarszczki w badaniach z placebo, 0,1% także nierówną pigmentację; przegląd systematyczny ocenia całość dowodów jako słabą (4 z 9 badań bez różnicy z placebo). S5 S6 S7
• Krem z 3 ppm palmitoilo-pentapeptydu-4 przez 12 tygodni istotnie zmniejszał zmarszczki w porównaniu z placebo (93 kobiety); acetylo-heksapeptyd-8 przez 4 tygodnie zmniejszał zmarszczki wokół oczu. S8 S9
• W badaniu autorów z firmy kosmetycznej serum z 0,002% cyklicznego heksapeptydu-9 przez 56 dni silniej zmniejszało zmarszczki niż serum z 0,002% retinolu i podłoże. S10
• Retinol najczęściej powoduje zaczerwienienie, łuszczenie i suchość oraz zwiększa wrażliwość na słońce; 0,5% częściej podrażniało niż 0,3%. S11 S12
• Palmitoilo-pentapeptyd-4 był dobrze tolerowany, a acetylo-heksapeptyd-8 nie drażnił nawet w dużych dawkach. S8 S13
• Retinoidy są teratogenne; metaanaliza nie wykazała dużego wzrostu ryzyka wad po przypadkowej ekspozycji w I trymestrze, ale nie uzasadnia stosowania w ciąży. S11 S14
• Limit UE dla retinolu: 0,3% RE, 0,05% RE w emulsjach do ciała, obowiązkowe ostrzeżenie; peptydy nie mają wpisów w załącznikach rozporządzenia. S15 S16 S17

Najczęstsze pytania

Źródła

1. S1Badanie · 1994Biological activity of all-trans retinol requires metabolic conversion to all-trans retinoic acid and is mediated through activation of nuclear retinoid receptors in human keratinocytes
2. S2Przegląd badań · 2007Cosmeceutical peptides
3. S3Przegląd badań · 2017Topical peptides as cosmeceuticals
4. S4Przegląd badań · 2025Peptides: Emerging Candidates for the Prevention and Treatment of Skin Senescence: A Review
5. S5Badanie · 2007Improvement of naturally aged skin with vitamin A (retinol)
6. S6Badanie · 2015One-year topical stabilized retinol treatment improves photodamaged skin in a double-blind, vehicle-controlled trial
7. S7Przegląd badań · 2021Evidence for the Efficacy of Over-the-counter Vitamin A Cosmetic Products in the Improvement of Facial Skin Aging: A Systematic Review
8. S8Badanie · 2005Topical palmitoyl pentapeptide provides improvement in photoaged human facial skin
9. S9Badanie · 2013The anti-wrinkle efficacy of argireline, a synthetic hexapeptide, in Chinese subjects: a randomized, placebo-controlled study
10. S10Badanie · 2025Novel Cyclized Hexapeptide-9 Outperforms Retinol Against Skin Aging: A Randomized, Double-Blinded, Active- and Vehicle-Controlled Clinical Trial
11. S11DermNet · 2021DermNet: Topical retinoids
12. S12Badanie · 2020A Clinical Anti-Ageing Comparative Study of 0.3 and 0.5% Retinol Serums: A Clinically Controlled Trial
13. S13Badanie · 2002A synthetic hexapeptide (Argireline) with antiwrinkle activity
14. S14Przegląd badań · 2015Pregnancy outcomes following first-trimester exposure to topical retinoids: a systematic review and meta-analysis
15. S15Prawo UE (EUR-Lex) · 2024Rozporządzenie Komisji (UE) 2024/996 z dnia 3 kwietnia 2024 r. (witamina A, alfa-arbutyna, arbutyna)
16. S16Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: RETINOL (załącznik III, poz. 376)
17. S17Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PALMITOYL PENTAPEPTIDE-4, ACETYL HEXAPEPTIDE-8, PALMITOYL TRIPEPTIDE-1, PALMITOYL TETRAPEPTIDE-7