Iskotrizinol

Jak działa

Iskotrizinol pochłania promieniowanie UVB. W porównaniu 18 filtrów dopuszczonych w UE, badanych in vitro w najwyższych dozwolonych stężeniach, dawał jeden z najwyższych SPF (ok. 12,6; więcej tylko amiloksat i bemotrizinol), przy czym był to pomiar na płytkach laboratoryjnych, a nie na skórze. Komitet naukowy UE uznał jego trwałość podczas ok. 3 lat przechowywania i stabilność w świetle UV za wykazane. W badaniu spektroskopowym ani on, ani triazon etyloheksylu nie wykazywały istotnych właściwości przeciwutleniających w wygaszaniu tlenu singletowego.

Badanie z radioaktywnie znakowanym iskotrizinolem na ludzkiej skórze ex vivo wskazało na bardzo małe przenikanie. W modelu laboratoryjnym słabo wiązał się z grupami aminowymi białek, w przeciwieństwie do filtrów znanych z wywoływania kontaktowego zapalenia skóry, np. oksybenzonu i awobenzonu. W teście na myszach hamował obrzęk zapalny wywołany substancją drażniącą o 92%, najsilniej z 21 badanych filtrów; autorzy zwrócili uwagę, że takie działanie przeciwzapalne może wpływać na SPF mierzony na skórze, który opiera się na ocenie zaczerwienienia.

Dla kogo

• osoby szukające wydajnego filtra UVB z nowszej grupy, który w testach nie drażnił i nie uczulał
• skóra wrażliwa: u ochotników po wielokrotnym nakładaniu okazał się niedrażniący i hipoalergiczny

Stężenia

Limit UE (CosIng, załącznik VI, poz. 17): maksymalnie 10% w produkcie gotowym do użycia, bez dodatkowych warunków i bez obowiązkowych ostrzeżeń. Komitet naukowy UE ocenił w 1998 r. właśnie stosowanie do 10% i uznał margines bezpieczeństwa za wystarczająco duży. W USA FDA uznała w 2006 r. wniosek o ocenę iskotrizinolu za spełniający warunki, ale tylko dla stężenia do 3%, a w 2014 r. wstępnie uznała dane za niewystarczające; filtra nie ma w monografii FDA.

Jak zacząć

1. W składzie INCI szukaj nazwy Diethylhexyl Butamido Triazone; ponieważ to filtr UVB, sprawdź, czy produkt ma też oznaczenie ochrony UVA.
2. Ilość kremu, moment nakładania i ponawianie są takie same jak przy innych filtrach: opisuje je hasło Filtry organiczne.
3. Gdy po kremie pojawi się wysypka lub świąd, odstaw go; dermatolog może zlecić testy płatkowe, także z naświetlaniem, które wskażą winny składnik.

Możliwe skutki uboczne

W danych ocenianych przez komitet naukowy UE iskotrizinol nie drażnił skóry ani błon śluzowych i nie wywoływał fotopodrażnienia, uczulenia ani fotouczulenia, a u ochotników po wielokrotnym nakładaniu okazał się niedrażniący i hipoalergiczny. Jest jednak znacznie słabiej zbadany u ludzi niż starsze filtry. Reakcję na krem może wywołać też inny składnik, np. substancja zapachowa lub konserwant. Przy wysypce, swędzeniu lub obrzęku odstaw produkt i skonsultuj się z dermatologiem.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań u kobiet w ciąży, a karta podsumowująca oceny komitetu naukowego UE z 1998 r. nie wymienia badań wpływu na rozród; komitet ocenił natomiast przenikanie przez skórę jako bardzo małe. Przegląd z 2025 r. o ochronie przeciwsłonecznej w ciąży zaleca przede wszystkim filtry mineralne, uzupełniane filtrami organicznymi o dobrym profilu bezpieczeństwa. Wybór kremu omów z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Czym iskotrizinol różni się od triazonu etyloheksylu?

Oba to filtry UVB z grupy triazonów i oba słabo reagują ze składnikami skóry. W UE iskotrizinol można stosować do 10%, a triazon etyloheksylu do 5%; w teście in vitro w tych stężeniach iskotrizinol dawał wyższy SPF (ok. 12,6 wobec 7,8).

Czy iskotrizinol szkodzi środowisku wodnemu?

W testach laboratoryjnych był mało toksyczny: nie działał na skorupiaki i mikroglony morskie nawet w stężeniu 2 mg/l i słabo hamował wzrost zielenic. Jest jednak trwały: nie rozkładały go mikroorganizmy z osadów morskich ani zestawy bakterii rozkładające inne filtry, a w zawiesinie wód Renu jego stężenia rosły w latach 2005-2022. Wnioski o ryzyku opierają się na pojedynczych badaniach.

Dlaczego w USA nie ma kremów z iskotrizinolem?

W USA filtry UV są lekami bez recepty. W 2006 r. FDA uznała wniosek o włączenie iskotrizinolu do monografii (do 3%) za spełniający warunki oceny, a w 2014 r. wstępnie uznała, że potrzebne są dodatkowe dane. Dopóki filtra nie ma w monografii, produkt z nim można sprzedawać w USA tylko po zatwierdzeniu wniosku o dopuszczenie leku.

Co potwierdzają źródła

• Iskotrizinol to filtr UVB z grupy triazonów, nowszy filtr dopuszczony w UE; nie wykazuje istotnych właściwości przeciwutleniających. S3 S4 S7
• W porównaniu in vitro 18 filtrów UE w najwyższych dozwolonych stężeniach dawał SPF ok. 12,6 (triazon etyloheksylu 7,8); limity UE: 10% wobec 5%. S5 S1 S17
• Limit UE 10% (VI/17) bez warunków; komitet UE ocenił 10%: bardzo małe przenikanie ex vivo, brak podrażnień i uczuleń u ochotników, stabilność, wystarczający margines bezpieczeństwa. S1 S2
• Słabo wiąże się z grupami aminowymi białek, w przeciwieństwie do oksybenzonu i awobenzonu. S4
• U myszy hamował obrzęk zapalny o 92%, co może wpływać na SPF mierzony na skórze na podstawie zaczerwienienia; SPF dotyczy głównie UVB. S6 S11
• W USA: wniosek o ocenę do 3% uznany w 2006 r. za spełniający warunki, do tego czasu sprzedaż tylko jako zatwierdzony lek; w 2014 r. dane niewystarczające (kategoria C); filtra nie ma w monografii FDA. S8 S9 S10
• W testach na organizmach wodnych mało toksyczny, ale nie ulega rozkładowi przez bakterie, a jego stężenia w Renie rosły w latach 2005-2022. S13 S14 S15 S16 S18
• W ciąży przegląd zaleca przede wszystkim filtry mineralne, uzupełniane bezpiecznymi filtrami organicznymi. S12

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: DIETHYLHEXYL BUTAMIDO TRIAZONE (załącznik VI, poz. 17)
2. S2Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 1998SCCNFP: Opinion concerning Benzoic acid, 4,4-{[6-[[[(1,1-dimethyl)amino]carbonyl]phenyl]amino]-1,3,5-triazine-2,4-diyl)diimino}bis-, bis(2-ethylhexyl)ester (karta podsumowująca, 1998)
3. S3Badanie · 2015Photoexcited triplet states of UV-B absorbers: ethylhexyl triazone and diethylhexylbutamido triazone
4. S4Badanie · 2013Rapid screening method to study the reactivity of UV filter substances towards skin proteins by high-performance thin-layer chromatography
5. S5Badanie · 2007Study of the efficacy of 18 sun filters authorized in European Union tested in vitro
6. S6Badanie · 2012UV filters, ingredients with a recognized anti-inflammatory effect
7. S7Badanie · 2012Simultaneous analysis and monitoring of 16 UV filters in cosmetics by high-performance liquid chromatography
8. S8FDA · 2006FDA (Federal Register 71 FR 42405): Over-the-Counter Drug Products; Safety and Efficacy Review; Additional Sunscreen Ingredient
9. S9FDA · 2015FDA (Federal Register 80 FR 892): Sunscreen Feedback Letters; Notice of Availability Under the Sunscreen Innovation Act
10. S10FDA · 2026FDA: Questions and Answers: FDA's regulatory actions on over-the-counter sunscreen
11. S11DermNet · 2023DermNet: Topical sunscreen agents
12. S12Przegląd badań · 2025Photoprotection in pregnancy: addressing safety concerns and optimizing skin health
13. S13Badanie · 2020Effect of 10 UV Filters on the Brine Shrimp Artemia salina and the Marine Microalga Tetraselmis sp.
14. S14Badanie · 2026Acute toxicity of novel triazine-based UV filters towards Chlorella vulgaris and Daphnia magna: Single and mixture effect
15. S15Badanie · 2023Microbial consortia degrade several widely used organic UV filters, but a number of hydrophobic filters remain recalcitrant to biodegradation
16. S16Badanie · 2026Long-term trends and patterns of legacy and emerging cosmetic UV filters in German waters
17. S17Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ETHYLHEXYL TRIAZONE (załącznik VI, poz. 15)
18. S18Badanie · 2025Marine sediments microbes degrade a limited repertoire of organic UV filters

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.