Dziurawiec

Jak działa

Hiperycyna gromadzi się w ciemnych gruczołach rośliny, a hiperforyna w gruczołach przeświecających w liściach. Hiperforyna działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i silnie przeciwutleniająco: w komórkach naskórka wymiatała wolne rodniki skuteczniej niż troloks, a krem z 1,5% ekstraktu bogatego w hiperforynę zmniejszał rumień po UVB w porównaniu z podłożem. Hiperycyna jest natomiast fotouczulaczem, czyli substancją aktywowaną przez światło, którą bada się nawet w leczeniu fotodynamicznym nieczerniakowych raków skóry.

W badaniu ze 144 kobietami po cesarskim cięciu, podzielonymi na trzy grupy, maść z dziurawcem stosowana 3 razy dziennie przez 16 dni poprawiła gojenie rany po 10 dniach i zmniejszyła bliznowacenie, ból i świąd po 40 dniach w porównaniu z placebo i brakiem leczenia. W innym badaniu maść z dziurawcem łagodziła ból, zaczerwienienie, obrzęk i siniaki po nacięciu krocza. Krem z ekstraktem standaryzowanym na 1,5% hiperforyny, stosowany 2 razy dziennie przez 4 tygodnie, łagodził atopowe zapalenie skóry lepiej niż podłoże, choć badanie objęło tylko 21 osób, z których 18 je ukończyło.

Dla kogo

• skóra podrażniona, przesuszona i skłonna do atopii: jako składnik kojący
• drobne rany, otarcia i podrażnienia po słońcu: w postaci tradycyjnych maści i olejów
• nie dla dzieci poniżej 12 lat w postaci leków roślinnych i nie przed intensywnym opalaniem

Stężenia

Ekstrakty z dziurawca nie figurują w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc prawo UE nie wyznacza limitu stężenia. W CosIng Hypericum Perforatum Extract ma funkcje m.in. przeciwdrobnoustrojową, ściągającą, kojącą, ochronną i kondycjonującą skórę. W badaniach klinicznych stosowano krem z 1,5% ekstraktu bogatego w hiperforynę, olej z 110 µg/ml hiperycyny i maść z 30 µg/ml hiperycyny; monografia EMA przewiduje nakładanie na skórę nierozcieńczonego wyciągu olejowego, nalewki lub wyciągu etanolowego albo przemywanie i okłady z naparu.

Jak zacząć

1. W składzie INCI szukaj nazw Hypericum Perforatum Extract lub Hypericum Perforatum Flower/Leaf/Stem Extract; olej dziurawcowy to ziele macerowane w oleju roślinnym.
2. Nakładaj wieczorem, a w ciągu dnia unikaj intensywnego słońca na posmarowanej skórze, zwłaszcza przy jasnej karnacji.
3. Najpierw sprawdź produkt na małym fragmencie skóry.
4. Jeśli po tygodniu stosowania objawy się utrzymują, rana się nie goi albo pojawiają się objawy zakażenia, idź do lekarza.

Możliwe skutki uboczne

Monografia EMA odnotowuje reakcje skórne po stosowaniu zewnętrznym, o nieznanej częstości. Olej z dziurawcem nie zmieniał minimalnej dawki rumieniowej w ocenie wzrokowej, ale czulszy pomiar wykazał nasilenie rumienia po naświetlaniu, co może mieć znaczenie przy jasnej skórze i długim przebywaniu na słońcu. Krem z hiperforyną nie podrażniał skóry pod okluzją. Przy pieczeniu lub wysypce po słońcu przerwij stosowanie.

Ciąża i karmienie

W ciąży i w okresie karmienia lepiej nie stosować dziurawca. Monografia EMA nie zaleca leków z dziurawcem w tym czasie, bo ich bezpieczeństwa nie ustalono, a w badaniach na zwierzętach wystąpiły objawy toksyczności dla rozrodu. Badań nad kosmetykami z ekstraktem w ciąży nie ma; przy wątpliwościach porozmawiaj z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Jakie właściwości ma dziurawiec stosowany na skórę?

Działa kojąco, przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i przeciwutleniająco. Maść z dziurawcem poprawiła gojenie ran po cesarskim cięciu i zmniejszyła bliznowacenie, a krem z 1,5% hiperforyny łagodził atopowe zapalenie skóry lepiej niż podłoże. Monografia EMA uznaje go za tradycyjny lek roślinny na drobne stany zapalne skóry i drobne rany.

Jak stosować olej z dziurawca?

Nakładaj nierozcieńczony olej cienką warstwą na podrażnioną skórę lub drobną ranę, najlepiej wieczorem. Monografia EMA zaleca unikanie intensywnego słońca na posmarowanych miejscach i nie zaleca stosowania u dzieci poniżej 12 lat. Jeśli rana się nie goi albo pojawiają się objawy zakażenia, skonsultuj się z lekarzem.

Jak długo stosować dziurawiec na skórę?

Przy drobnych ranach i podrażnieniach zwykle krótko: monografia EMA dla tradycyjnych leków z dziurawcem stosowanych na skórę zaleca wizytę u lekarza, jeśli objawy utrzymują się dłużej niż tydzień. W badaniu po cesarskim cięciu maść nakładano 3 razy dziennie przez 16 dni, a krem na atopowe zapalenie skóry 2 razy dziennie przez 4 tygodnie. Przez cały czas unikaj intensywnego słońca na posmarowanej skórze.

Czy dziurawiec uczula na słońce?

Może zwiększać wrażliwość na słońce, choć po nałożeniu na skórę zwykle w niewielkim stopniu. Hiperycyna z dziurawca jest fotouczulaczem. W badaniu na ochotnikach olej z dziurawcem nie zmienił dawki promieniowania wywołującej widoczny rumień, ale czulszy pomiar wykazał nasilenie zaczerwienienia. Dlatego EMA zaleca unikanie intensywnego słońca na posmarowanej skórze.

Czy dziurawiec pomaga na trądzik?

Nie ma na to badań. Hiperforyna działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie w laboratorium, a ekstrakt łagodził podrażnienia skóry, ale nie testowano go u osób z trądzikiem. Ponieważ może zwiększać wrażliwość na słońce, nie łącz go z intensywnym opalaniem. Przy trądziku zapalnym lepiej skonsultować się z dermatologiem.

Czy kosmetyki z dziurawcem można stosować w ciąży?

Lepiej ich unikać. Monografia EMA nie zaleca leków z dziurawcem w ciąży i w okresie karmienia, bo ich bezpieczeństwa nie ustalono, a w badaniach na zwierzętach wystąpiły objawy toksyczności dla rozrodu. Badań nad kosmetykami z ekstraktem w ciąży nie ma, więc decyzję warto omówić z lekarzem.

Co potwierdzają źródła

• EMA uznaje wyciągi z dziurawca za tradycyjny lek na drobne stany zapalne skóry (np. oparzenia słoneczne) i wsparcie gojenia drobnych ran (nierozcieńczony wyciąg olejowy, nalewka lub wyciąg etanolowy, napar do okładów); lekarz, gdy objawy trwają ponad tydzień; zaleca unikać intensywnego UV na posmarowanej skórze, nie zaleca u dzieci poniżej 12 lat ani w ciąży i karmieniu; reakcje skórne o nieznanej częstości. S3
• Hiperycyna gromadzi się w ciemnych gruczołach, hiperforyna w przeświecających; hiperycyna jest fotouczulaczem, hiperforyna działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i przeciwutleniająco. S10 S4 S12
• Maść z dziurawcem przez 16 dni poprawiła gojenie i zmniejszyła bliznowacenie, ból i świąd po cesarskim cięciu względem placebo i braku leczenia (144 kobiety w 3 grupach). S5
• Maść z dziurawcem zmniejszała ból, zaczerwienienie, obrzęk i siniaki po nacięciu krocza. S6
• Krem z ekstraktem standaryzowanym na 1,5% hiperforyny przez 4 tygodnie łagodził atopowe zapalenie skóry lepiej niż podłoże (21 osób, 18 ukończyło). S7
• Krem z 1,5% ekstraktu bogatego w hiperforynę zmniejszał rumień po UVB i nie podrażniał pod okluzją. S8
• Olej (110 µg/ml hiperycyny) nie zmienił wzrokowo ocenianej MED, ale pomiar fotometryczny wykazał nasilenie rumienia. S9
• Dziurawiec przyjmowany doustnie wchodzi w interakcje z lekami (m.in. przez indukcję CYP3A4). S3 S11

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HYPERICUM PERFORATUM EXTRACT
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HYPERICUM PERFORATUM FLOWER/LEAF/STEM EXTRACT
3. S3Inne źródło · 2023EMA: European Union herbal monograph on Hypericum perforatum L., herba, Revision 1 (EMA/HMPC/7695/2021)
4. S4Przegląd badań · 2014Topical application of St. John's wort (Hypericum perforatum).
5. S5Badanie · 2010The effect of Hypericum perforatum on the wound healing and scar of cesarean.
6. S6Badanie · 2018The effect of Achillea millefolium and Hypericum perforatum ointments on episiotomy wound healing in primiparous women.
7. S7Badanie · 2003Topical treatment of atopic dermatitis with St. John's wort cream--a randomized, placebo controlled, double blind half-side comparison.
8. S8Badanie · 2012In vivo photoprotective and anti-inflammatory effect of hyperforin is associated with high antioxidant activity in vitro and ex vivo.
9. S9Badanie · 2000Effect of topical application of Hypericum perforatum extract (St. John's wort) on skin sensitivity to solar simulated radiation.
10. S10Badanie · 2007Hyperforin accumulates in the translucent glands of Hypericum perforatum.
11. S11Przegląd badań · 2000Herb-drug interactions.
12. S12Przegląd badań · 2022Hypericum perforatum: Traditional uses, clinical trials, and drug interactions.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.