Blizny i gojenie skóry
Głębokie lub zakażone rany, większe oparzenia, rana, która nie goi się po tygodniu, oraz blizny przerośnięte i bliznowce wymagają lekarza. Kosmetyki mogą najwyżej wspierać gojenie drobnych ran, otarć i oparzeń, a utrwalonych blizn nie usuną.
Składnik trafia na tę listę tylko wtedy, gdy ma badanie na ludziach z pozytywnym wynikiem albo zalecenie z wytycznych, a przypisanie przeszło dwie niezależne kontrole. Jak dobieramy składniki
-
AloesUmiarkowane dowody
Przegląd 4 badań i metaanaliza badań z losowym przydziałem: oparzenia I i II stopnia goiły się z aloesem o kilka dni szybciej, bez różnicy w bólu.
-
MiódUmiarkowane dowody
Przegląd Cochrane: miód goił oparzenia i zakażone rany szybciej niż część innych metod, ale dowody są głównie niskiej jakości; do ran tylko miód medyczny.
-
DziurawiecUmiarkowane dowody
W badaniu 144 kobiet po cesarskim cięciu maść z dziurawcem przez 16 dni poprawiła gojenie i zmniejszyła bliznę, ból i świąd w porównaniu z placebo.
-
Skrzyp polnyUmiarkowane dowody
Badanie z losowym przydziałem, 108 kobiet: maść z wyciągiem ze skrzypu przez 10 dni przyspieszyła gojenie rany krocza i zmniejszyła ból w porównaniu z placebo.
-
ŻywokostUmiarkowane dowody
Badanie z losowym przydziałem, 108 dzieci: krem z żywokostem przyspieszał gojenie otarć i nie podrażniał skóry.
-
PantenolSłabe dowody
Małe badania, część prowadzona przez pracowników producenta, sugerują, że maść z 5% dekspantenolem wspiera gojenie skóry po zabiegach, np. tatuażu.
Przegląd badań, 2020 · Przegląd badań, 2002 · Przegląd badań, 2017
-
Olej z rokitnikaSłabe dowody
W badaniu 55 chorych krem z rokitnikiem skrócił gojenie oparzeń II stopnia w porównaniu z kremem ze srebrem; dowody nieliczne i słabe.
-
Wąkrota azjatyckaSłabe dowody
Małe badanie 30 osób: żel z wąkrotą zmniejszał zaczerwienienie i strupy po laserze w porównaniu z placebo; badań gojenia ran jest za mało.
-
EgzosomySłabe dowody
Badanie 25 osób: egzosomy podane po laserze CO2 nieco bardziej poprawiły blizny potrądzikowe niż placebo; stosowane tylko w gabinecie.
-
Ekstrakt z pestek winogronSłabe dowody
Krem z 2% ekstraktem skracał gojenie rany po zabiegu z 14 do 8 dni, ale według NCCIH badań na ludziach jest wciąż za mało.
-
Śluz ślimakaSłabe dowody
Małe badania, m.in. 20 osób w badaniu producenta, sugerują szybsze gojenie skóry po laserze i oparzeniach twarzy; brak dobrej grupy porównawczej.
-
KrwawnikSłabe dowody
Badanie 140 kobiet: maść z krwawnikiem zmniejszała ból, zaczerwienienie i obrzęk rany krocza w porównaniu z placebo, nie wpływała na jej rozejście się.
-
RumianekSłabe dowody
Stare badanie z 1987 r. wskazało szybsze wysychanie rany po usuwaniu tatuażu; EMA uznaje rumianek za tradycyjny środek na powierzchowne rany.
-
Olej z dzikiej różySłabe dowody
Dwa badania sugerują mniejsze zaczerwienienie i rozmiar blizn po operacji, ale autorzy przeglądu uznali dowody za niewystarczające do zaleceń.
-
ArgininaSłabe dowody
Małe badanie 10 osób bez grupy porównawczej: kosmetyk z argininą po 4 tygodniach zmniejszył świąd blizn po oparzeniach i poprawił nawilżenie.
- Kwas TCA: Kwas do peelingów średnio głębokich (zwykle 20-35%), robionych na ogół u lekarza. W kosmetykach UE zakazany.
- Izotretynoina: Doustny retinoid na ciężki trądzik, na receptę. U kobiet wymaga programu zapobiegania ciąży.
- Woda utleniona: 3% roztwór nadtlenku wodoru do odkażania ran, lek bez recepty. W kosmetykach dozwolony z limitami UE.
- Chlorheksydyna: Antyseptyk do odkażania skóry i jamy ustnej, leki bez recepty. W kosmetykach UE konserwant do 0,3%.