Olej z ogórecznika

Jak działa

Olej z ogórecznika zawiera około 23-25% kwasu gamma-linolenowego i 37-41% kwasu linolowego; kwasu oleinowego jest około 15%, a kwasy wielonienasycone stanowią łącznie około 60% kwasów tłuszczowych. GLA to kwas omega-6, który organizm wytwarza z kwasu linolowego. Zainteresowanie nim wynika z hipotezy, że u osób z atopowym zapaleniem skóry ta przemiana przebiega słabiej, choć bezpośredniego dowodu na to brak.

Badania przynoszą mieszane wyniki. Przegląd 12 badań nad doustnym i miejscowym stosowaniem oleju przy AZS wykazał bardzo zmienne efekty, a przegląd Cochrane z 2013 r. uznał kapsułki z olejem z ogórecznika za nieskuteczne. Przy stosowaniu na skórę dane są skromne, ale ciekawsze: w badaniu z placebo u 32 dzieci z łagodnym AZS koszulki pokryte olejem, noszone codziennie przez 2 tygodnie, zmniejszyły zaczerwienienie, świąd i utratę wody przez naskórek, a w grupie z koszulkami bez oleju istotnych zmian nie było. W starszym badaniu u 37 niemowląt z łojotokowym zapaleniem skóry, smarowanych olejem codziennie, objawy ustąpiły w ciągu 3-4 tygodni; zabrakło jednak grupy chorych dzieci bez oleju, więc nie wiadomo, ile w tym zasługi samego oleju. W pielęgnacji można go więc traktować jako emolient bogaty w GLA, a nie lek.

Dla kogo

• skóra sucha i szorstka
• skóra skłonna do atopii, jako uzupełnienie pielęgnacji emolientowej
• osoby szukające oleju z przewagą kwasów wielonienasyconych
• nie jako zamiennik leczenia zaleconego przez lekarza

Stężenia

Nie ma ustalonych stężeń: olej z ogórecznika bywa składnikiem kremów i emulsji albo sprzedawany jest jako czysty olej. W cytowanych badaniach stosowano czysty olej lub tkaniny nim nasączone. W bazie CosIng pełni funkcję emolientu i składnika kondycjonującego skórę.

Jak zacząć

1. Nałóż kilka kropli na lekko wilgotną skórę albo dodaj do kremu.
2. Przechowuj olej w chłodnym, ciemnym miejscu, szczelnie zamknięty, i przestań go używać, gdy zmieni zapach.
3. U dzieci z AZS lub łojotokowym zapaleniem skóry stosuj go tylko jako dodatek do pielęgnacji uzgodnionej z lekarzem.

Możliwe skutki uboczne

Olej jest dobrze tolerowany: w badaniu z koszulkami nie obserwowano działań niepożądanych, a kapsułki w badaniach dawały głównie łagodne, przemijające dolegliwości żołądkowo-jelitowe, podobnie jak placebo. Brakuje danych o długotrwałym stosowaniu. Jeśli po nałożeniu pojawi się zaczerwienienie lub świąd, odstaw produkt.

Ciąża i karmienie

Nie ma badań nad stosowaniem oleju z ogórecznika na skórę w ciąży i podczas karmienia. Roślina zawiera szkodliwe dla wątroby alkaloidy pirolizydynowe, ale według analiz nie przechodzą one do oleju z nasion albo występują w śladowych ilościach. Przy wątpliwościach, a zwłaszcza przed przyjmowaniem kapsułek, skonsultuj się z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Czym olej z ogórecznika różni się od oleju z wiesiołka?

Oba są bogate w kwasy omega-6, ale olej z ogórecznika ma dwa do trzech razy więcej kwasu gamma-linolenowego, a olej z wiesiołka więcej kwasu linolowego.

Czy olej z ogórecznika pomaga przy AZS?

Dowody są niejednoznaczne. Kapsułki nie okazały się skuteczne, a przy stosowaniu na skórę są tylko małe badania, np. z koszulkami nasączonymi olejem u 32 dzieci. Może być dodatkiem do pielęgnacji emolientowej, ale nie zastąpi leczenia.

Czy olej z ogórecznika łagodzi podrażnienia po detergentach?

W badaniu u 21 zdrowych osób, na skórze podrażnionej detergentem SLS, jednorazowo nałożony olej z ogórecznika nie zmniejszył podrażnienia, podobnie jak większość badanych lipidów.

Co potwierdzają źródła

• Olej z ogórecznika zawiera około 23-25% GLA i 37-41% kwasu linolowego, czyli dwa do trzech razy więcej GLA niż olej z wiesiołka. S2 S3 S5
• Hipoteza słabszej przemiany kwasu linolowego w GLA u osób z AZS nie ma bezpośredniego dowodu. S3
• Kapsułki z olejem z ogórecznika nie poprawiają objawów wyprysku bardziej niż placebo. S4 S5
• Wyniki 12 badań doustnych i miejscowych przy AZS były bardzo zmienne; duży efekt kliniczny jest mało prawdopodobny, a olej jest dobrze tolerowany krótkoterminowo. S3
• Koszulki nasączone olejem przez 2 tygodnie zmniejszyły zaczerwienienie, świąd i TEWL u 32 dzieci z łagodnym AZS, bez działań niepożądanych. S6
• U 37 niemowląt z łojotokowym zapaleniem skóry smarowanych codziennie olejem z ogórecznika (24% GLA) objawy ustąpiły po 3-4 tygodniach; badanie bez grupy chorych dzieci bez oleju (zdrowe dzieci służyły tylko do porównania TEWL). S7
• Według wcześniejszych analiz alkaloidy pirolizydynowe nie przechodzą do oleju z nasion; w jednym zbadanym oleju handlowym, jeśli były, to poniżej 200 ppt (granica wykrywalności). S8
• Jednorazowo nałożony olej z ogórecznika nie zmniejszył podrażnienia skóry wywołanego SLS (21 zdrowych osób); w kosmetykach pełni funkcję emolientu. S9 S1

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: BORAGO OFFICINALIS SEED OIL
2. S2Przegląd badań · 2022Vegetable Butters and Oils as Therapeutically and Cosmetically Active Ingredients for Dermal Use: A Review of Clinical Studies.
3. S3Przegląd badań · 2010Borage oil in the treatment of atopic dermatitis.
4. S4Przegląd badań · 2013Oral evening primrose oil and borage oil for eczema.
5. S5Badanie · 1999Double-blind, multicentre analysis of the efficacy of borage oil in patients with atopic eczema.
6. S6Badanie · 2007Clinical effects of undershirts coated with borage oil on children with atopic dermatitis: a double-blind, placebo-controlled clinical trial.
7. S7Badanie · 1993Transepidermal water loss and water content in the stratum corneum in infantile seborrhoeic dermatitis.
8. S8Badanie · 2013A rapid and highly specific method to evaluate the presence of pyrrolizidine alkaloids in Borago officinalis seed oil.
9. S9Badanie · 1996Effect of topically applied lipids on surfactant-irritated skin.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.