Fulereny

Jak działa

Fuleren C60 ma kształt piłki futbolowej i prawie nie rozpuszcza się w wodzie, dlatego w kosmetykach łączy się go z olejem (np. skwalanem) albo z poliwinylopirolidonem (PVP). Wiąże wolne rodniki jak gąbka. W hodowlach keratynocytów fuleren z PVP chronił komórki przed uszkodzeniem przez UVB i nadtlenoazotyn, a u myszy naświetlanych UVB fuleren na skórze zmniejszał rumień i wskaźniki stresu oksydacyjnego; razem z witaminą C hamował rumień wyraźniej.

W badaniu z randomizacją u 23 Japonek krem z fulerenem w skwalanie nakładano 2 razy dziennie na połowę twarzy, a na drugą połowę krem z samym skwalanem. Po 4 tygodniach nie było różnicy, po 8 tygodniach zmarszczki w okolicy kurzych łapek były mniejsze niż po placebo; szorstkość skóry nie różniła się między stronami. W otwartym badaniu bez grupy kontrolnej żel z fulerenem stosowany 2 razy dziennie przez 8 tygodni zmniejszył liczbę zmian zapalnych w trądziku o 37,8%, a krost o 87,6% (średnio z 1,45 do 0,18 na osobę, więc wyjściowo było ich niewiele); w hodowlach komórek łojowych chomika fuleren hamował wydzielanie łoju.

U ludzi roztwór fulerenu z PVP przyspieszał odbudowę bariery po zdzieraniu naskórka taśmą. Najmocniejsze dowody dotyczą jednak leczenia: w dwóch badaniach z randomizacją u chorych napromienianych z powodu raka (88 i 132 osoby) krem z fulerenem zmniejszał popromienne zapalenie skóry. W większym odczyn stopnia 2 lub wyższego wystąpił u 34,8% osób z fulerenem i u 83,3% z kremem porównawczym.

Dla kogo

• cera dojrzała z drobnymi zmarszczkami jako dodatek przeciwutleniający
• cera trądzikowa ze zmianami zapalnymi, obok leczenia ustalonego z dermatologiem
• skóra przesuszona, z osłabioną barierą, jako dodatek do kremu nawilżającego

Stężenia

W CosIng fulereny (Fullerenes, CAS 99685-96-8) mają funkcje przeciwdrobnoustrojową i kondycjonującą skórę; nie ma ich w załącznikach rozporządzenia 1223/2009, więc prawo UE nie określa dla nich limitu stężenia. Źródła nie podają typowych stężeń w gotowych kosmetykach. W badaniu przeciwzmarszczkowym użyto fulerenu C60 rozpuszczonego w skwalanie w stężeniu 278 ppm (blisko nasycenia), dodanego do kremu.

Jak zacząć

1. Nakładaj krem lub serum z fulerenami 2 razy dziennie, tak jak w badaniach.
2. Efekt na zmarszczki oceniaj po co najmniej 8 tygodniach; po 4 tygodniach nie różnił się od placebo.
3. Rano zawsze nakładaj filtr przeciwsłoneczny: fulereny go nie zastępują.
4. Przy trądziku traktuj fulereny jako dodatek do leczenia, a nie jego zamiennik.

Możliwe skutki uboczne

W testach bezpieczeństwa wysoko oczyszczone fulereny nie podrażniały skóry, nie uczulały i nie wywoływały reakcji fototoksycznych; test płatkowy u ludzi był ujemny. Proszek fulerenu powodował łagodne, przemijające podrażnienie oczu u królików. W badaniu przeciwzmarszczkowym nie było poważnych działań niepożądanych. Przy zaczerwienieniu lub pieczeniu przerwij stosowanie.

Ciąża i karmienie

Nie ma badań nad kosmetykami z fulerenami w ciąży ani w czasie karmienia piersią. Fuleren w skwalanie zostawał w naskórku i nie docierał do skóry właściwej, ale w przeglądzie toksykologicznym opisano szkodliwe działanie na płody myszy po podaniu dootrzewnowym lub dożylnym, czyli innymi drogami niż na skórę. Przy wątpliwościach zapytaj lekarza prowadzącego.

Najczęstsze pytania

Co to są fulereny w kosmetykach?

To kuliste cząsteczki z samego węgla, najczęściej z 60 atomów, używane jako przeciwutleniacz. W składzie występują jako Fullerenes, zwykle rozpuszczone w skwalanie albo związane z PVP. Wyłapują wolne rodniki, co w badaniach laboratoryjnych chroniło komórki skóry przed skutkami promieniowania UVB.

Czy fulereny działają na zmarszczki?

Być może, ale dowody są skromne. W badaniu z placebo u 23 kobiet krem z fulerenem w skwalanie stosowany 2 razy dziennie zmniejszył zmarszczki wokół oczu bardziej niż krem bez fulerenu, lecz dopiero po 8 tygodniach, nie po 4. Szorstkość skóry nie różniła się od placebo.

Czy fulereny pomagają na trądzik?

W jednym otwartym badaniu tak: żel z fulerenem stosowany 2 razy dziennie przez 8 tygodni zmniejszył liczbę zmian zapalnych o 37,8%, a krost o 87,6%, i poprawił nawilżenie skóry. Badanie nie miało grupy kontrolnej, więc fulereny mogą być najwyżej dodatkiem do leczenia ustalonego z dermatologiem.

Czy fulereny są bezpieczne dla skóry?

Według dostępnych badań tak. Wysoko oczyszczone fulereny nie podrażniały i nie uczulały skóry w testach na zwierzętach, a test płatkowy u ludzi był ujemny. Fuleren w skwalanie nie był mutagenny ani fototoksyczny w testach laboratoryjnych. Długoterminowych badań u ludzi jednak brak.

Co potwierdzają źródła

• Fulereny nie mają wpisu w załącznikach rozporządzenia 1223/2009; funkcje w CosIng: przeciwdrobnoustrojowa i kondycjonująca skórę. S1
• Krem z fulerenem C60 (278 ppm w skwalanie) 2 razy dziennie zmniejszał zmarszczki bardziej niż placebo po 8, ale nie po 4 tygodniach (23 kobiety). S2
• W otwartym badaniu żel z fulerenem przez 8 tygodni zmniejszył liczbę zmian zapalnych w trądziku o 37,8%, a krost o 87,6%. S3
• Fuleren z PVP chronił keratynocyty przed UVB i nadtlenoazotynem, a u ludzi przyspieszał odbudowę bariery po zdzieraniu taśmą; u myszy fuleren zmniejszał rumień po UVB, silniej razem z witaminą C. S4 S11 S12
• Krem z fulerenem zmniejszał nasilenie popromiennego zapalenia skóry w dwóch badaniach z randomizacją (34,8% wobec 83,3% odczynów stopnia 2 i wyższego). S5 S6
• Oczyszczone fulereny nie podrażniały, nie uczulały i nie były fototoksyczne; test płatkowy u ludzi ujemny; łagodne przemijające podrażnienie oczu. S7 S8 S10
• Fuleren w skwalanie wnikał do naskórka, ale nie do skóry właściwej (24 h, skóra ludzka ex vivo); czysty C60 słabo się wchłania; UVA zwiększało przenikanie fulerenu z PVP aż do skóry właściwej. S8 S9 S10
• Szkodliwe działanie na płody myszy opisano po podaniu dootrzewnowym lub dożylnym; fulereny w świetle mogą wytwarzać reaktywne formy tlenu. S10 S13

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: FULLERENES
2. S2Badanie · 2010Clinical evaluation of fullerene-C60 dissolved in squalane for anti-wrinkle cosmetics.
3. S3Badanie · 2011Improvement of acne vulgaris by topical fullerene application: unique impact on skin care.
4. S4Badanie · 2013Photoprotective effects of inclusion complexes of fullerenes with polyvinylpyrrolidone.
5. S5Badanie · 2026Fullerene for Reducing Acute Radiation Dermatitis in Patients Undergoing Radiotherapy for Head and Neck Cancer: A Phase II, Double-Blind, Randomized Controlled Trial.
6. S6Badanie · 2025Topical EOSSKY fullerene moisturizing and repairing cream for preventing acute radiation dermatitis in breast cancer patients undergoing radiotherapy: a randomized controlled trial.
7. S7Badanie · 2009Safety evaluation of highly purified fullerenes (HPFs): based on screening of eye and skin damage.
8. S8Badanie · 2009Biological safety of LipoFullerene composed of squalane and fullerene-C60 upon mutagenesis, photocytotoxicity, and permeability into the human skin tissue.
9. S9Badanie · 2015Ultraviolet A irradiation increases the permeation of fullerenes into human and porcine skin from C₆₀-poly(vinylpyrrolidone) aggregate dispersions.
10. S10Przegląd badań · 2016[Fullerenes: Characteristics of the substance, biological effects and occupational exposure levels].
11. S11Badanie · 2021Protective Effects of Polyvinylpyrrolidone-Wrapped Fullerene Against Nitric Oxide/Peroxynitrite-Induced Cellular Injury in Human Skin Keratinocytes.
12. S12Badanie · 2010The co-application effects of fullerene and ascorbic acid on UV-B irradiated mouse skin.
13. S13Przegląd badań · 2018Fullerenes as photosensitizers in photodynamic therapy: pros and cons.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.