Henna

Jak działa

Liście lawsonii zawierają 0,5-2% lawsonu (2-hydroksy-1,4-naftochinonu), w większości związanego w glikozydach i uwalnianego po hydrolizie enzymatycznej. Lawson to barwnik bezpośredni: nie wymaga utleniania, przenika z pasty w głąb włosa i wiąże się z keratyną (w pH 4,5-6,0 reaguje z grupami aminowymi białek).

Efekt to kolor czerwono-pomarańczowy, także na włosach siwych. Do ciemnego brązu dochodzi się mieszanką z indygo, a czerń wymaga dodatków, np. siarczanu żelaza albo syntetycznego PPD (czarna henna). Skórę henna barwi na czerwonobrązowo, ale malowania ciała SCCS nie ocenił.

Dla kogo

• osoby, które chcą rudego lub miedzianego koloru bez farby utleniającej
• osoby z siwymi pasmami akceptujące rudy odcień
• NIE: dzieci z niedoborem G6PD (ryzyko groźnej hemolizy)
• NIE: osoby po reakcji na hennę, czarną hennę lub farbę z PPD (najpierw dermatolog)

Stężenia

Henna to zwykle czysty proszek z liści. Unijny komitet SCCS uznał ją w 2013 r. za bezpieczną farbę do włosów przy lawsonie do 1,4% i przygotowaniu: 100 g proszku na 300 ml wrzącej wody, pasta na włosach od 15 minut do 2 godzin, potem spłukanie. Ocena nie obejmuje innych ekstraktów ani malowania skóry. Sam lawson jako osobny barwnik oceniono w 2004 r. negatywnie (potencjał genotoksyczny, brak bezpiecznego progu). W CosIng ekstrakty Lawsonia inermis nie mają wpisu w załącznikach II-VI. Czarnej henny dotyczy wpis 8a załącznika III (p-fenylenodiamina i jej sole): wyłącznie utleniające farby do włosów, po zmieszaniu najwyżej 2% w przeliczeniu na wolną zasadę, z ostrzeżeniem, że tymczasowe tatuaże z czarnej henny mogą zwiększać ryzyko alergii.

Jak zacząć

1. Sprawdź skład: czysta henna to sam proszek z liści Lawsonia inermis; p-phenylenediamine (PPD) w składzie oznacza, że to nie czysta henna.
2. Nie farbuj przy wysypce na twarzy, podrażnionej lub uszkodzonej skórze głowy ani po wcześniejszej reakcji na farbę lub tatuaż z czarnej henny.
3. Pastę z gorącą wodą trzymaj na włosach 15 minut do 2 godzin, spłucz i umyj łagodnym szamponem; omijaj okolice oczu, rzęsy i brwi.

Możliwe skutki uboczne

Czysta henna uczula rzadko: przegląd systematyczny z 2026 r. znalazł 13 prac z alergią potwierdzoną testami płatkowymi. Opisano też pojedyncze reakcje natychmiastowe (pokrzywka, katar, duszność), głównie po wdychaniu pyłu z proszku, m.in. u fryzjerki i kosmetyczki. W teście na królikach henna lekko i przemijająco drażniła oczy. U dzieci z niedoborem G6PD może wywołać zagrażającą życiu hemolizę. Czarna henna uczula na PPD szacunkowo 2,5% osób po tatuażu. Przy świądzie, pęcherzach lub obrzęku zmyj produkt i idź do lekarza.

Ciąża i karmienie

Nie ma badań nad farbowaniem henną w ciąży. Wchłanianie jest małe: w badaniu in vitro na skórze świni (pasta 25%, 30 minut) do płynu pod skórą przeszło około 0,28% dawki lawsonu. Wpływ na płód badano tylko na szczurach, przy podawaniu doustnym. Unikaj czarnej henny, a przy wątpliwościach zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Czy tatuaże z henny są bezpieczne dla dzieci?

Tatuaże z czarnej henny nie są bezpieczne. PPD w nich uczula; w opisach dwojga dzieci wyprysk pojawił się 2 i 10 dni po tatuażu, a odbarwienia skóry utrzymywały się długo. Po uczuleniu na PPD mogą też uczulać farby do włosów. Czysta henna uczula rzadko, ale malowania skóry SCCS nie ocenił, a u dzieci z niedoborem G6PD grozi hemolizą.

Czy henna pokrywa siwe włosy?

Tak, henna barwi także siwe włosy, ale na kolor czerwono-pomarańczowy, bo taki odcień daje lawson. Odcienie brązu, aż do ciemnego, uzyskuje się mieszanką henny z proszkiem indygo. Czerń wymaga dodatków, np. siarczanu żelaza albo PPD, więc przed nałożeniem warto przeczytać skład.

Jaki kolor daje henna na włosach?

Czysta henna daje kolor rudy, czerwono-pomarańczowy. Odpowiada za to lawson (CI 75480), barwnik, który wiąże się z keratyną włosa bez utleniania. Henny brązowe i czarne to mieszanki, najczęściej z indygo, a czasem z syntetycznymi barwnikami, dlatego warto sprawdzić skład na opakowaniu.

Czym różni się henna od czarnej henny?

Czarna henna to henna z dodatkiem syntetycznej p-fenylenodiaminy (PPD). Czysta henna uczula rzadko, a PPD z tatuaży uczula szacunkowo 2,5% osób. W UE PPD wolno stosować tylko w utleniających farbach do włosów (załącznik III, wpis 8a), z ostrzeżeniem przed tatuażami z czarnej henny na etykiecie.

Czy henna może uczulać?

Tak, ale czysta henna rzadko. Przegląd systematyczny z 2026 r. zebrał 13 prac z alergią na czystą hennę potwierdzoną testami płatkowymi, zwykle opóźnioną, czasem natychmiastową. Znacznie częściej uczula PPD z czarnej henny. Po reakcji na farbowanie lub tatuaż z henny warto zrobić testy u dermatologa.

Co potwierdzają źródła

• Liście lawsonii zawierają 0,5-2% lawsonu, w większości związanego w glikozydach i uwalnianego po hydrolizie enzymatycznej. S3
• Lawson przenika z pasty do włosa i wiąże się z keratyną (w pH 4,5-6,0 reaguje z grupami aminowymi), dając kolor czerwono-pomarańczowy; z indygo henna daje ciemny brąz. S6
• SCCS uznał hennę za bezpieczną farbę do włosów przy lawsonie do 1,4% i przygotowaniu 100 g proszku na 300 ml wrzącej wody (15 min-2 h na włosach); malowanie skóry i inne ekstrakty nie zostały ocenione. S3
• Lawson jako osobny barwnik ma według SCCNFP potencjał genotoksyczny, bez bezpiecznego progu. S4
• Czysta henna rzadko uczula (13 prac z potwierdzoną alergią kontaktową), a u dzieci z niedoborem G6PD może wywołać zagrażającą życiu hemolizę. S5 S9 S11 S3
• Czarna henna z PPD uczula szacunkowo 2,5% osób; w populacji europejskiej alergia na PPD: 3,2% po tatuażach z czarnej henny wobec 0,6% (OR 9,33). S5 S7 S8
• Wpis 8a załącznika III (PPD) dopuszcza tylko utleniające farby do włosów, maks. 2% po zmieszaniu, z ostrzeżeniem o tatuażach z czarnej henny; ekstrakty Lawsonia inermis nie mają wpisu w załącznikach. S2 S1
• W USA henna jest dopuszczona jako barwnik wyłącznie do włosów, z zakazem stosowania w okolicy oczu i na uszkodzoną skórę głowy. S10
• Reakcje natychmiastowe na hennę (pokrzywka, katar, duszność) opisano pojedynczo, głównie po wdychaniu pyłu, m.in. u fryzjerki i kosmetyczki; w teście na królikach henna lekko i przemijająco drażniła oczy; in vitro przez skórę świni przeszło ok. 0,28% dawki lawsonu. S3

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: LAWSONIA INERMIS FLOWER/FRUIT/LEAF EXTRACT
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: p-Phenylenediamine and its salts (załącznik III, wpis 8a)
3. S3Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2013SCCS/1511/13: Opinion on Lawsonia inermis (Henna), COLIPA C169 (korekta z 2021 r.)
4. S4Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2004SCCNFP/0798/04: Opinion concerning Lawsone, COLIPA C146
5. S5Przegląd badań · 2013Side-effects of henna and semi-permanent 'black henna' tattoos: a full review.
6. S6Przegląd badań · 2022Recent Advancements in Natural Plant Colorants Used for Hair Dye Applications: A Review.
7. S7Badanie · 2016Prevalence of Contact Allergy to p-Phenylenediamine in the European General Population.
8. S8Przegląd badań · 2017Temporary Black Henna Tattoos and Sensitization to para-Phenylenediamine (PPD): Two Paediatric Case Reports and a Review of the Literature.
9. S9Przegląd badań · 2026Allergic Contact Dermatitis to Pure Henna: A Systematic Review.
10. S10FDA · 202621 CFR 73.2190 Henna (eCFR)
11. S11Przegląd badań · 2015Hair cosmetics: an overview.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.