Keratyna

Jak działa

Łodyga włosa składa się z trzech warstw: rdzenia, kory i łuski, a wszystkie zawierają keratynę. Keratyny są bogate w cysteinę, a ich łańcuchy łączą się mocnymi mostkami dwusiarczkowymi oraz słabszymi wiązaniami wodorowymi i solnymi. Wychodzący ze skóry włos jest martwą strukturą, więc nie naprawia się sam: słońce, ciepło, farbowanie i zabiegi chemiczne osłabiają go trwale.

Keratyna hydrolizowana w szamponie, odżywce czy masce osiada na łusce włosa i tworzy film, a jej mniejsze fragmenty częściowo przenikają do kory. W badaniu laboratoryjnym taki film ograniczał uszkodzenia powierzchni włosa przez UV, a pasma zachowały wytrzymałość na rozciąganie, podczas gdy nietraktowane straciły jej ponad 14%. W praktyce oznacza to gładsze, mniej elektryzujące się włosy, ale nie odbudowę włosa ani wpływ na jego wzrost.

Keratynowe prostowanie (tzw. brazylijskie) działa inaczej. Za trwałe wyprostowanie odpowiada w nim formaldehyd albo substancje, które uwalniają go podczas prasowania (np. glikol metylenowy), lub kwas glioksylowy w zabiegach reklamowanych jako bezpieczniejsze. Aktywowane wysoką temperaturą prostownicy, zmieniają strukturę keratyny we włosie.

Dla kogo

• włosy suche, szorstkie i elektryzujące się
• włosy zniszczone farbowaniem, rozjaśnianiem lub stylizacją na gorąco
• osoby szukające odżywki wygładzającej i chroniącej włosy
• nie jako środek na wypadanie włosów: tu potrzebna jest diagnoza dermatologa

Stężenia

Nie znaleźliśmy danych o typowych stężeniach keratyny w kosmetykach do włosów. W bazie CosIng keratyna (Keratin) ma funkcje kondycjonowania włosów i skóry, a keratyna hydrolizowana (Hydrolyzed Keratin) także humektanta, składnika filmotwórczego i antystatycznego. Żadna z nich nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc nie ma limitu UE.

Jak zacząć

1. Stosuj odżywkę lub maskę z keratyną po myciu, na długość włosów, zgodnie z czasem podanym na opakowaniu.
2. Przy włosach bardzo zniszczonych sięgaj po nią regularnie, bo film keratynowy osiada na powierzchni włosa.
3. Przed zabiegiem keratynowego prostowania zapytaj o skład preparatu i wybierz salon z dobrą wentylacją; czytaj etykietę pod kątem formaldehydu i jego zamienników.

Możliwe skutki uboczne

Szampony i odżywki z keratyną hydrolizowaną nie mają w przeglądanych źródłach opisanych częstych działań niepożądanych. Ryzyko dotyczy zabiegów prostowania: formaldehyd uwalniany przy prasowaniu powoduje m.in. pieczenie oczu, kaszel, bóle głowy, nudności i wysypkę, a powtarzany kontakt może uczulić skórę. Opisywano też zapalenie skóry głowy i wypadanie włosów, a także ostre uszkodzenie nerek, również po preparatach bez formaldehydu. Przy wymiotach, nudnościach lub bólu brzucha po zabiegu zgłoś się do lekarza.

Ciąża i karmienie

Kosmetyki pielęgnacyjne z keratyną działają na powierzchni włosa i w przeglądanych źródłach nie znaleźliśmy sygnałów o ich szkodliwości w ciąży. Keratynowego prostowania w ciąży lepiej unikać: nie znaleźliśmy badań, a uwalniany formaldehyd drażni drogi oddechowe i jest uznany za rakotwórczy. Przy wątpliwościach skonsultuj się z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Co to jest keratyna?

Keratyna to białko budulcowe włosów, paznokci i zewnętrznej warstwy naskórka. Jej łańcuchy, bogate w cysteinę, łączą się mostkami dwusiarczkowymi, co nadaje włosom wytrzymałość. W kosmetykach często spotyka się keratynę hydrolizowaną, czyli rozłożoną na mniejsze peptydy, otrzymywaną zwykle z wełny. Działa jako odżywka: wygładza włosy, ogranicza ich elektryzowanie i tworzy na nich ochronny film.

Co daje keratyna na włosy?

Wygładza je i chroni, ale nie odbudowuje. Keratyna hydrolizowana osiada na łusce włosa jako film i częściowo przenika do kory. W badaniu laboratoryjnym chroniła pasma przed uszkodzeniem przez UV i utratą wytrzymałości. CosIng opisuje ją jako składnik kondycjonujący, filmotwórczy i antystatyczny. Nie ma dowodów, że keratyna w kosmetyku przyspiesza wzrost włosów.

Czy keratynowe prostowanie jest szkodliwe?

Może być. Za efekt odpowiada formaldehyd lub substancje uwalniające go przy prasowaniu albo kwas glioksylowy. Formaldehyd drażni oczy i drogi oddechowe, może uczulać skórę i jest uznany za rakotwórczy dla ludzi. Przegląd z 2025 r. opisał 34 przypadki ostrego uszkodzenia nerek po zabiegach prostowania, często po preparatach reklamowanych jako wolne od formaldehydu.

Czy keratyna jest bezpieczna dla dzieci?

Szampony i odżywki z keratyną hydrolizowaną nie budzą w przeglądanych źródłach zastrzeżeń. Zabiegów keratynowego prostowania dzieciom nie zalecamy: uwalniają drażniące opary formaldehydu albo zawierają kwas glioksylowy, a wśród pacjentek z ostrym uszkodzeniem nerek po prostowaniu najmłodsza miała 10 lat. Przy wątpliwościach skonsultuj się z pediatrą lub dermatologiem.

Czy keratynowe prostowanie można robić w ciąży?

Lepiej z niego zrezygnować. Nie znaleźliśmy badań tego zabiegu u kobiet w ciąży, a formaldehyd uwalniany podczas prasowania drażni oczy, nos i płuca i jest uznany za rakotwórczy dla ludzi. Odżywki i maski z keratyną hydrolizowaną działają na powierzchni włosa i nie budzą zastrzeżeń. W razie wątpliwości porozmawiaj z lekarzem prowadzącym.

Co potwierdzają źródła

• Rdzeń, kora i łuska włosa zawierają keratynę bogatą w cysteinę, połączoną mostkami dwusiarczkowymi i słabszymi wiązaniami; włos wychodzący ze skóry składa się z martwych komórek. S3 S4
• Keratyna hydrolizowana, zwykle z wełny, osiada na łusce jako film i częściowo przenika do kory; w badaniu laboratoryjnym chroniła przed uszkodzeniem przez UV, a włosy nietraktowane straciły 14,32% wytrzymałości. S5 S6
• W CosIng keratyna ma funkcje kondycjonowania włosów i skóry, a keratyna hydrolizowana także humektanta, filmotwórczą i antystatyczną; żadna nie figuruje w załącznikach rozporządzenia. S1 S2
• W keratynowym prostowaniu działają formaldehyd, substancje uwalniające go przy podgrzewaniu (np. glikol metylenowy) albo kwas glioksylowy; zabiegi wiązano z zapaleniem skóry głowy, uszkodzeniem łodygi i wypadaniem włosów. S3 S7 S10 S11
• Formaldehyd uwalniany z preparatów do wygładzania drażni oczy, nos i płuca, może uczulać skórę i jest uznany przez IARC za rakotwórczy dla ludzi. S7
• 6 z 7 marek preparatów do prostowania keratynowego zawierało 0,96-1,4% formaldehydu, w tym 5 opisanych jako wolne od formaldehydu. S8
• Przegląd systematyczny opisał 34 kobiety (10-58 lat) z ostrym uszkodzeniem nerek po zabiegach prostowania, w 20 przypadkach po produktach bez formaldehydu; część wymagała dializ, wszystkie wyzdrowiały. S9

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: KERATIN
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HYDROLYZED KERATIN
3. S3Przegląd badań · 2022Effects of chemical straighteners on the hair shaft and scalp.
4. S4Przegląd badań · 2014An overview of chemical straightening of human hair: technical aspects, potential risks to hair fibre and health and legal issues.
5. S5Badanie · 2025Performance and Mechanism of Hydrolyzed Keratin for Hair Photoaging Prevention.
6. S6Przegląd badań · 2022Biotechnology of functional proteins and peptides for hair cosmetic formulations.
7. S7FDA · 2026FDA: Hair Smoothing Products That Release Formaldehyde When Heated
8. S8Badanie · 2014Elevated formaldehyde concentration in "Brazilian keratin type" hair-straightening products: a cross-sectional study.
9. S9Przegląd badań · 2025Acute kidney injury induced by topical hair straightening products: A systematic review.
10. S10Przegląd badań · 2026Chemicals of Concern in Chemical Hair Straightening Products: A Scoping Review.
11. S11Przegląd badań · 2013Brazilian keratin hair treatment: a review.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.