Hesperydyna

Jak działa

Hesperydyna słabo rozpuszcza się w wodzie, dlatego w kosmetykach używa się też jej rozpuszczalnych w wodzie pochodnych, np. glukozylohesperydyny lub HMC. Działa przeciwutleniająco: HMC zmiatała wolne rodniki i hamowała peroksydację lipidów, a u myszy nałożona na skórę ograniczała obrzęk, stres oksydacyjny i wytwarzanie cytokin zapalnych po napromienieniu UVB. W eksplantach ludzkiej skóry pobudzanych substancją P (model rumienia i trądziku różowatego) HMC zmniejszała odsetek rozszerzonych naczyń i wydzielanie IL-8.

U myszy 2% hesperydyna nakładana dwa razy dziennie przez 6 dni przyspieszała odbudowę bariery po jej uszkodzeniu, pobudzając podziały i różnicowanie keratynocytów oraz wydzielanie ciałek blaszkowatych. Po 9 dniach chroniła też barierę przed niekorzystnym działaniem miejscowego glikokortykosteroidu. W ludzkich melanocytach hesperydyna hamowała syntezę melaniny i aktywność tyrozynazy, ale jej aglikon, hesperetyna, w innym badaniu zwiększał produkcję melaniny, więc efekt rozjaśniający nie jest przesądzony. Badań klinicznych z samą hesperydyną na skórze brakuje; w 12-tygodniowym badaniu 35 kobiet serum z 0,1% hesperetyny i drugim składnikiem poprawiło nawilżenie i elastyczność, ale bez grupy kontrolnej.

Dla kogo

• skóra wrażliwa i skłonna do zaczerwienień, jako składnik łagodzący (dowody głównie przedkliniczne)
• osoby szukające przeciwutleniacza w kremach na dzień, jako uzupełnienie filtra, a nie jego zamiennik
• osoby z trądzikiem różowatym: kosmetyk z HMC najwyżej jako uzupełnienie leczenia ustalonego z dermatologiem

Stężenia

Źródła nie podają typowych stężeń hesperydyny w kosmetykach. W badaniach na myszach stosowano 2% hesperydynę, a w badaniu klinicznym serum z 0,1% hesperetyny. W CosIng hesperydyna (CAS 520-26-3) ma funkcję emolientu, a metylochalkon hesperydyny (CAS 24292-52-2) funkcję przeciwutleniacza; żadna z nich nie ma wpisu w załącznikach rozporządzenia 1223/2009, więc UE nie wyznacza limitu stężenia.

Jak zacząć

1. Wybierz krem lub serum łagodzące z hesperydyną albo HMC i na początek stosuj je raz dziennie, a przy dobrej tolerancji możesz przejść na stosowanie rano i wieczorem.
2. Rano nakładaj pod krem z filtrem: działanie przeciwutleniające nie zastępuje ochrony przeciwsłonecznej.
3. Efekty oceniaj po kilku tygodniach regularnego stosowania (jedyne znalezione badanie kliniczne, z hesperetyną, trwało 12 tygodni) i nie oczekuj, że kosmetyk usunie naczynka.

Możliwe skutki uboczne

W przeglądzie badań hesperydyna jest opisywana jako dobrze tolerowana, a 2% hesperydyna nakładana przez 9 dni nie wywołała reakcji skórnych u myszy. Badań tolerancji na skórze ludzi jest jednak mało. Przy zaczerwienieniu, świądzie, pieczeniu lub wysypce odstaw kosmetyk; jeśli objawy wracają, warto wykonać testy płatkowe u dermatologa.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań nad stosowaniem kosmetyków z hesperydyną w ciąży ani podczas karmienia. Hesperydyna naturalnie występuje w owocach cytrusowych, a w CosIng nie ma żadnych ograniczeń ani ostrzeżeń. Doustne preparaty z hesperydyną i diosminą to osobny temat: ich stosowanie w ciąży omów z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Co to jest hesperydyna?

Hesperydyna to flawonoid z owoców cytrusowych, najobficiej występujący w ich skórce. Wyizolowano ją ze skórki pomarańczy w 1828 roku i dawniej nazywano witaminą P. W kosmetykach pełni rolę przeciwutleniacza i składnika kojącego, często w postaci metylochalkonu hesperydyny (HMC), lepiej rozpuszczalnego w wodzie. Doustnie bywa składnikiem leków na niewydolność żylną.

Jakie działanie ma hesperydyna na skórę?

Przede wszystkim przeciwutleniające i wspierające barierę naskórka. U myszy 2% hesperydyna przyspieszała odbudowę bariery i chroniła ją przed skutkami miejscowego glikokortykosteroidu, a jej pochodna HMC ograniczała stres oksydacyjny i stan zapalny po UVB. To jednak głównie badania przedkliniczne: badań klinicznych z samą hesperydyną w kosmetyku nie znaleźliśmy, więc nie da się podać pewnych efektów u ludzi.

Jak działa diosmina z hesperydyną?

Diosmina z hesperydyną działa jako doustny lek z grupy flebotoników, stosowany w przewlekłej niewydolności żylnej. Według przeglądu Cochrane flebotoniki jako grupa prawdopodobnie nieznacznie zmniejszają obrzęk nóg, ale mało zmieniają jakość życia, a na gojenie owrzodzeń mogą nie wpływać (dowody niskiej pewności). Nieco częściej niż placebo dają działania niepożądane, głównie żołądkowo-jelitowe. O ich stosowaniu decyduj z lekarzem.

Jakie właściwości ma hesperydyna?

Hesperydyna ma właściwości przeciwutleniające i łagodzące, ale dowody są głównie przedkliniczne. W eksplantach ludzkiej skóry pobudzanych substancją P jej pochodna HMC zmniejszała odsetek rozszerzonych naczyń i wydzielanie zapalnej IL-8. Badań klinicznych pokazujących, że krem z hesperydyną usuwa naczynka lub leczy trądzik różowaty, nie znaleźliśmy. Wpływ na przebarwienia jest niejasny, bo wyniki badań nad melaniną są sprzeczne.

Czy hesperydynę można stosować w ciąży?

Nie ma badań nad kosmetykami z hesperydyną w ciąży, ale nie ma też sygnałów ostrzegawczych. To naturalny składnik owoców cytrusowych, a CosIng nie wyznacza dla niego ograniczeń ani ostrzeżeń. Inaczej jest z doustnymi lekami z diosminą i hesperydyną: ich przyjmowanie w ciąży trzeba omówić z lekarzem prowadzącym.

Co potwierdzają źródła

• Hesperydynę wyizolowano ze skórki pomarańczy w 1828 r. i dawniej nazywano witaminą P; słabo rozpuszcza się w wodzie, a glukozylohesperydyna jest rozpuszczalna. S3
• Metylochalkon hesperydyny nałożony na skórę myszy hamował obrzęk, stres oksydacyjny i cytokiny zapalne po UVB. S6
• W eksplantach ludzkiej skóry pobudzanych substancją P HMC zmniejszała odsetek rozszerzonych naczyń i wydzielanie IL-8. S7
• 2% hesperydyna u myszy przyspieszała odbudowę bariery (6 dni) i chroniła ją przed działaniem glikokortykosteroidu (9 dni), bez reakcji skórnych. S4 S5 S3
• Hesperydyna hamowała syntezę melaniny w ludzkich melanocytach, a hesperetyna w innym badaniu ją zwiększała. S8 S9
• Serum z 0,1% hesperetyny i NcPA przez 12 tygodni poprawiło nawilżenie i elastyczność u 35 kobiet (bez grupy kontrolnej). S10
• Diosmina z hesperydyną to doustny lek z grupy flebotoników; flebotoniki jako grupa prawdopodobnie nieznacznie zmniejszają obrzęk nóg, mogą nie wpływać na gojenie owrzodzeń i nieco częściej niż placebo dają działania niepożądane, głównie żołądkowo-jelitowe. S11 S3
• Kompleks kwercetyny z hesperydyną (8:1) chronił komórki przed skutkami UV w modelach in vitro i ex vivo. S12

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HESPERIDIN
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HESPERIDIN METHYL CHALCONE
3. S3Przegląd badań · 2019Benefits of Hesperidin for Cutaneous Functions.
4. S4Badanie · 2012Topical hesperidin improves epidermal permeability barrier function and epidermal differentiation in normal murine skin.
5. S5Badanie · 2014Topical hesperidin prevents glucocorticoid-induced abnormalities in epidermal barrier function in murine skin.
6. S6Badanie · 2016Topical formulation containing hesperidin methyl chalcone inhibits skin oxidative stress and inflammation induced by ultraviolet B irradiation.
7. S7Badanie · 2018Effects of dextran sulfate, 4-t-butylcyclohexanol, pongamia oil and hesperidin methyl chalcone on inflammatory and vascular responses implicated in rosacea.
8. S8Badanie · 2015Hesperidin, A Popular Antioxidant Inhibits Melanogenesis via Erk1/2 Mediated MITF Degradation.
9. S9Badanie · 2015Hesperetin induces melanin production in adult human epidermal melanocytes.
10. S10Badanie · 2021The efficacy and safety of an antiaging topical serum containing hesperetin and sodium cyclic lysophosphatidic acid: A single-center clinical trial.
11. S11Przegląd badań · 2020Phlebotonics for venous insufficiency.
12. S12Badanie · 2025Photoprotective Effects of Quercetin and Hesperidin in Polymorphous Light Eruption: A Comparative Study with Alpha-Glucosylrutin.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.