Kwas bursztynowy

Jak działa

Kwas bursztynowy powstaje naturalnie na skórze: gronkowiec naskórkowy (Staphylococcus epidermidis), bakteria zdrowego mikrobiomu, fermentuje glicerol i sacharozę do krótkołańcuchowych kwasów, w tym bursztynowego. W badaniu z 2014 r. kwas bursztynowy hamował wzrost Cutibacterium acnes (dawniej Propionibacterium acnes) w laboratorium, a nakładany na skórę myszy zmniejszał stan zapalny wywołany tą bakterią. Na tym opiera się pomysł, by wspierać mikrobiom zamiast niszczyć bakterie antybiotykami.

Nie jest to kwas AHA ani BHA i nie ma badań, które pokazywałyby jego działanie złuszczające. W badaniu na ludzkich makrofagach nie zmniejszał wydzielania cytokin zapalnych, a w dużych stężeniach był dla komórek toksyczny, więc działanie przeciwzapalne nie jest pewne. Dwa otwarte badania z kosmetykiem zawierającym kwas bursztynowy, niacynamid i fitokompleks wykazały po 8 tygodniach mniej zmian zapalnych (o 47-52%), ale nie da się z nich wydzielić udziału samego kwasu.

Dla kogo

• cera trądzikowa z łagodnymi zmianami, jako składnik pielęgnacji wspierającej
• osoby szukające składników wspierających mikrobiom skóry (dowody słabe)
• NIE: jako zamiennik leczenia trądziku umiarkowanego i ciężkiego

Stężenia

Nie ma ustalonych stężeń kosmetycznych opartych na badaniach. W bazie CosIng kwas bursztynowy (CAS 110-15-6) pełni funkcje buforującą (regulacja pH) i zapachową, bez ograniczeń w załącznikach. Badania na ludziach dotyczyły gotowych produktów bez podanej zawartości kwasu. Jedyne podane stężenie, 1,6% (z 1,1% kwasu hialuronowego), dotyczy preparatu do mezoterapii, czyli zabiegu z iniekcjami, a nie kosmetyku.

Jak zacząć

1. Wybierz gotowy produkt (żel, krem, tonik) i stosuj go zgodnie z opisem producenta.
2. Oceniaj efekt po około 8 tygodniach regularnego stosowania; tyle trwały badania z udziałem ludzi.
3. Nie rób roztworów z czystego kwasu w domu: nie ma danych o bezpiecznym stężeniu do samodzielnego użycia.

Możliwe skutki uboczne

W badaniach z kosmetykami zawierającymi kwas bursztynowy produkty były dobrze tolerowane przez 8 tygodni. W badaniu laboratoryjnym duże stężenia były toksyczne dla komórek, a o bezpieczeństwie czystego kwasu na skórze nie ma danych. Przy pieczeniu, zaczerwienieniu lub łuszczeniu odstaw produkt.

Ciąża i karmienie

Nie ma badań nad kosmetykami z kwasem bursztynowym w ciąży i podczas karmienia. Substancję wytwarzają też bakterie skóry, a w kosmetykach pełni głównie rolę regulatora pH, ale to nie zastępuje danych o bezpieczeństwie. W razie wątpliwości zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Czy kwas bursztynowy jest dobry na twarz?

Może być, zwłaszcza przy cerze trądzikowej, ale dowody są słabe. Dwa otwarte badania z udziałem 43 i 44 osób pokazały po 8 tygodniach mniej zmian zapalnych, jednak produkt zawierał też niacynamid i fitokompleks, a badaniom brakowało grupy kontrolnej. W laboratorium kwas bursztynowy hamował bakterie trądziku, a produkty były dobrze tolerowane.

Jakie właściwości ma kwas bursztynowy?

W kosmetykach przede wszystkim reguluje pH, a w bazie CosIng ma też funkcję zapachową. W badaniach laboratoryjnych i na myszach hamował wzrost Cutibacterium acnes i zmniejszał wywołany nią stan zapalny. Na ludzkich makrofagach nie działał przeciwzapalnie. Wytwarza go także gronkowiec naskórkowy, bakteria zdrowego mikrobiomu skóry.

Czy kwas bursztynowy działa na zmarszczki?

Nie ma badań, które by to potwierdzały. Kwas bursztynowy nie należy do kwasów AHA ani BHA i nie wykazano, że złuszcza naskórek czy pobudza produkcję kolagenu. Prace z jego udziałem dotyczą trądziku i mikrobiomu skóry. Przy zmarszczkach lepiej sięgnąć po składniki, których działanie na zmarszczki sprawdzono w badaniach klinicznych.

Czy kwas bursztynowy rozjaśnia przebarwienia?

Nie ma na to dowodów. Nie znaleźliśmy badań nad samym kwasem bursztynowym przy przebarwieniach. Praca z 2025 r. dotyczyła innej substancji, syntetycznej pochodnej kwasu bursztynowego, łączonej z kwasem traneksamowym i badanej tylko w hodowlach komórek i modelu skóry. Przy przebarwieniach lepiej wybierać składniki, które przebadano klinicznie właśnie pod tym kątem.

Jak stosować kwas bursztynowy?

W gotowym kosmetyku, zgodnie z opisem producenta, regularnie przez co najmniej kilka tygodni. Badania z udziałem ludzi trwały 8 tygodni, więc tyle warto odczekać przed oceną efektu. Nie przygotowuj roztworów z czystego proszku: nie ma danych o bezpiecznym stężeniu do samodzielnego użycia, a duże stężenia były w laboratorium toksyczne dla komórek.

Co potwierdzają źródła

• Staphylococcus epidermidis fermentuje glicerol i sacharozę do krótkołańcuchowych kwasów, w tym kwasu bursztynowego. S2 S3 S8
• Kwas bursztynowy hamował wzrost C. acnes in vitro, a nakładany na skórę myszy zmniejszał wywołany nią stan zapalny. S2
• Na ludzkich makrofagach kwas bursztynowy nie zmniejszał wydzielania cytokin zapalnych, a w dużych stężeniach był toksyczny; bursztyn bałtycki zawiera około 1,44% kwasu i nie uwalnia go w mierzalnych ilościach. S7 S8
• Produkt z kwasem bursztynowym, niacynamidem i fitokompleksem zmniejszył po 8 tygodniach liczbę zmian zapalnych o 47,27% (twarz, 44 osoby) i 52,12% (tułów, 43 osoby) w otwartych badaniach bez grupy kontrolnej i był dobrze tolerowany. S4 S5
• Kwas bursztynowy jest wymieniany wśród alternatyw dla antybiotyków w trądziku. S6
• W CosIng kwas bursztynowy pełni funkcję buforującą i zapachową, bez wpisów w załącznikach. S1
• Stężenie 1,6% (z 1,1% kwasu hialuronowego) dotyczy preparatu do mezoterapii w trądziku różowatym, a badanie przy przebarwieniach dotyczyło syntetycznej pochodnej kwasu bursztynowego w modelach komórkowych. S9 S10

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: SUCCINIC ACID
2. S2Badanie · 2014Staphylococcus epidermidis in the human skin microbiome mediates fermentation to inhibit the growth of Propionibacterium acnes: implications of probiotics in acne vulgaris.
3. S3Badanie · 2016A Precision Microbiome Approach Using Sucrose for Selective Augmentation of Staphylococcus epidermidis Fermentation against Propionibacterium acnes.
4. S4Badanie · 2024New clinical approach in facial mild-moderate acne: Re-stabilization of skin microbiota balance with a topical biotechnological phytocomplex.
5. S5Badanie · 2024A new topical biotechnological phytocomplex for truncal mild-moderate acne restores skin microbiota balance.
6. S6Przegląd badań · 2024Are antibiotics still relevant in acne? A review of the therapeutic conundrum.
7. S7Badanie · 2019Baltic amber teething necklaces: could succinic acid leaching from beads provide anti-inflammatory effects?
8. S8Badanie · 2025Unjustified use of amber necklaces for teething symptoms alleviation: Succinic acid release underperforms compared with natural skin bacteria production.
9. S9Badanie · 2025Efficacy and Effectiveness of High Molecular Weight Non-Cross-Linked Hyaluronic Acid Plus Succinic Acid Mesotherapy in Rosacea as Adjunct Therapy.
10. S10Badanie · 2025Regulation of melanogenesis via ubiquitin-proteasome system and autophagy by 3,3,5-trimethylcyclohexyl succinate dimethylamide and tranexamic acid.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.