Krzemionka

Jak działa

Krzem (Si) to pierwiastek, a krzemionka to jego związek z tlenem. W CosIng krzemionka i krzemionka hydratyzowana pełnią funkcje: ścierającą, pochłaniającą, przeciwzbrylającą, wypełniającą, zmętniającą i regulującą lepkość. Porowate cząstki wiążą olej z powierzchni skóry: nowy typ mezoporowatych nanocząstek krzemionki (o kształcie kwiatu) pochłaniał maksymalnie prawie dwa razy więcej olejów niż klasyczne nanocząstki mezoporowate, a według autorów jego działanie potwierdziły testy na skórze ludzi (streszczenie nie podaje szczegółów). W pastach do zębów krzemionka hydratyzowana jest ścierniwem, a w badaniu laboratoryjnym modelowych past z 2,5-10% krzemionki ścieralność rosła wraz z jej zawartością.

Krzemionka nie wnika głęboko: u ochotników nanocząstki o średnicy około 160 nm zostawały głównie w górnych warstwach warstwy rogowej, a do najgłębszych badanych dochodziło około 10%. Cząstki pokryte lipidami (hydrofobowe, około 360 nm) docierały głębiej w warstwę rogową (18-42%), więc o przenikaniu decydowała bardziej powierzchnia cząstek niż ich rozmiar. Efekt matowania jest natychmiastowy i mija po zmyciu. W 28-dniowym otwartym badaniu 60 osób z rogowaceniem przymieszkowym zestaw: peeling (krzemionka hydratyzowana, proszek z pestek oliwek, papaina) i balsam z olejami roślinnymi zmniejszał liczbę grudek, ale malała ona też w grupie kontrolnej z balsamem z kwasem salicylowym, a streszczenie nie podaje przewagi zestawu w tym wskaźniku.

Dla kogo

• cera tłusta i mieszana: pudry, bazy i kremy matujące
• osoby lubiące peelingi mechaniczne o drobnym ziarnie
• NIE: peeling na skórę podrażnioną lub tuż po zabiegach

Stężenia

W CosIng ani SILICA, ani HYDRATED SILICA nie figurują w załącznikach rozporządzenia 1223/2009, więc w UE nie mają limitu stężenia. Postać nano nie ma osobnego wpisu, ale jako nanomateriał (cząstki 1-100 nm, nierozpuszczalne) musi mieć w składzie dopisek (nano), np. Silica (nano), a produkt trzeba zgłosić Komisji 6 miesięcy przed wprowadzeniem do obrotu. SCCS w 2015 r. uznał dane o nanokrzemionce za niewystarczające do oceny bezpieczeństwa. Typowych stężeń w kosmetykach do skóry nie znaleźliśmy w źródłach.

Jak zacząć

1. Do matowania wybierz puder albo bazę z Silica wysoko w składzie i nakładaj cienko na strefę T.
2. Peeling z Hydrated Silica stosuj delikatnie, bez mocnego tarcia, i nie w dniu stosowania kwasów.
3. Jeśli chcesz unikać nanomateriałów, szukaj w składzie dopisku (nano) po nazwie składnika.

Możliwe skutki uboczne

Panel CIR uznał krzemionkę i krzemionkę hydratyzowaną za bezpieczne w obecnych stężeniach, jeśli produkt nie podrażnia. Zbyt mocno stosowany peeling może zaczerwienić skórę: wtedy przerwij. Pyłu z sypkiego pudru lepiej nie wdychać: wdychanie pyłu krystalicznej krzemionki w pracy wywołuje krzemicę, a w kosmetykach stosuje się formę amorficzną, której formy nano SCCS nie zdołał ocenić z braku danych.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań krzemionki w kosmetykach u kobiet w ciąży. Amorficzna krzemionka syntetyczna od dziesięcioleci jest w kosmetykach, żywności i lekach, nie kumuluje się w organizmie, a z kosmetyku zostaje głównie na powierzchni naskórka. Przy wątpliwościach zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Co to jest krzemionka w kosmetykach?

To dwutlenek krzemu (SiO2), zwykle syntetyczny, bezpostaciowy proszek. W składzie ma nazwę Silica albo Hydrated Silica. Według CosIng pochłania, ściera, wypełnia, zagęszcza, zmętnia produkt i zapobiega zbrylaniu, dlatego trafia do pudrów, baz matujących, peelingów i past do zębów. Działa na powierzchni skóry, a w UE nie ma dla niej limitu stężenia.

Krzem a krzemionka: czym się różnią?

Krzem to pierwiastek, a krzemionka to jego związek z tlenem (SiO2). W kosmetykach krzemionka nie jest źródłem krzemu, tylko materiałem, który pochłania sebum, matuje i ściera; w badaniu na ludziach jej cząstki zostawały głównie w górnych warstwach warstwy rogowej. Krzem w suplementach na włosy i paznokcie to osobny temat, którego to hasło nie obejmuje.

Co to jest krzemionka koloidalna?

To zawiesina bardzo drobnych cząstek krzemionki amorficznej, w której mogą występować pojedyncze cząstki w skali nano. Inne formy syntetycznej krzemionki tworzą zwykle zlepione agregaty, a nie wolne nanocząstki. Przegląd toksykologiczny nie wykazał, by krzemionka amorficzna, także koloidalna, kumulowała się w organizmie. W UE składnik w formie nano oznacza się w składzie dopiskiem (nano).

Do czego służy krzemionka na twarz?

Głównie do matowania i wygładzania. Porowate cząstki pochłaniają sebum, dlatego krzemionka trafia do pudrów i baz dla cery tłustej, a drobne ziarna w peelingach mechanicznie ścierają naskórek. Efekt jest natychmiastowy i mija po zmyciu. Nie znaleźliśmy badań, by krzemionka działała biologicznie na zmarszczki czy przebarwienia, bo zostaje na powierzchni skóry.

Czy krzemionka działa na włosy?

Nie ma dowodów, że krzemionka w kosmetyku odżywia włosy, bo nie dostarcza krzemu, tylko działa fizycznie. Według CosIng pełni funkcję pochłaniającą, więc teoretycznie może wiązać sebum na powierzchni, ale badań jej działania na włosy i skórę głowy nie znaleźliśmy. Popularny "krzem na włosy" to suplementy, a nie krzemionka w kosmetyku, i tego to hasło nie omawia.

Co potwierdzają źródła

• Krzemionka i krzemionka hydratyzowana mają w CosIng funkcje: ścierającą, pochłaniającą, przeciwzbrylającą, wypełniającą, zmętniającą i regulującą lepkość, bez wpisów w załącznikach. S1 S2
• Krzemionka to dwutlenek krzemu (SiO2); syntetyczna krzemionka amorficzna od dziesięcioleci jest stosowana w żywności, kosmetykach i lekach, a krzemicę wywołuje wdychanie krzemionki krystalicznej. S12 S7 S13
• Składniki w postaci nanomateriałów (1-100 nm, nierozpuszczalne lub biotrwałe) oznacza się w składzie dopiskiem (nano), a produkty z nimi zgłasza Komisji 6 miesięcy przed wprowadzeniem do obrotu; krzemionki syntetycznej SCCS nie uznał za rozpuszczalną. S5 S3
• SCCS w 2015 r. uznał dane za niewystarczające, by ocenić bezpieczeństwo krzemionki w formie nano w kosmetykach. S4 S3
• Panel CIR uznał syntetyczną krzemionkę amorficzną i hydratyzowaną za bezpieczne w obecnych zastosowaniach i stężeniach, gdy produkt nie podrażnia; amorficzna krzemionka nie kumuluje się w organizmie, a koloidalna może zawierać pojedyncze nanocząstki. S6 S7
• Hydrofilowe nanocząstki krzemionki (około 160 nm) zostawały u ochotników głównie w górnych warstwach warstwy rogowej, do najgłębszych badanych warstw docierało około 10%; cząstki pokryte lipidami docierały głębiej (18-42%). S8
• Nowy typ mezoporowatych nanocząstek krzemionki pochłaniał maksymalnie prawie dwa razy więcej olejów niż klasyczne, a autorzy podają potwierdzenie w testach na skórze ludzi; w modelowych pastach do zębów ścieralność rosła z zawartością krzemionki hydratyzowanej (2,5-10%). S9 S11
• W otwartym badaniu 60 osób z rogowaceniem przymieszkowym zestaw peelingu z krzemionką hydratyzowaną, proszkiem z pestek oliwek i papainą oraz balsamu z olejami zmniejszał w 28 dni liczbę grudek, ale liczba grudek malała też w grupie z balsamem z kwasem salicylowym; krzemicę wywołuje wdychanie krystalicznej krzemionki. S10 S13

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: SILICA
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HYDRATED SILICA
3. S3Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2019SCCS: Opinion on solubility of Synthetic Amorphous Silica (SAS), SCCS/1606/19
4. S4Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2016Opinion of the Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS) - Revision of the opinion on the safety of the use of Silica, Hydrated Silica, and Silica Surface Modified with Alkyl Silylates (nano form) in cosmetic products.
5. S5Prawo UE (EUR-Lex) · 2009Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych (art. 2, 16, 19)
6. S6Raport CIR · 2025Amended Safety Assessment of Synthetically Manufactured Amorphous Silica and Hydrated Silica as Used in Cosmetics.
7. S7Przegląd badań · 2012The toxicological mode of action and the safety of synthetic amorphous silica-a nanostructured material.
8. S8Badanie · 2014In vivo penetration of bare and lipid-coated silica nanoparticles across the human stratum corneum.
9. S9Badanie · 2026Topology-enhanced oil adsorption by flower-like mesoporous silica nanoparticles for advanced cosmetic oil control.
10. S10Badanie · 2026An Innovative Formula for Keratosis Pilaris Treatment-A Randomized Controlled Study Based on the "Exfoliation-Dissolution-Repair" Concept.
11. S11Badanie · 2023Toothpaste Abrasion and Abrasive Particle Content: Correlating High-Resolution Profilometric Analysis with Relative Dentin Abrasivity (RDA).
12. S12Inne źródło · 2026PubChem: Silica (CID 24261)
13. S13Przegląd badań · 2008Tuberculosis and silicosis: epidemiology, diagnosis and chemoprophylaxis.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.