Kwas winowy

Jak działa

Chemicznie to kwas dikarboksylowy z dwiema grupami hydroksylowymi w pozycji alfa. Jak inne AHA może osłabiać spójność komórek warstwy rogowej i ułatwiać ich złuszczanie, a siła złuszczania zależy od rodzaju i stężenia kwasu, pH oraz reszty składu produktu. W CosIng kwas winowy ma jednak funkcje buforującą i zapachową, a nie złuszczającą.

Badań na ludziach jest bardzo mało. W 4-tygodniowym badaniu 11 ochotników smarowało wewnętrzną stronę ramion i przedramion kremami z 8% różnych AHA dwa razy dziennie. Po prowokacji detergentem (SLS) miejsca z kwasem winowym traciły mniej wody i mniej się czerwieniły niż miejsca z samym podłożem, nieleczone i z kwasem glikolowym; autorzy łączą to z właściwościami przeciwutleniającymi części AHA. W innym badaniu płyn myjący z ekstraktem z tamaryndowca i 2% kwasu winowego, nakładany na 30 minut przez 5 dni, nie podrażniał skóry 15 kobiet. Przegląd z 2023 r. zauważa, że kwas winowy może nieco złuszczać, ale jest słabo zbadany i w peelingach przeciwtrądzikowych bywa najwyżej składnikiem pomocniczym.

Dla kogo

• skóra szorstka i matowa, gdy kwas winowy jest częścią gotowej mieszanki kwasów owocowych
• skóra, która dobrze znosi kwasy AHA
• osoby, które chcą wiedzieć, co oznacza kwas winowy w składzie: zwykle reguluje pH produktu

Stężenia

W kosmetykach kwas winowy służy przede wszystkim jako substancja buforująca. W badaniach na ludziach stosowano 8% w kremie oraz 2% w płynie myjącym. Limity CIR dla kwasu glikolowego i mlekowego (do 10% przy pH co najmniej 3,5) nie dotyczą kwasu winowego. W CosIng kwas winowy nie ma wpisu w załącznikach z ograniczeniami.

Jak zacząć

1. Wybierz gotowy produkt z mieszanką kwasów owocowych i zacznij od 2 wieczorów w tygodniu na suchą, nienaruszoną skórę.
2. Bez pieczenia i łuszczenia przez 2-3 tygodnie możesz przejść na co drugi wieczór; nie dokładaj w tym czasie innych kwasów.
3. Rano nakładaj filtr przeciwsłoneczny, także przez tydzień po odstawieniu produktu z AHA.

Możliwe skutki uboczne

O działaniach niepożądanych samego kwasu winowego na skórze wiadomo bardzo mało: płyn myjący z 2% kwasu nie podrażniał skóry w 5-dniowym teście. Jak inne AHA, zwłaszcza w wyższych stężeniach i przy niskim pH, może wywołać pieczenie, świąd, obrzęk i wysypkę, a produkty złuszczające z AHA zwiększają wrażliwość skóry na słońce. Nie znaleźliśmy danych o uczuleniu; w ocenie EFSA również brakowało danych o nadwrażliwości. Przerwij stosowanie, jeśli pieczenie się utrzymuje albo pojawi się wysypka lub pęcherze.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań kosmetyków z kwasem winowym w ciąży. W ocenie EFSA dotyczącej dodatków do żywności kwas winowy podawany doustnie ciężarnym myszom, szczurom, chomikom i królikom nie szkodził matkom ani płodom, choć dawki były niskie, a badań wpływu na płodność brak. Mocne produkty złuszczające i peelingi w ciąży omów z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Czy kwas winowy uwrażliwia na słońce?

Dla samego kwasu winowego tego nie badano. Dla AHA, głównie kwasu glikolowego, wykazano większą wrażliwość na UV, która w badaniach FDA ustępowała w ciągu tygodnia po odstawieniu, dlatego FDA zaleca filtr przy kosmetykach z AHA.

Skąd pochodzi kwas winowy w kosmetykach?

To główny kwas winogron i wina, obecny też w innych owocach. Według EFSA przemysłowo pozyskuje się go z kamienia winnego, osadu i wytłoków powstających przy produkcji wina.

Czy kwas winowy pomaga przy trądziku lub przebarwieniach?

Nie znaleźliśmy takich badań. Przegląd z 2023 r. zauważa, że w trądziku kwas winowy jest słabo zbadany i pojawia się najwyżej jako składnik pomocniczy peelingów kwasowych.

Co potwierdzają źródła

• W kosmetykach kwas winowy ma funkcje buforującą i zapachową; jest dopuszczony jako substancja buforująca. S1 S2
• To główny kwas winogron i wina, obecny w wielu owocach; przemysłowo pozyskiwany z kamienia winnego, osadu i wytłoków. S2
• Kwas winowy należy do AHA (kwas dikarboksylowy z dwiema grupami hydroksylowymi w pozycji alfa); siła złuszczania AHA zależy od rodzaju i stężenia kwasu, pH i reszty składu; możliwe obrzęk, pieczenie, świąd i wysypka. S3 S7
• Krem z 8% kwasu winowego stosowany 4 tygodnie zmniejszał utratę wody i zaczerwienienie po prowokacji SLS w porównaniu z podłożem, skórą nieleczoną i kwasem glikolowym (11 osób). S4
• Płyn myjący z ekstraktem z tamaryndowca i 2% kwasu winowego nie podrażniał skóry w 5-dniowym teście kumulacyjnym u 15 kobiet. S5
• Kwas winowy może nieco złuszczać, ale jest słabo zbadany w leczeniu trądziku; bywa składnikiem pomocniczym peelingów. S6
• Doustnie u ciężarnych myszy, szczurów, chomików i królików (niskie dawki) nie stwierdzono toksyczności dla matek ani płodów; brak badań toksyczności reprodukcyjnej i danych o nadwrażliwości. S2
• AHA zwiększają wrażliwość skóry na UV (badania z kwasem glikolowym), efekt mija po ok. tygodniu; FDA zaleca ochronę przeciwsłoneczną. S7

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: TARTARIC ACID
2. S2Inne źródło · 2020Re-evaluation of l(+)-tartaric acid (E 334), sodium tartrates (E 335), potassium tartrates (E 336), potassium sodium tartrate (E 337) and calcium tartrate (E 354) as food additives.
3. S3Przegląd badań · 2018Dual Effects of Alpha-Hydroxy Acids on the Skin.
4. S4Badanie · 1997Alpha hydroxyacids modulate stratum corneum barrier function.
5. S5Badanie · 2007Cleansing lotion containing tamarind fruit pulp extract. II. Study of cumulative irritation effects in human.
6. S6Przegląd badań · 2023A Comprehensive Bibliographic Review Concerning the Efficacy of Organic Acids for Chemical Peels Treating Acne Vulgaris.
7. S7FDA · 2022FDA: Alpha Hydroxy Acids

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.