Kwas fitowy

Jak działa

Kwas fitowy ma sześć grup fosforanowych, którymi silnie wiąże jony metali. W CosIng ma tylko jedną funkcję: chelatującą. Z żelazem tworzy związek, który blokuje powstawanie rodników hydroksylowych i hamuje utlenianie lipidów, dlatego bywa stosowany jako przeciwutleniacz w żywności. W wysokich stężeniach hamował też polifenolooksydazę, enzym odpowiedzialny za brązowienie owoców. Nie jest hydroksykwasem, a jego działania złuszczającego nie badano osobno.

Badania kliniczne dotyczą mieszanek. W randomizowanym badaniu 90 osób z melasmą peeling kombinowany z kwasem fitowym zmniejszył wskaźnik nasilenia o 44,7%, wyraźnie mniej niż 35% kwas glikolowy (62,4%). W badaniu porównującym połowy twarzy mieszanina 20% kwasu azelainowego, 10% rezorcyny i 6% kwasu fitowego działała podobnie jak 50% kwas glikolowy, przy mniejszym dyskomforcie. W trądziku peelingi kombinowane z kwasem fitowym (skład nie jest podany w streszczeniu) co 2 tygodnie przez 12 tygodni zmniejszyły nasilenie zmian o 69,7%, podobnie jak inne peelingi; w każdej grupie było tylko 15 osób. U myszy kwas fitowy na skórze ograniczał nowotwory po UVB i poprawiał barierę w modelu atopowego zapalenia skóry, ale to nie są dane z badań na ludziach.

Dla kogo

• skóra z przebarwieniami lub trądzikiem, w peelingach gabinetowych z mieszanką kwasów (pod okiem specjalisty)
• każdy rodzaj skóry, gdy kwas fitowy tylko wiąże jony metali w recepturze: panel CIR uznał go za bezpieczny w obecnych zastosowaniach

Stężenia

Kwas fitowy nie ma w CosIng wpisu w załącznikach ani limitu stężenia. Panel CIR w 2024 r. uznał kwas fitowy i fitynian sodu za bezpieczne w obecnych zastosowaniach i stężeniach. W badaniach klinicznych stosowano 6% w mieszance peelingującej i 30% w zabiegu gabinetowym nakładanym warstwowo z kwasem azelainowym; w innych badaniach peelingów stężenie nie zostało podane w streszczeniu.

Jak zacząć

1. Peelingi z wysokim stężeniem kwasu fitowego wykonuj w gabinecie; w badaniach powtarzano je co 1-2 tygodnie.
2. Produkt domowy z kwasem fitowym i innymi kwasami zacznij od 2 razy w tygodniu i obserwuj reakcję skóry.
3. Melasmę i trądzik umiarkowany lub ciężki lecz pod opieką dermatologa.

Możliwe skutki uboczne

Dane o tolerancji pochodzą z kilku małych badań peelingów: w badaniu trądziku nie odnotowano istotnych działań niepożądanych, a mieszanina z 6% kwasu fitowego dawała mniej dyskomfortu niż 50% kwas glikolowy. Przerwij stosowanie przy silnym pieczeniu, wysypce lub pęcherzach.

Ciąża i karmienie

Nie ma badań kosmetyków z kwasem fitowym w ciąży. To naturalny składnik żywności roślinnej, a jako chelator w kosmetykach nie budzi zastrzeżeń panelu CIR. Peelingi w ciąży omów z lekarzem, bo w części badań skórę przygotowywano retinoidem, którego w ciąży się unika.

Najczęstsze pytania

Po co kwas fitowy w kremie czy serum?

Wiąże jony metali, zwłaszcza żelaza, co w badaniach laboratoryjnych hamowało powstawanie rodników i utlenianie lipidów.

Czy kwas fitowy rozjaśnia przebarwienia?

Badano go tylko w mieszankach. W zabiegu z 20% kwasem azelainowym i 30% kwasem fitowym, co tydzień przez 8 tygodni, zmniejszyły się przebarwienia i zaczerwienienie, ale nie da się ocenić udziału samego kwasu fitowego.

Czy kwas fitowy chroni przed słońcem?

Nie jest filtrem. Ochronę przed skutkami UVB pokazano tylko na komórkach i u myszy, więc filtr przeciwsłoneczny jest nadal konieczny.

Co potwierdzają źródła

• Kwas fitowy ma w CosIng wyłącznie funkcję chelatującą i nie ma wpisu w załącznikach; panel CIR (2024) uznał kwas fitowy i fitynian sodu za bezpieczne w obecnych zastosowaniach i stężeniach. S1 S2
• Kwas fitowy stanowi 1-5% większości zbóż, orzechów, roślin strączkowych i nasion oleistych; jego chelat z żelazem blokuje powstawanie rodników hydroksylowych i hamuje utlenianie lipidów, a w wysokich stężeniach hamuje polifenolooksydazę. S3 S4
• W RCT u 90 osób z melasmą peeling kombinowany z kwasem fitowym zmniejszył MASI o 44,7%, mniej niż 35% kwas glikolowy (62,4%) i peeling salicylowo-migdałowy (61%); skórę przygotowywano hydrochinonem i tretinoiną. S5
• Mieszanina 20% kwasu azelainowego, 10% rezorcyny i 6% kwasu fitowego działała na melasmę podobnie jak 50% kwas glikolowy, przy mniejszym dyskomforcie. S6
• Peelingi kombinowane z kwasem fitowym co 2 tygodnie (6 zabiegów, 15 osób w grupie) zmniejszyły nasilenie trądziku o 69,7%, podobnie jak 35% kwas glikolowy i peeling salicylowo-migdałowy, bez istotnych działań niepożądanych. S7
• Zabieg z 20% kwasem azelainowym i 30% kwasem fitowym (z 40% kwasem askorbinowym lub bez) co tydzień przez 8 tygodni zmniejszył rumień i przebarwienia u 20 kobiet. S8
• U myszy kwas fitowy na skórze ograniczał nowotwory po UVB i poprawiał barierę w modelu atopowego zapalenia skóry. S9 S10

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PHYTIC ACID
2. S2Raport CIR · 2024Safety Assessment of Polyol Phosphates as Used in Cosmetics.
3. S3Przegląd badań · 1990Antioxidant functions of phytic acid.
4. S4Badanie · 1987Phytic acid. A natural antioxidant.
5. S5Badanie · 2016Comparative Evaluation of Efficacy and Tolerability of Glycolic Acid, Salicylic Mandelic Acid, and Phytic Acid Combination Peels in Melasma.
6. S6Badanie · 2017Solution of Azelaic Acid (20%), Resorcinol (10%) and Phytic Acid (6%) Versus Glycolic Acid (50%) Peeling Agent in the Treatment of Female Patients with Facial Melasma.
7. S7Badanie · 2019Comparative Study of 35% Glycolic Acid, 20% Salicylic-10% Mandelic Acid, and Phytic Acid Combination Peels in the Treatment of Active Acne and Postacne Pigmentation.
8. S8Badanie · 2022Clinical evaluation of anti-aging effects of combined therapy-Azelaic acid, phytic acid, and vitamin C applied layer by layer in females with Fitzpatrick skin types II and III.
9. S9Badanie · 2011Protective effect of inositol hexaphosphate against UVB damage in HaCaT cells and skin carcinogenesis in SKH1 hairless mice.
10. S10Badanie · 2025Phytic Acid Improves the Skin Barrier Function in Murine Models of Atopic Dermatitis Through Skin Microbiota-Derived Indole-3-Propionic Acid.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.