Kwas szikimowy

Jak działa

W bazie CosIng kwas szikimowy ma funkcje: przeciwłojotokową, dezodorującą i kondycjonującą skórę. Przegląd z 2022 r. przypisuje mu działanie złuszczające, przeciwtrądzikowe, przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, rozjaśniające i nawilżające oraz regulowanie wydzielania sebum, ale zaznacza, że publikacji o kosmetykach z kwasem szikimowym jest niewiele, zwłaszcza badań z udziałem ludzi. Według tego przeglądu 5% roztwór w wodzie ma pH 3, a 5% kwas szikimowy złuszcza podobnie jak 50% kwas glikolowy; streszczenie nie podaje, na jakim badaniu oparto to porównanie.

Pozostałe dane pochodzą z laboratoriów i badań na zwierzętach. Kwas szikimowy uszkadzał błonę komórkową gronkowca złocistego w hodowli bakterii, hamował wydzielanie cytokin zapalnych przez komórki odpornościowe i zmniejszał ból zapalny u myszy. W modelu z rybą danio pręgowanym najsilniej z ośmiu badanych związków hamował tyrozynazę, enzym potrzebny do wytwarzania melaniny. W hodowlach komórek skóry chronił je przed starzeniem wywołanym promieniowaniem UV, u myszy wydłużał fazę wzrostu włosa, a w hodowli ludzkich mieszków włosowych przyspieszał wydłużanie się włosa. Żadnego z tych efektów nie sprawdzono w badaniach klinicznych kosmetyków, więc nie wiadomo, czy przekładają się na działanie na skórze człowieka.

Dla kogo

• osoby z cerą tłustą lub mieszaną, które chcą wypróbować nowy składnik złuszczający, ze świadomością, że jego skuteczności nie potwierdzono w badaniach na ludziach
• ostrożnie przy skórze wrażliwej i podrażnionej, bo brakuje danych o tolerancji
• nie zamiast leczenia trądziku: zmiany zapalne, guzki i blizny wymagają dermatologa

Stężenia

Przegląd z 2022 r. podaje, że zalecane stężenia w kosmetykach to 1-5%, a 5% roztwór w wodzie ma pH 3. Nie znaleźliśmy badań, które sprawdzałyby te stężenia na ludziach. W CosIng kwas szikimowy nie ma wpisu w załącznikach z ograniczeniami.

Jak zacząć

1. Jeśli producent podaje stężenie, wybierz produkt z zakresu 1-5% i zrób próbę na małym fragmencie skóry.
2. Zacznij od stosowania wieczorem 2-3 razy w tygodniu i zwiększaj częstotliwość tylko wtedy, gdy skóra dobrze to znosi.
3. Nie wprowadzaj go razem z innymi nowymi produktami złuszczającymi: łatwiej wtedy ocenić, co podrażnia.
4. Rano nakładaj filtr przeciwsłoneczny.

Możliwe skutki uboczne

Nie znaleźliśmy opublikowanych danych o działaniach niepożądanych ani o tolerancji kosmetyków z kwasem szikimowym. W badaniu laboratoryjnym związek był mało toksyczny dla komórek, ale to nie zastępuje testów na skórze. Przerwij stosowanie przy pieczeniu, które nie mija, obrzęku, pęcherzach lub swędzącej wysypce.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy żadnych badań nad stosowaniem kwasu szikimowego na skórę w ciąży ani podczas karmienia, ani danych o jego wchłanianiu przez skórę. Jeśli chcesz go używać w tym czasie, omów to z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Czy kwas szikimowy pomaga na trądzik?

Nie wiadomo. Przegląd przypisuje mu działanie przeciwtrądzikowe i regulujące sebum, a w laboratorium działał na gronkowca złocistego, ale brakuje badań klinicznych. Trądzik zapalny leczy dermatolog.

Czy rozjaśnia przebarwienia?

Hamował tyrozynazę w modelu z rybą danio pręgowanym i działał przeciwutleniająco w testach chemicznych, ale nie sprawdzono tego na skórze ludzi.

Skąd pochodzi kwas szikimowy?

Głównym źródłem jest anyż gwiaździsty, ale związek występuje w wielu roślinach i mikroorganizmach. Przemysł farmaceutyczny wykorzystuje go do produkcji oseltamiwiru.

Co potwierdzają źródła

• Głównym źródłem kwasu szikimowego jest anyż gwiaździsty; służy do produkcji oseltamiwiru i występuje w wielu roślinach i mikroorganizmach. S2 S3 S5
• W CosIng ma funkcje przeciwłojotokową, dezodorującą i kondycjonującą skórę; brak wpisów w załącznikach z ograniczeniami. S1
• Przegląd: zalecane stężenia 1-5%, 5% roztwór ma pH 3 i złuszcza podobnie jak 50% kwas glikolowy; publikacji, zwłaszcza badań z udziałem ludzi, jest niewiele. S2
• W hodowli bakterii kwas szikimowy uszkadzał błonę komórkową gronkowca złocistego. S4
• Hamował cytokiny zapalne w makrofagach i zmniejszał ból zapalny u myszy. S5
• Najsilniej z ośmiu związków hamował tyrozynazę w modelu danio pręgowanego, działał przeciwutleniająco przy niskiej toksyczności dla komórek. S6
• Chronił komórki skóry przed starzeniem po UV, u myszy wydłużał fazę wzrostu włosa, a w hodowli ludzkich mieszków przyspieszał wydłużanie włosa; brak badań klinicznych. S7 S8 S2

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: SHIKIMIC ACID
2. S2Przegląd badań · 2022Shikimic acid in the light of current knowledge.
3. S3Przegląd badań · 2020Star anise (Illicium verum): Chemical compounds, antiviral properties, and clinical relevance.
4. S4Badanie · 2015Antibacterial Activity of Shikimic Acid from Pine Needles of Cedrus deodara against Staphylococcus aureus through Damage to Cell Membrane.
5. S5Badanie · 2016Shikimic acid inhibits LPS-induced cellular pro-inflammatory cytokines and attenuates mechanical hyperalgesia in mice.
6. S6Badanie · 2016Skin whitening capability of shikimic acid pathway compound.
7. S7Badanie · 2021Shikimic acid protects skin cells from UV-induced senescence through activation of the NAD+-dependent deacetylase SIRT1.
8. S8Badanie · 2019Shikimic acid, a mannose bioisostere, promotes hair growth with the induction of anagen hair cycle.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.