Melisa

Jak działa

Liście melisy zawierają kwasy fenolowe (głównie kwas rozmarynowy), flawonoidy, triterpeny oraz olejek eteryczny z geranialem, neralem i cytronellalem. Działanie zależy od preparatu: wyciągi polifenolowe działają inaczej niż olejek. W badaniach komórkowych ekstrakt chronił keratynocyty przed stresem oksydacyjnym i uszkodzeniem DNA po napromieniowaniu UVB. W CosIng ekstrakt z liści ma funkcję kondycjonującą skórę.

U ludzi: w badaniu z udziałem 66 osób z nawracającą opryszczką krem z 1% suchego wyciągu z melisy, nakładany 4 razy dziennie przez 5 dni, zmniejszał objawy już w 2. dniu w porównaniu z placebo, a w przeglądzie systematycznym z 2025 r. preparaty z melisą zmniejszały ból i obrzęk. U 21 kobiet w wieku 50-60 lat krem z 0,05% ekstraktu i 0,1% kwasu rozmarynowego nakładany na przedramię po 4 tygodniach obniżał pH skóry, zmniejszał utratę wody i zwiększał nawilżenie. W badaniu z udziałem 20 kobiet krem z około 0,02% ekstraktu stosowany dwa razy dziennie przez 8 tygodni zmniejszał zmarszczki w kącikach oczu (w ocenie wzrokowej eksperta) bardziej niż placebo, ale prowadził je producent surowców kosmetycznych.

Dla kogo

• skóra sucha i dojrzała, jako składnik wspierający barierę naskórkową
• osoby szukające składnika roślinnego o działaniu przeciwutleniającym
• osoby z nawracającą opryszczką (krem łagodzi objawy; przy częstych nawrotach lekarz)

Stężenia

W badaniach na ludziach stosowano kremy z 1% suchego wyciągu (opryszczka), 0,05% ekstraktu z 0,1% kwasu rozmarynowego oraz około 0,02% ekstraktu. Ekstrakt z liści nie ma wpisu w załącznikach rozporządzenia 1223/2009, więc UE nie wyznacza limitu. Olejek z melisy zawiera cytral, alergen zapachowy z załącznika III (wpis 70): trzeba go podać w składzie powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych, a w niespłukiwanych produktach do skóry (poza m.in. kosmetykami do ust i oczu) limit wynosi 0,15%. Dla innych typów produktów limity cytralu wynoszą od 0,032% (dezodoranty) do 1,2% (produkty spłukiwane i niespłukiwane produkty do włosów); wpis zmieniło rozporządzenie (UE) 2026/909.

Jak zacząć

1. Stosuj krem lub serum z ekstraktem z liści melisy 1-2 razy dziennie.
2. Efektów na nawilżenie i pH skóry spodziewaj się po około 4 tygodniach, a na zmarszczki najwcześniej po 8.
3. Przy alergii na pyłki lub zioła zacznij od próby na małym fragmencie skóry.

Możliwe skutki uboczne

W badaniach kremów z melisą przy opryszczce działania niepożądane były minimalne albo nie występowały, a u świnek morskich wyciąg uczulał słabo. U osób z pyłkowicą częściej wychodzą dodatnie testy skórne ze świeżymi ziołami, w tym z melisą. Przy wysypce, świądzie lub pieczeniu przerwij stosowanie.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań nad stosowaniem kosmetyków z melisą w ciąży. Dla doustnych preparatów z liści melisy EMA stwierdza, że bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia nie zostało ustalone, i z powodu braku danych nie zaleca ich stosowania. Przed użyciem kosmetyku z melisą w ciąży skonsultuj się z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Jak działa melisa na skórę?

Głównie przeciwutleniająco i wspierająco dla bariery naskórkowej, choć dowody są nieliczne. W badaniu komórkowym ekstrakt chronił komórki naskórka przed skutkami promieniowania UVB. W 4-tygodniowym badaniu krem z ekstraktem z melisy i kwasem rozmarynowym obniżał pH skóry, zmniejszał utratę wody i poprawiał nawilżenie u kobiet w wieku 50-60 lat.

Czy melisa na noc pomaga zasnąć?

Jako napar lub lek doustny może pomagać, choć dowody są ograniczone. EMA uznaje liście melisy za tradycyjny lek roślinny łagodzący objawy stresu i ułatwiający sen u osób od 12. roku życia, wyłącznie na podstawie długiego stosowania. Przegląd z 2026 r. opisuje najspójniejsze sygnały z badań kontrolowanych właśnie dla stresu i snu. Kosmetyk z melisą na skórę nie ma udokumentowanego wpływu na sen.

Czy krem z melisą pomaga na opryszczkę?

Tak, w badaniach łagodził objawy. W badaniu z placebo krem z 1% suchego wyciągu nakładany 4 razy dziennie przez 5 dni zmniejszał objawy w 2. dniu, a w przeglądzie badań nad ziołami z 2025 r. preparaty z melisą zmniejszały ból i obrzęk. Badania były jednak małe, więc przy częstych nawrotach skonsultuj się z lekarzem.

Czy melisa działa przeciwzmarszczkowo?

Być może, ale dowody są słabe. W jednym badaniu z placebo 20 kobiet nakładało przez 8 tygodni krem z ekstraktem z liści melisy na okolice oczu i zmarszczki zmniejszyły się bardziej niż po placebo. Badanie było małe i prowadził je producent surowca.

Czy melisa może uczulać?

Może, choć rzadko jest to opisywane. U zwierząt wyciąg z melisy uczulał słabo, a w badaniach kremów przy opryszczce działań niepożądanych prawie nie było. U osób z alergią na pyłki brzozy, bylicy lub traw częściej wychodzą dodatnie testy skórne z ziołami, w tym z melisą, a olejek z melisy zawiera alergen zapachowy cytral.

Co potwierdzają źródła

• Ekstrakt z liści melisy ma w CosIng funkcję kondycjonującą skórę i nie ma wpisu w załącznikach. S1
• Liście melisy zawierają kwas rozmarynowy, flawonoidy, triterpeny i olejek z geranialem, neralem i cytronellalem; działanie zależy od rodzaju preparatu. S4 S5
• Krem z 1% suchego wyciągu z melisy zmniejszał objawy opryszczki w 2. dniu w porównaniu z placebo; w przeglądzie systematycznym preparaty z melisą zmniejszały ból i obrzęk. S6 S7
• Krem z 0,05% ekstraktu i 0,1% kwasu rozmarynowego po 4 tygodniach obniżał pH skóry, zmniejszał TEWL i zwiększał nawilżenie u 21 kobiet. S9
• Krem z ekstraktem z liści melisy przez 8 tygodni zmniejszał zmarszczki w kącikach oczu u 20 kobiet bardziej niż placebo. S8
• EMA: tradycyjne doustne stosowanie przy łagodnym stresie i problemach ze snem (wyłącznie na podstawie długiego stosowania); w ciąży i podczas karmienia niezalecane z braku danych; przegląd z 2026 r.: najspójniejsze sygnały kliniczne dla stresu i snu. S2 S3 S5
• Wyciąg z melisy słabo uczulał u świnek morskich; osoby z pyłkowicą częściej mają dodatnie testy skórne na zioła, w tym melisę. S11 S12
• Cytral (składnik olejku melisowego) jest w UE alergenem zapachowym z załącznika III, wpis 70, z progami deklarowania 0,001% i 0,01% oraz limitem 0,15% w niespłukiwanych produktach do skóry (inne typy produktów 0,032-1,2%). S13 S4

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: MELISSA OFFICINALIS LEAF EXTRACT
2. S2Inne źródło · 2013EMA/HMPC: Community herbal monograph on Melissa officinalis L., folium (EMA/HMPC/196745/2012)
3. S3Inne źródło · 2026EMA: Melissae folium (herbal medicine overview)
4. S4Przegląd badań · 2022Melissa officinalis: Composition, Pharmacological Effects and Derived Release Systems-A Review.
5. S5Przegląd badań · 2026Melissa officinalis L. (Lemon Balm): An Integrative Review of Phytochemistry and Evidence from Preclinical Research to Clinical Studies.
6. S6Badanie · 1999Balm mint extract (Lo-701) for topical treatment of recurring herpes labialis.
7. S7Przegląd badań · 2025Herbal Medicine for Treating Herpes Labialis: A Systematic Review.
8. S8Badanie · 2025Lemon Balm (Melissa officinalis L.) Leaf Extract Promotes Endo180 Production in Dermal Fibroblasts and has Antiwrinkle Effect on Human Skin.
9. S9Badanie · 2022Rosmarinic Acid, as an NHE1 Activator, Decreases Skin Surface pH and Improves the Skin Barrier Function.
10. S10Badanie · 2016Lemon balm extract (Melissa officinalis, L.) promotes melanogenesis and prevents UVB-induced oxidative stress and DNA damage in a skin cell model.
11. S11Badanie · 1986[Comparative studies of the sensitizing capacity of drugs used in herpes simplex].
12. S12Badanie · 2022Higher Risk for Sensitization to Commonly Consumed Herbs among Adults and Youngsters Suffering from Birch, Mugwort or Grass Pollinosis.
13. S13Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: Citral (załącznik III, wpis 70)

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.