Kwas rozmarynowy

Jak działa

Kwas rozmarynowy powstaje z połączenia kwasu kawowego i kwasu 3,4-dihydroksyfenylomlekowego. Ma w cząsteczce dwa pierścienie z grupami katecholowymi (3,4-dihydroksyfenylowymi) i jest silnym przeciwutleniaczem. W hodowlach ludzkich fibroblastów przyspieszał tworzenie włókien elastycznych przez zwiększenie wytwarzania czynnika TGF-beta1 (ekstrakt z rozmarynu zwiększał też ekspresję fibryliny-1 i elastyny), a w połączeniu z madekasozydem chronił komórki przed skutkami UVB lepiej niż każdy ze składników osobno. W badaniach laboratoryjnych hamował też skórny kanał TRPV3 i łagodził w ten sposób stan zapalny.

W małym badaniu 21 osób w wieku 5-28 lat z łagodnym atopowym zapaleniem skóry emulsję z 0,3% kwasu rozmarynowego nakładano 2 razy dziennie na zgięcia łokciowe. Po 4 i 8 tygodniach zaczerwienienie było mniejsze niż przed leczeniem, a po 8 tygodniach spadła przeznaskórkowa utrata wody; uczestnicy zgłaszali mniej suchości i świądu. Wyniki porównano tylko ze stanem sprzed leczenia; streszczenie nie opisuje grupy placebo.

W badaniu filtrów przeciwsłonecznych dodatek 0,1% kwasu rozmarynowego zmniejszał utlenianie lipidów w warstwie rogowej ex vivo, a w połączeniu z oktokrylenem podniósł SPF zmierzony na ludziach o ponad 157%; w pomiarach in vitro SPF się nie zmienił. Kwas rozmarynowy słabo przenika przez błony komórkowe, dlatego bada się nośniki, np. elastyczne liposomy; dodatek kwasu oleinowego do takich liposomów zwiększał wnikanie kwasu rozmarynowego w skórę w warunkach laboratoryjnych.

Dla kogo

• skóra wrażliwa i skłonna do zaczerwienień jako składnik kojący
• skóra sucha z tendencją do atopii, jako dodatek do emolientów, nie zamiast leczenia
• osoby szukające przeciwutleniacza w pielęgnacji dziennej obok filtra UV

Stężenia

W CosIng kwas rozmarynowy (Rosmarinic Acid) ma funkcje przeciwutleniającą i kojącą; nie ma go w załącznikach rozporządzenia 1223/2009, więc prawo UE nie określa limitu stężenia. W badaniach na ludziach stosowano emulsję z 0,3% kwasu rozmarynowego (atopowe zapalenie skóry) i filtry z 0,1% dodatkiem. Typowych stężeń w gotowych kosmetykach źródła nie podają.

Jak zacząć

1. Nakładaj krem lub serum z kwasem rozmarynowym 2 razy dziennie, jak w badaniu u osób z atopią.
2. Efekty kojące oceniaj po 4-8 tygodniach regularnego stosowania.
3. Rano nałóż na wierzch filtr przeciwsłoneczny; kwas rozmarynowy go nie zastępuje.
4. Przy uczuleniu na rozmaryn lub tymianek zrób najpierw próbę na małym fragmencie skóry.

Możliwe skutki uboczne

Streszczenie badania u osób z atopią nie wspomina o działaniach niepożądanych. Ekstrakty z rozmarynu rzadko wywołują alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (autorzy przeglądu sądzą, że takie przypadki bywają nierozpoznane), a za częstą przyczynę uważa się inny składnik rośliny, karnozol; możliwe są reakcje krzyżowe z tymiankiem. Przy wysypce lub świądzie po nałożeniu przerwij stosowanie.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań nad kosmetykami z kwasem rozmarynowym w ciąży ani w czasie karmienia piersią. Jest składnikiem jadalnych ziół, ale to nie zastępuje badań bezpieczeństwa kosmetyków. Przy wątpliwościach zapytaj lekarza prowadzącego.

Najczęstsze pytania

Co to jest kwas rozmarynowy?

To polifenol roślinny, ester kwasu kawowego i kwasu 3,4-dihydroksyfenylomlekowego, występujący w rozmarynie, melisie i innych jasnotowatych. W kosmetykach figuruje jako Rosmarinic Acid z funkcjami przeciwutleniającą i kojącą. Wymiata wolne rodniki, a w badaniach laboratoryjnych chronił komórki skóry przed skutkami promieniowania UVB.

Jakie właściwości ma kwas rozmarynowy na twarz?

Głównie przeciwutleniające i kojące. W hodowlach fibroblastów wspierał tworzenie włókien elastycznych, a z madekasozydem chronił komórki przed UVB. Badań przeciwzmarszczkowych na ludziach nie znaleźliśmy. Dodany w ilości 0,1% do filtra z oktokrylenem podniósł SPF zmierzony na ludziach, choć w pomiarze laboratoryjnym in vitro wzrostu SPF nie było.

Czy kwas rozmarynowy pomaga przy atopowym zapaleniu skóry?

Możliwe, ale dowody są wstępne. W badaniu 21 osób z łagodną atopią emulsja z 0,3% kwasu rozmarynowego stosowana 2 razy dziennie zmniejszyła zaczerwienienie po 4 tygodniach i utratę wody po 8 tygodniach. Wyniki porównano tylko ze stanem wyjściowym, bez grupy placebo, więc kosmetyk może wspierać pielęgnację, ale nie zastąpi leczenia zaleconego przez lekarza.

Czy kwas rozmarynowy może uczulać?

Rzadko. Opisano pojedyncze przypadki alergii na ekstrakty z rozmarynu, a za częstą przyczynę uważa się karnozol, inny związek tej rośliny. U części uczulonych osób występują reakcje krzyżowe z tymiankiem i innymi jasnotowatymi, a autorzy przeglądu sądzą, że takie uczulenia bywają nierozpoznane. Jeśli masz taką alergię, przed użyciem zrób próbę na małym fragmencie skóry.

Co potwierdzają źródła

• Kwas rozmarynowy nie ma wpisu w załącznikach rozporządzenia 1223/2009; funkcje w CosIng: przeciwutleniająca i kojąca. S1
• Kwas rozmarynowy to ester kwasu kawowego i kwasu 3,4-dihydroksyfenylomlekowego z roślin jasnotowatych; słabo przenika przez błony komórkowe. S2
• Emulsja z 0,3% kwasu rozmarynowego 2 razy dziennie u 21 osób z łagodną atopią zmniejszyła zaczerwienienie po 4 i 8 tygodniach oraz przeznaskórkową utratę wody po 8 tygodniach w porównaniu ze stanem wyjściowym. S3
• Dodatek 0,1% kwasu rozmarynowego do filtra z oktokrylenem podniósł SPF in vivo o ponad 157% (in vitro bez zmian) i zmniejszał peroksydację lipidów warstwy rogowej ex vivo. S4
• W fibroblastach przyspiesza tworzenie włókien elastycznych (przez TGF-beta1), z madekasozydem działa synergicznie przeciw UVB, a w laboratorium hamuje kanał TRPV3. S5 S6 S7
• W komórkach B16 kwas rozmarynowy zwiększał ilość melaniny i ekspresję tyrozynazy. S8
• Elastyczne liposomy z kwasem oleinowym zwiększały wnikanie kwasu rozmarynowego w skórę in vitro w porównaniu z liposomami bez kwasu tłuszczowego. S9
• Alergia kontaktowa na rozmaryn jest rzadka (choć może być nierozpoznawana), za częstą przyczynę uważa się karnozol; opisano reakcje krzyżowe z innymi jasnotowatymi, m.in. tymiankiem. S10 S11

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ROSMARINIC ACID
2. S2Przegląd badań · 2026From nature to novelty: Enhancing rosmarinic acid's therapeutic potential through smart molecular design.
3. S3Badanie · 2008Effect of rosmarinic acid on atopic dermatitis.
4. S4Badanie · 2025Enhancing Photoprotection and Mitigating Ex Vivo Stratum Corneum Oxidative Stress: A Multifunctional Strategy Combining Rosmarinic Acid with UVB Filters.
5. S5Badanie · 2024Rosemary extract and rosmarinic acid accelerate elastic fiber formation by increasing the expression of elastic fiber components in dermal fibroblasts.
6. S6Badanie · 2023Synergistic Effect of Madecassoside and Rosmarinic Acid Against Ultraviolet B-Induced Photoaging in Human Skin Fibroblasts.
7. S7Badanie · 2025Selective inhibition of TRPV3 channel by natural rosmarinic acid and its analogs for alleviation of skin lesions through downregulation of NF-κB pathway.
8. S8Badanie · 2007Rosmarinic acid induces melanogenesis through protein kinase A activation signaling.
9. S9Badanie · 2021Development of Ultradeformable Liposomes with Fatty Acids for Enhanced Dermal Rosmarinic Acid Delivery.
10. S10Przegląd badań · 2014Rosmarinus officinalis L. as cause of contact dermatitis.
11. S11Badanie · 2006Rosemary contact dermatitis and cross-reactivity with other labiate plants.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.