Ceramidy

Jak działa

Warstwę rogową porównuje się do muru: martwe komórki są cegłami, a lipidy między nimi zaprawą. Ceramidy stanowią około 50% masy tych lipidów, cholesterol około 25%, a wolne kwasy tłuszczowe około 15%. Razem tworzą uporządkowane warstwy, które zatrzymują wodę i utrudniają wnikanie substancji drażniących. Szczególną rolę mają długie ceramidy typu EO, w skórze połączone głównie z kwasem linolowym. W atopowym zapaleniu skóry ceramidów jest mniej i mają zmieniony skład, a w skórze trądzikowej lipidów warstwy rogowej także jest mniej.

W badaniach na uszkodzonej skórze, głównie myszy, ze wstępnym potwierdzeniem u ludzi, sam ceramid opóźniał odbudowę bariery, natomiast mieszanina ceramidów, cholesterolu i kwasów tłuszczowych w odpowiednich proporcjach ją przyspieszała. U 22 z 24 dzieci z opornym AZS emolient z przewagą ceramidów, stosowany obok dotychczasowego leczenia, poprawiał stan skóry już po 3 tygodniach, a w warstwie rogowej odtwarzały się prawidłowe warstwy lipidowe; było to jednak badanie bez grupy kontrolnej. W badaniu z randomizacją spray z pseudoceramidem przez 4 tygodnie poprawił nawilżenie i szczelność bariery u 33 osób z suchą, wrażliwą skórą, a w grupie kontrolnej ze sprayem bez pseudoceramidu (19 osób) parametry skóry się nie zmieniły.

Dla kogo

• cera sucha i skłonna do łuszczenia
• cera wrażliwa z osłabioną barierą
• skóra w trakcie kuracji retinoidami lub nadtlenkiem benzoilu
• skóra atopowa, jako uzupełnienie leczenia zaleconego przez lekarza

Stężenia

W ocenie ryzyka ceramidu NP przyjęto stężenia 0,5-10% zależnie od rodzaju produktu i uznano, że kosmetyki z mniej niż 1% tego składnika nie budzą zastrzeżeń, a krem do twarzy byłby bezpieczny do 3%. Ważniejsze od samego procentu bywa towarzystwo cholesterolu i kwasów tłuszczowych, bo bariera najlepiej odbudowuje się z mieszaniny wszystkich trzech lipidów. W bazie CosIng ceramidy mają funkcje kondycjonujące skórę i włosy. Nie ma ich w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc prawo UE nie wyznacza limitu stężenia.

Jak zacząć

1. Wybierz krem, w którym obok ceramidów są cholesterol i kwasy tłuszczowe.
2. Stosuj go dwa razy dziennie, także w trakcie kuracji retinoidem lub nadtlenkiem benzoilu.
3. Oceniaj efekt po 3-4 tygodniach: po takim czasie w badaniach mierzono poprawę nawilżenia i bariery.

Możliwe skutki uboczne

Ceramidy są dobrze tolerowane: panel CIR uznał je za bezpieczne w kosmetykach, a w badaniach klinicznych, także u dzieci z AZS i osób leczonych z powodu trądziku, nie odnotowano poważnych działań niepożądanych. Jeśli po kremie pojawia się wysypka lub swędzenie, przyczyną mogą być inne składniki kremu, np. konserwanty, które w kremach mogą uczulać. Przerwij wtedy stosowanie.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań nad stosowaniem kosmetyków z ceramidami w ciąży. Ceramidy to lipidy naturalnie budujące warstwę rogową, a panel ekspertów CIR uznał je za bezpieczne w kosmetykach. Przy wątpliwościach co do konkretnego produktu zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Czym różnią się Ceramide NP, AP i EOP?

Litery opisują budowę cząsteczki. Pierwsza część to rodzaj kwasu tłuszczowego: N zwykły, A z grupą hydroksylową w pozycji alfa, EO długi omega-hydroksykwas zestryfikowany kolejnym kwasem tłuszczowym. Ostatnia litera to zasada sfingoidowa: P oznacza fitosfingozynę, S sfingozynę. Dawne nazwy INCI to odpowiednio ceramid 3, ceramid 6 II i ceramid 1.

Czy ceramidy pasują do cery tłustej i trądzikowej?

Tak. Leczenie retinoidami i nadtlenkiem benzoilu przesusza skórę, a w badaniu z leczeniem adapalenem i nadtlenkiem benzoilu płyn do mycia i balsam z ceramidami zmniejszały suchość, zaczerwienienie i utratę wody w porównaniu z samym zwykłym żelem do mycia. W innym badaniu krem z ceramidami i niacynamidem nie różnił się od zwykłego kremu nawilżającego pod względem parametrów bariery. Eksperci zalecają je także w leczeniu podtrzymującym, ale nie zastępują one leczenia trądziku.

Czym są pseudoceramidy?

To syntetyczne cząsteczki o budowie podobnej do ceramidów. W badaniu z randomizacją spray z pseudoceramidem poprawiał nawilżenie i barierę, a w warstwie rogowej rósł stosunek ceramidu NP do ceramidu NS.

Czy krem z ceramidami pomaga przy retinoidach?

W badaniu porównującym dwie połowy twarzy u osób ze zdrową skórą krem z prekursorem ceramidów stosowany obok tretinoiny 0,05% łagodził podrażnienie. Tretinoina to lek na receptę, więc pielęgnację w trakcie kuracji omów z lekarzem.

Co potwierdzają źródła

• Ceramidy stanowią ok. 50% masy lipidów warstwy rogowej, cholesterol ok. 25%, a wolne kwasy tłuszczowe ok. 15%. S4
• W AZS ilość i skład ceramidów są zaburzone, a w skórze trądzikowej lipidów warstwy rogowej jest mniej. S4 S10
• Sam ceramid opóźnia odbudowę bariery, a mieszanina ceramidów, cholesterolu i kwasów tłuszczowych w odpowiednich proporcjach ją przyspiesza (głównie skóra myszy, wstępnie u ludzi). S5 S4
• Emolient z przewagą ceramidów poprawiał stan skóry 22 z 24 dzieci z opornym AZS w 3 tygodnie i przywracał warstwy lipidowe (badanie bez grupy kontrolnej). S6
• Spray z pseudoceramidem przez 4 tygodnie poprawił nawilżenie, utratę wody i łuszczenie u 33 osób z suchą, wrażliwą skórą, a w grupie kontrolnej ze sprayem bez pseudoceramidu parametry się nie zmieniły. S7
• Płyn do mycia i balsam z ceramidami zmniejszały suchość, rumień i utratę wody podczas leczenia trądziku w porównaniu ze zwykłym żelem do mycia, krem z prekursorem ceramidów łagodził podrażnienie po tretinoinie, a krem z ceramidami i niacynamidem nie różnił się od zwykłego kremu w parametrach bariery; eksperci zalecają kosmetyki z ceramidami w leczeniu podtrzymującym. S8 S9 S10 S11
• Ceramidy uznano za bezpieczne w kosmetykach; produkty z mniej niż 1% ceramidu NP nie budzą zastrzeżeń. S2 S3
• Ceramide NP, AP i EOP to dawne ceramidy 3, 6 II i 1; nie figurują w załącznikach rozporządzenia. S1

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: CERAMIDE NP, CERAMIDE AP, CERAMIDE EOP, CERAMIDE NS
2. S2Raport CIR · 2020Safety Assessment of Ceramides as Used in Cosmetics
3. S3Przegląd badań · 2015Safety and risk assessment of ceramide 3 in cosmetic products
4. S4Przegląd badań · 2021The Pathogenic and Therapeutic Implications of Ceramide Abnormalities in Atopic Dermatitis
5. S5Badanie · 1996Optimization of physiological lipid mixtures for barrier repair
6. S6Badanie · 2002Ceramide-dominant barrier repair lipids alleviate childhood atopic dermatitis: changes in barrier function provide a sensitive indicator of disease activity
7. S7Badanie · 2025Efficacy of Pseudo-Ceramide Absorption Into the Stratum Corneum and Effects on Transepidermal Water Loss and the Ceramide Profile: A Randomized Controlled Trial
8. S8Badanie · 2023Ceramide-Containing Adjunctive Skin Care for Skin Barrier Restoration During Acne Vulgaris Treatment
9. S9Badanie · 2012Adjunctive use of a facial moisturizer SPF 30 containing ceramide precursor improves tolerability of topical tretinoin 0.05%: a randomized, investigator-blinded, split-face study
10. S10Przegląd badań · 2023Insights into acne and the skin barrier: Optimizing treatment regimens with ceramide-containing skincare
11. S11Badanie · 2024Efficacy of ceramides and niacinamide-containing moisturizer versus hydrophilic cream in combination with topical anti-acne treatment in mild to moderate acne vulgaris: A split face, double-blinded, randomized controlled trial
12. S12Przegląd badań · 2017The Role of Moisturizers in Addressing Various Kinds of Dermatitis: A Review

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.