Polipodium

Jak działa

W badaniach laboratoryjnych ekstrakt ogranicza powstawanie reaktywnych form tlenu pod wpływem UV, chroni DNA przed uszkodzeniami, łagodzi stan zapalny i hamuje niekorzystną przebudowę macierzy pozakomórkowej, a także wzrost MMP-1, enzymu rozkładającego kolagen, po świetle widzialnym i podczerwieni. W jednym badaniu laboratoryjnym dodatek 1% ekstraktu do kremów z filtrami zwiększał ich SPF i ochronę UVA mierzone in vitro; na ludziach tego nie sprawdzono.

Dowody kliniczne dotyczą przyjmowania doustnego, nie kremów. U 9 zdrowych osób po przyjęciu 7,5 mg ekstraktu na kilogram masy ciała naświetlanie dawało mniejszy rumień, mniej komórek oparzeniowych i mniej uszkodzeń DNA. W otwartym badaniu bez grupy kontrolnej u 35 osób z wielopostaciowymi osutkami świetlnymi po 2 tygodniach przyjmowania 9 z 30 osób (30%), u których naświetlanie UVA wywoływało wysypkę, przestało na nie reagować. W pilotażowym badaniu z placebo u 40 osób z ostudą (ukończyło 33), leczonych hydrochinonem (lek) i filtrem SPF 50+, ekstrakt w dawce 480 mg dziennie przyspieszał poprawę, ale autorzy podają też, że po 12 tygodniach poprawa była istotna w obu grupach bez istotnej różnicy między nimi, więc wynik jest niejednoznaczny. Przegląd z 2021 r. podkreśla, że niewiele badań wspiera stosowanie takich suplementów samodzielnie, dlatego nie można ich polecać zamiast filtra.

Dla kogo

• osoby z nadwrażliwością na słońce, np. wielopostaciowymi osutkami świetlnymi, rozważające suplement jako uzupełnienie filtra, po rozmowie z lekarzem
• osoby z ostudą, jako dodatek do leczenia prowadzonego przez dermatologa
• osoby szukające przeciwutleniacza w pielęgnacji na dzień, przy realistycznych oczekiwaniach: działania kremów z ekstraktem prawie nie badano

Stężenia

W badaniach doustnych stosowano od 120 do 1080 mg ekstraktu dziennie, np. 480 mg dziennie (kapsułka 240 mg dwa razy dziennie) w badaniu ostudy, a w badaniu z naświetlaniem 7,5 mg na kilogram masy ciała. Dla kosmetyków nie ustalono skutecznego stężenia; w badaniu laboratoryjnym do kremów z filtrami dodawano 1% ekstraktu. W CosIng ekstrakt z liści Polypodium leucotomos ma funkcję ochrony skóry i nie ma wpisów w załącznikach, więc prawo UE nie ustala dla niego limitu stężenia.

Jak zacząć

1. Najpierw zadbaj o krem z filtrem, cień i odzież ochronną: ekstrakt może je najwyżej uzupełniać.
2. Kosmetyk z ekstraktem stosuj rano, razem z filtrem albo jako część kremu z filtrem.
3. Suplement omów z lekarzem, zwłaszcza gdy przyjmujesz leki: ekstrakt może wpływać na enzymy CYP, przez które rozkładanych jest wiele leków.

Możliwe skutki uboczne

Ekstrakt doustny był dobrze tolerowany: w przeglądzie 19 badań na ludziach (dawki 120-1080 mg dziennie) działania niepożądane, głównie dolegliwości żołądkowo-jelitowe i świąd, wystąpiły u 2% osób (16 z 1016) i były łagodne lub umiarkowane. Przegląd interakcji zwraca uwagę, że ekstrakt może wpływać na szlak enzymów CYP, co może zmieniać działanie niektórych leków. O tolerancji kosmetyków z ekstraktem danych jest bardzo mało. Przy wysypce, swędzeniu lub dolegliwościach brzucha przerwij stosowanie.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań ekstraktu w ciąży ani podczas karmienia piersią, zarówno w postaci suplementu, jak i kosmetyku. W tym czasie nie przyjmuj suplementu bez zgody lekarza, a przy wątpliwościach co do kosmetyku również zapytaj lekarza. Podstawą ochrony przed słońcem pozostaje filtr.

Najczęstsze pytania

Czy krem z Polypodium leucotomos chroni przed słońcem?

Sam ekstrakt nie jest filtrem. W laboratorium 1% ekstraktu zwiększał SPF i ochronę UVA kremów z filtrami, ale nie sprawdzono tego na ludziach. Stosuj go razem z filtrem.

Czy suplement z tej paproci pomaga na ostudę?

W pilotażowym badaniu z placebo przyspieszał poprawę u osób leczonych hydrochinonem i filtrem SPF 50+, choć po 12 tygodniach obie grupy poprawiły się podobnie, a przegląd systematyczny wymienia go jako możliwy dodatek do leczenia. Ostudę leczy się pod opieką dermatologa.

Czy ekstrakt pomaga przy uczuleniu na słońce?

W wielopostaciowych osutkach świetlnych badanie było otwarte i bez grupy kontrolnej: po 2 tygodniach przyjmowania część chorych przestawała reagować wysypką na naświetlanie. Nadwrażliwość na słońce wymaga diagnozy lekarza.

Co potwierdzają źródła

• Polypodium leucotomos to paproć z Ameryki Środkowej i Południowej; ekstrakt jest bogaty w związki fenolowe i w laboratorium ogranicza reaktywne formy tlenu i uszkodzenia DNA po UV oraz wzrost MMP-1 po świetle widzialnym i podczerwieni. S7 S11
• Po przyjęciu 7,5 mg/kg ekstraktu u 9 osób naświetlanie dawało mniejszy rumień, mniej komórek oparzeniowych i mniej dimerów pirymidynowych. S2
• W otwartym badaniu bez kontroli u 35 osób z wielopostaciowymi osutkami świetlnymi po 2 tygodniach 9 z 30 osób reagujących na UVA (30%) przestało na nie reagować. S3
• U 40 osób z ostudą (ukończyło 33) leczonych hydrochinonem i SPF 50+ ekstrakt 480 mg dziennie przyspieszał poprawę, ale po 12 tygodniach poprawa była istotna w obu grupach bez istotnej różnicy między nimi; przegląd systematyczny wymienia go jako możliwy dodatek do leczenia. S4 S10
• Niewiele badań wspiera suplementy fotoochronne stosowane samodzielnie, więc nie można ich polecać zamiast filtra; dowody ograniczają małe próby i krótki czas badań. S6 S13
• W laboratorium 1% ekstraktu zwiększał SPF i UVA-PF kremów z filtrami mierzone in vitro; w CosIng ekstrakt ma funkcję ochrony skóry. S8 S1
• Dawki doustne w badaniach wynosiły 120-1080 mg dziennie (w badaniu ostudy 480 mg); działania niepożądane (żołądkowo-jelitowe, świąd) wystąpiły u 2% osób (16/1016); ekstrakt może wpływać na enzymy CYP. S5 S9 S4
• Badanie kliniczne z preparatem miejscowym (rogowacenie słoneczne) było otwarte i łączyło ekstrakt z fotoprotekcją miejscową i doustną. S12

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: POLYPODIUM LEUCOTOMOS LEAF EXTRACT
2. S2Badanie · 2004Oral Polypodium leucotomos extract decreases ultraviolet-induced damage of human skin
3. S3Badanie · 2012Oral administration of a hydrophilic extract of Polypodium leucotomos for the prevention of polymorphic light eruption
4. S4Badanie · 2018Double-blind, Placebo-controlled Trial to Evaluate the Effectiveness of Polypodium Leucotomos Extract in the Treatment of Melasma in Asian Skin: A Pilot Study
5. S5Przegląd badań · 2015Polypodium leucotomos extract: a status report on clinical efficacy and safety
6. S6Przegląd badań · 2021Systemic photoprotection in 2021
7. S7Przegląd badań · 2016Fernblock (Polypodium leucotomos Extract): Molecular Mechanisms and Pleiotropic Effects in Light-Related Skin Conditions, Photoaging and Skin Cancers, a Review
8. S8Badanie · 2021Booster Effect of a Natural Extract of Polypodium leucotomos (Fernblock®) That Improves the UV Barrier Function and Immune Protection Capability of Sunscreen Formulations
9. S9Przegląd badań · 2021Drug interactions of natural supplements in dermatology: a review
10. S10Przegląd badań · 2023Topical and Systemic Therapies in Melasma: A Systematic Review
11. S11Przegląd badań · 2015Sun protection in a pill: the photoprotective properties of Polypodium leucotomos extract
12. S12Badanie · 2023The combination of oral and topical photoprotection with a standardized Polypodium leucotomos extract is beneficial against actinic keratosis
13. S13Przegląd badań · 2025Oral Supplements and Photoprotection: A Systematic Review

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.