Oksybenzon

Jak działa

SCCS opisuje oksybenzon jako fotostabilny. W porównaniu in vitro 18 filtrów z UE, każdego w najwyższym dozwolonym wówczas stężeniu, dawał jeden z najniższych SPF, ok. 3. Na naświetlanej skórze świńskiej najsilniej z sześciu filtrów reagował ze składnikami skóry, a w modelu laboratoryjnym silnie wiązał się z grupami aminowymi białek, co autorzy łączą ze zdolnością do uczulania.

W badaniach FDA przy maksymalnym stosowaniu (balsam lub spray na 75% powierzchni ciała, do 4 razy dziennie) najwyższe stężenia w osoczu wynosiły średnio 169-258 ng/ml, wobec 1,8-7,1 ng/ml dla awobenzonu; próg 0,5 ng/ml był przekroczony już po pierwszym nałożeniu. Autorzy podkreślili, że nie jest to powód do rezygnacji z ochrony. Oksybenzon wykrywano też w mleku kobiecym i łożysku.

Dla kogo

• osoby bez skłonności do uczuleń
• nie dla osób z fotoalergią na ketoprofen, oktokrylen lub benzofenony
• w ciąży i podczas karmienia lepszym wyborem są filtry mineralne

Stężenia

Limity UE (CosIng, załącznik VI, poz. 4, rozporządzenie (UE) 2022/1176): a) produkty do twarzy, rąk i warg, z wyjątkiem aerozoli i sprayów z pompką: do 6%; b) produkty do ciała, także w aerozolu i w sprayu z pompką: do 2,2%; c) pozostałe produkty: do 0,5%. Jeśli w produktach a) lub b) 0,5% oksybenzonu chroni sam kosmetyk, ilość działająca jako filtr UV nie może przekraczać 5,5% (a) lub 1,7% (b). Produkty a) i b) muszą mieć ostrzeżenie 'Zawiera Benzophenone-3', zbędne przy stężeniu do 0,5% służącym wyłącznie ochronie produktu. Produkty zgodne z wcześniejszymi przepisami można było wprowadzać do obrotu do 28 stycznia 2023 r., a udostępniać do 28 lipca 2023 r.

Jak zacząć

1. W składzie INCI szukaj nazwy Benzophenone-3.
2. Jeśli wolisz go unikać, wybieraj filtry mineralne lub nowsze filtry organiczne; zasady stosowania opisuje hasło Filtry organiczne.
3. Przy swędzącej wysypce po kremie, zwłaszcza na skórze odsłoniętej na słońce, poproś dermatologa o testy płatkowe z naświetlaniem.

Możliwe skutki uboczne

Nie drażni skóry ani oczu, ale uczula. W brytyjskim badaniu testów płatkowych z naświetlaniem (1155 osób) był najczęstszym fotoalergenem, a europejska grupa robocza uznaje go za drugi najczęstszy wśród filtrów; reakcje bywają powiązane z fotoalergią na ketoprofen i oktokrylen. Benzofenony ogłoszono w USA alergenem roku 2014; opisano też pokrzywkę kontaktową, a SCCS przytacza jeden opisany przypadek anafilaksji. Przy wysypce lub obrzęku odstaw produkt i skonsultuj się z dermatologiem.

Ciąża i karmienie

Według SCCS obecność oksybenzonu w łożysku i mleku oznacza możliwe przenikanie do płodu i karmionego dziecka, a przegląd o ochronie przeciwsłonecznej w ciąży radzi z ostrożności go unikać. Jedno badanie kliniczno-kontrolne powiązało wyższe stężenia w moczu matek z chorobą Hirschsprunga u dzieci; to pojedyncza obserwacja, która nie dowodzi związku przyczynowego. Wybierz raczej filtry mineralne, a wątpliwości omów z lekarzem.

Najczęstsze pytania

Dlaczego w UE obniżono limity?

SCCS obliczył w 2021 r. dla kremu do ciała z 6% margines bezpieczeństwa 38, a dla kremów do twarzy i rąk 447 i 317. Uznał 6% za niebezpieczne w produktach do ciała, a bezpieczne w kremach do twarzy, rąk i pomadkach; w produktach do ciała uznał za bezpieczne 2,2%.

Czy oksybenzon szkodzi rafom koralowym?

Dowody są mieszane. W laboratorium uszkadzał larwy koralowców (deformacje od ok. 6,5 µg/l), a z falą upałów przy ok. 0,06 µg/l przyspieszał obumieranie jednego gatunku; wrażliwość gatunków różniła się tysiące razy. Na Oahu stężenia w wodzie przy 12 z 19 stanowisk nie przekraczały 10 ng/l, a dla jednego gatunku dorosłego koralowca wskaźnik ryzyka śmiertelności wyniósł 0,032. Badania, na których oparto zakazy, krytykowano za błędy metodyczne, a Narodowe Akademie USA uznały wpływ filtrów na ekosystemy wodne za nie w pełni poznany i zaleciły ocenę ryzyka. Głównym czynnikiem blaknięcia koralowców jest ocieplenie klimatu.

Czy oksybenzon jest dozwolony w USA?

Tak, należy do filtrów obowiązującej monografii FDA, ale w propozycji z 2021 r. FDA uznała, że potrzebuje więcej danych o jego bezpieczeństwie, zastrzegając, że nie uznała go za niebezpieczny. Hawaje, Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych i Palau zakazały m.in. oksybenzonu z obawy o rafy.

Co potwierdzają źródła

• Oksybenzon pochłania UVB i UVA2, UVA1 częściowo, jest fotostabilny; in vitro dawał jeden z najniższych SPF wśród 18 filtrów UE. S3 S2 S9
• Limity UE od 2022 r.: 6% (twarz, ręce, usta, bez sprayów), 2,2% (ciało, także spraye), 0,5% (pozostałe); 5,5% lub 1,7% przy dodatkowym 0,5% do ochrony produktu; ostrzeżenie 'Zawiera Benzophenone-3'. S1
• SCCS (2021): 6% w produktach do ciała niebezpieczne (margines 38), w produktach do twarzy, rąk i pomadkach bezpieczne, do ciała do 2,2%; dowody na działanie hormonalne nierozstrzygające. S2 S1
• Przy maksymalnym stosowaniu (balsam, spray) stężenia w osoczu 169-258 ng/ml (awobenzon 1,8-7,1), powyżej progu FDA po pierwszym nałożeniu; wykrywany w mleku i łożysku, możliwe przenikanie do płodu. S5 S6 S2 S16
• Przegląd z 2023 r.: szczytowe stężenia mogą pokrywać się z działającymi hormonalnie u gryzoni i in vitro; u ochotników zmiany hormonów nie były związane z kremem. S8 S7
• Jeden z najczęstszych fotoalergenów wśród filtrów (najczęstszy w badaniu brytyjskim, drugi według europejskiej grupy roboczej cytowanej przez SCCS), choć fotoalergia na filtry jest rzadka, powiązany z ketoprofenem i oktokrylenem; nowsze filtry rzadko wywołują fotoalergię; silnie reaguje z białkami skóry; benzofenony alergenem roku 2014. S12 S13 S2 S14 S10 S11
• W ciąży zaleca się unikanie oksybenzonu; jedno badanie kliniczno-kontrolne powiązało go z chorobą Hirschsprunga. S15 S17 S3
• Szkodliwość dla raf: efekty w laboratorium, niskie stężenia w wodach Oahu, krytyka metod, raport Narodowych Akademii USA; klimat głównym czynnikiem; w USA w monografii, ale FDA chce więcej danych. S18 S19 S20 S21 S22 S23 S24 S4 S3

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: BENZOPHENONE-3 (załącznik VI, poz. 4)
2. S2Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2021SCCS: Opinion on Benzophenone-3 (CAS No 131-57-7, EC No 205-031-5), SCCS/1625/20
3. S3DermNet · 2023DermNet: Topical sunscreen agents
4. S4FDA · 2026FDA: Questions and Answers: FDA's regulatory actions on over-the-counter sunscreen
5. S5Badanie · 2019Effect of Sunscreen Application Under Maximal Use Conditions on Plasma Concentration of Sunscreen Active Ingredients: A Randomized Clinical Trial
6. S6Badanie · 2020Effect of Sunscreen Application on Plasma Concentration of Sunscreen Active Ingredients: A Randomized Clinical Trial
7. S7Badanie · 2004Systemic absorption of the sunscreens benzophenone-3, octyl-methoxycinnamate, and 3-(4-methyl-benzylidene) camphor after whole-body topical application and reproductive hormone levels in humans
8. S8Przegląd badań · 2023Benzophenone-3: Comprehensive review of the toxicological and human evidence with meta-analysis of human biomonitoring studies
9. S9Badanie · 2007Study of the efficacy of 18 sun filters authorized in European Union tested in vitro
10. S10Badanie · 2015Photostability of cosmetic UV filters on mammalian skin under UV exposure
11. S11Badanie · 2013Rapid screening method to study the reactivity of UV filter substances towards skin proteins by high-performance thin-layer chromatography
12. S12Badanie · 2006Photopatch testing of 1155 patients: results of the U.K. multicentre photopatch study group
13. S13Badanie · 2012A European multicentre photopatch test study
14. S14Przegląd badań · 2014Benzophenones
15. S15Przegląd badań · 2025Photoprotection in pregnancy: addressing safety concerns and optimizing skin health
16. S16Przegląd badań · 2022Assessment of human exposure to benzophenone-type UV filters: A review
17. S17Badanie · 2016The relationship between prenatal exposure to BP-3 and Hirschsprung's disease
18. S18Badanie · 2016Toxicopathological Effects of the Sunscreen UV Filter, Oxybenzone (Benzophenone-3), on Coral Planulae and Cultured Primary Cells and Its Environmental Contamination in Hawaii and the U.S. Virgin Islands
19. S19Badanie · 2022Towards the Development of Standardized Bioassays for Corals: Acute Toxicity of the UV Filter Benzophenone-3 to Scleractinian Coral Larvae
20. S20Badanie · 2020Adding insult to injury: Effects of chronic oxybenzone exposure and elevated temperature on two reef-building corals
21. S21Badanie · 2019Occurrence and distribution of UV-filters and other anthropogenic contaminants in coastal surface water, sediment, and coral tissue from Hawaii
22. S22Badanie · 2021Acute toxicity of the UV filter oxybenzone to the coral Galaxea fascicularis
23. S23Inne źródło · 2022National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine: Review of Fate, Exposure, and Effects of Sunscreens in Aquatic Environments and Implications for Sunscreen Usage and Human Health (NCBI Bookshelf)
24. S24Przegląd badań · 2025Sunscreens part 2: Regulation and safety

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.