Witamina K

Jak działa

W organizmie witamina K jest niezbędna do karboksylacji niektórych białek, m.in. czynników krzepnięcia, dlatego witaminę K1 podaje się jako lek przy zaburzeniach krzepnięcia, np. przy odwracaniu działania warfaryny. Stąd pomysł stosowania jej na siniaki i sine cienie, choć mechanizmu działania na skórze nie wyjaśniono. W bazie CosIng tlenek ma funkcje ściągającą i ochronną. Badania często nie podają formy witaminy K, a wyników dla fitonadionu nie można przypisywać tlenkowi.

Najwięcej badań dotyczy siniaków po laserze na naczynka. U 22 osób krem z witaminą K (forma niepodana) nakładany przed zabiegiem nie zapobiegał siniakom, ale nakładany po zabiegu zmniejszał je, głównie w pierwszych dniach. Żel z tlenkiem witaminy K (w badaniu: vitamin K oxide) u 20 osób dał tylko nieistotną statystycznie tendencję do szybszego znikania siniaków. Na siniakach wywołanych laserem na ramionach zdrowych ochotników 5% krem z witaminą K nie różnił się istotnie od 20% maści z arniką, a 1% witamina K z 0,3% retinolem działała słabiej od arniki (w obu przypadkach forma niepodana). Przegląd Amerykańskiej Akademii Okulistyki z 2022 r. uznał, że dowody nie uzasadniają stosowania tlenku witaminy K na siniaki po zabiegach na twarzy.

Dla kogo

• skóra ze skłonnością do siniaków po zabiegach, najwyżej jako uzupełnienie
• sine cienie pod oczami; cienie z przebarwień lub zagłębienia pod okiem raczej nie zareagują
• nie dla osób, które miały wyprysk po kosmetyku z witaminą K

Stężenia

Witamina K1 (INCI Phytonadione) jest w UE zakazana w kosmetykach: załącznik II rozporządzenia kosmetycznego, pozycja 1371 (rozporządzenie 344/2013). Tlenek witaminy K1 (Phytonadione Epoxide) nie ma wpisu w załącznikach, więc prawo UE nie wyznacza dla niego limitu. Według opinii SCCS z 2010 r. witamina K1 uczula i nie jest bezpieczna w kosmetykach nawet w stężeniu do 1%; wcześniej stosowano ją zwykle w 1-2%, wyjątkowo do 8%. Już w 2007 r. komitet nie mógł ocenić bezpieczeństwa ani K1, ani jej tlenku z powodu niepełnych danych. W badaniach używano 1-5% witaminy K, często bez podania formy; typowych stężeń tlenku nie znaleźliśmy.

Jak zacząć

1. Sprawdź skład: w UE kosmetyk nie może zawierać Phytonadione (witaminy K1), a może jej tlenek (Phytonadione Epoxide); uważaj na produkty spoza UE.
2. Przy skłonności do alergii zacznij od próby na małym fragmencie skóry, nie od powiek.
3. Na siniak nakładaj cienką warstwę 2 razy dziennie, jak w badaniach, tylko na nieuszkodzoną skórę.
4. Siniaki bez urazu, rozległe lub z krwawieniami wymagają lekarza: mogą wynikać z zaburzeń krzepnięcia albo płytek krwi.

Możliwe skutki uboczne

Obie formy mogą uczulać. Według SCCS witamina K1 jest alergenem kontaktowym u ludzi, a francuskie władze odnotowały 2 ciężkie reakcje po produktach z jej utlenioną formą. W Hiszpanii w latach 2019-2023 opisano 20 kobiet z wypryskiem powiek po kosmetykach z tlenkiem witaminy K1; testy z samym tlenkiem były dodatnie u 17 z nich, a doniesienia sugerują, że uczula on równie silnie jak fitonadion. Zapalenie skóry powiek po kremach z witaminą K (bez podania formy) opisywano też wcześniej. Przy swędzeniu, zaczerwienieniu lub obrzęku powiek przerwij stosowanie i poproś dermatologa o testy płatkowe.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań nad kosmetykami z witaminą K w ciąży. Według SCCS dane o wpływie witaminy K1 na rozród i rozwój płodu są niewystarczające, a o tlenku wiadomo jeszcze mniej. W ciąży i podczas karmienia najprościej wybierać produkty bez witaminy K; przy wątpliwościach zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Czy witamina K pomoże na cienie pod oczami?

Dowody są słabe i dotyczą mieszanin. Żel z 2% fitonadionem, retinolem i witaminami C i E po 8 tygodniach zmniejszał składową naczyniową cieni u 47% z 57 osób, ale nie usuwał przebarwień (bez grupy kontrolnej). Płatki z 3% kofeiną i 1% witaminą K (forma niepodana) na bazie oleju emu przez 4 tygodnie działały lepiej niż płatki nasączone wodą u 11 kobiet, więc efektu nie da się przypisać samej witaminie K. Cienie mają różne przyczyny, a wielu środkom brakuje dowodów.

Dlaczego witamina K1 jest zakazana, skoro to witamina?

Bo uczula, a osoba uczulona przez kosmetyk mogłaby źle zareagować na witaminę K1 podaną jako lek albo nie móc jej przyjąć.

Czy witamina K przyspiesza gojenie ran?

W jednym badaniu 1% krem z witaminą K1 szybciej zmniejszał rany po elektrokoagulacji niż samo podłoże, ale czas pełnego wygojenia nie różnił się istotnie. Rany wymagają opieki lekarza.

Co potwierdzają źródła

• Witamina K1 (Phytonadione) jest w UE zakazana w kosmetykach (załącznik II, poz. 1371, rozporządzenie 344/2013); tlenek (Phytonadione Epoxide) nie ma wpisu w załącznikach i ma funkcje ściągającą i ochronną. S2 S1
• SCCS (2010): witamina K1 jest alergenem kontaktowym u ludzi i nie jest bezpieczna w kosmetykach w stężeniu do 1%; stosowano ją zwykle w 1-2%, do 8%; dane o rozrodzie niewystarczające; 2 ciężkie reakcje po utlenionej K1; w 2007 r. brak danych do oceny K1 i jej tlenku. S3
• Tlenek witaminy K1 wywołał wyprysk powiek u 20 kobiet w Hiszpanii (testy z tlenkiem dodatnie u 17); wcześniej opisano zapalenie skóry powiek po kremach z witaminą K. S4 S5
• Krem z witaminą K stosowany po laserze zmniejszał siniaki (przed zabiegiem nie zapobiegał); żel z tlenkiem dawał tylko nieistotną tendencję; 5% witamina K nie różniła się istotnie od 20% arniki, a 1% z retinolem działała słabiej (w S6 i S8 forma niepodana). S6 S7 S8
• Przegląd AAO z 2022 r.: dowody nie uzasadniają tlenku witaminy K na siniaki po zabiegach na twarzy i powiekach. S9
• Cienie pod oczami: żel z 2% fitonadionem i retinolem zmniejszał składową naczyniową u 47% z 57 osób (bez kontroli); płatki z kofeiną i witaminą K działały lepiej niż płatki z wodą u 11 kobiet; cienie mają różne przyczyny, a wielu środkom brakuje dowodów. S10 S11 S13
• Witamina K jest niezbędna do karboksylacji czynników krzepnięcia, K1 to lek przy zaburzeniach krzepnięcia; 1% krem z K1 szybciej zmniejszał rany po elektrokoagulacji, bez istotnej różnicy w czasie pełnego wygojenia. S12 S3
• Siniaki mogą wynikać z zaburzeń płytek krwi lub krzepnięcia i wymagają ustalenia przyczyny. S14

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PHYTONADIONE EPOXIDE
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PHYTONADIONE
3. S3Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2010SCCS: Opinion on Vitamin K1 (Phytonadione), SCCS/1313/10
4. S4Badanie · 2024An emerging epidemic of allergic contact dermatitis due to phytonadione epoxide (oxidised vitamin K1)
5. S5Badanie · 2008Contact allergy from vitamins in cosmetic products
6. S6Badanie · 2002The effects of topical vitamin K on bruising after laser treatment
7. S7Badanie · 2009The role of topical vitamin K oxide gel in the resolution of postprocedural purpura
8. S8Badanie · 2010Accelerated resolution of laser-induced bruising with topical 20% arnica: a rater-blinded randomized controlled trial
9. S9Przegląd badań · 2022Homeopathic Agents or Vitamins in Reducing Ecchymosis after Oculofacial Surgery: A Report by the American Academy of Ophthalmology
10. S10Badanie · 2004The effects of topical application of phytonadione, retinol and vitamins C and E on infraorbital dark circles and wrinkles of the lower eyelids
11. S11Badanie · 2015Evaluation of the clinical efficacy and safety of an eye counter pad containing caffeine and vitamin K in emulsified Emu oil base
12. S12Badanie · 2019Wound healing effects of topical Vitamin K: A randomized controlled trial
13. S13DermNet · 2015DermNet: Dark circles under the eyes
14. S14DermNet · 2015DermNet: Purpura

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.