Alantoina

Jak działa

Mechanizm działania alantoiny nie jest dobrze wyjaśniony, a większość danych pochodzi z badań na zwierzętach i komórkach. U szczurów lotion z 5% alantoiny przyspieszał gojenie ran, prawdopodobnie przez regulację odczynu zapalnego i pobudzanie fibroblastów do namnażania i wytwarzania macierzy pozakomórkowej. W badaniach na komórkach i myszach hamowała uwalnianie histaminy z komórek tucznych w reakcjach rzekomoalergicznych. Amerykańska monografia leków bez recepty pozwala opisywać preparaty z 0,5-2% alantoiny jako chroniące i łagodzące otarcia oraz spierzchniętą lub popękaną skórę i usta.

Badania na ludziach dotyczą głównie preparatów łączonych. Krem z alantoiną, bisabololem i innymi składnikami przeciwzapalnymi w ciągu 14 dni silniej poprawiał nawilżenie i nasilenie AZS niż krem bez nich, ale nie da się z tego wyodrębnić udziału samej alantoiny. Największe badanie samej substancji, z randomizacją i podwójnie ślepą próbą, wypadło negatywnie: u 169 osób z pęcherzowym oddzielaniem się naskórka krem z 6% alantoiny przez 3 miesiące nie przyspieszał gojenia ran w porównaniu z podłożem, choć był dobrze tolerowany; w dodatkowej analizie widać było jedynie tendencję do szybszego gojenia u dzieci w wieku 2-11 lat. Rozsądnie jest więc traktować alantoinę jako składnik ochronny i łagodzący, a nie leczniczy.

Dla kogo

• skóra spierzchnięta, popękana lub otarta, także usta
• skóra narażona na wiatr i mróz
• cera wrażliwa, jako składnik łagodzącej pielęgnacji
• skóra atopowa, w emolientach uzupełniających leczenie

Stężenia

W USA alantoina jest substancją czynną leków bez recepty chroniących skórę w stężeniu 0,5-2%. Według raportu CIR z 2010 r. występowała w 1376 kosmetykach w stężeniach do 2%, a panel uznał ją za bezpieczną. W badaniu u osób z pęcherzowym oddzielaniem się naskórka stosowano krem z 6% alantoiny. W bazie CosIng alantoina ma funkcje kojącą, ochronną i kondycjonującą skórę. Nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc prawo UE nie wyznacza limitu stężenia.

Jak zacząć

1. Szukaj alantoiny w kremach ochronnych, balsamach do ust i rąk oraz produktach łagodzących dla cery wrażliwej.
2. Na spierzchniętą skórę i usta nakładaj w razie potrzeby, zwłaszcza przed wyjściem na wiatr i mróz.
3. Jeśli stan skóry pogarsza się albo nie poprawia w ciągu 7 dni, skonsultuj się z lekarzem.

Możliwe skutki uboczne

Alantoina jest uznana za bezpieczną w kosmetykach, a w dużym badaniu u dzieci i dorosłych krem z 6% alantoiny stosowany na całe ciało przez 3 miesiące był tolerowany podobnie jak podłoże. U 2 z 82 osób wystąpiła pokrzywka, której autorzy nie wykluczyli jako reakcji nadwrażliwości. Przerwij stosowanie, jeśli pojawi się wysypka, swędzenie lub pogorszenie stanu skóry.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań nad stosowaniem alantoiny w ciąży ani jej osobnej oceny bezpieczeństwa w tym okresie. Panel CIR uznał alantoinę za bezpieczną w kosmetykach, ale ta ocena nie dotyczy osobno kobiet w ciąży. Przy wątpliwościach zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Czy alantoina złuszcza naskórek?

Nie znaleźliśmy badań, które by to potwierdzały. W bazie CosIng alantoina figuruje jako składnik kojący, ochronny i kondycjonujący skórę, nie jako substancja złuszczająca.

W czym alantoina sprawdza się najlepiej?

Najlepiej udokumentowana jest rola ochronna: amerykańska monografia leków bez recepty pozwala opisywać preparaty z 0,5-2% alantoiny jako chroniące i łagodzące otarcia oraz spierzchniętą i popękaną skórę i usta, także przed wiatrem i mrozem.

Czy alantoina nadaje się dla dzieci?

W badaniu u chorych z pęcherzowym oddzielaniem się naskórka około połowa uczestników miała 2-11 lat, a najmłodsi kilka miesięcy; krem z 6% alantoiny był dobrze tolerowany. Przy chorobach skóry dziecka pielęgnację ustal z lekarzem.

Co potwierdzają źródła

• W CosIng alantoina ma funkcje kojącą, ochronną i kondycjonującą skórę i nie figuruje w załącznikach rozporządzenia. S1
• W USA alantoina 0,5-2% jest substancją czynną leków bez recepty chroniących skórę spierzchniętą, popękaną i otartą. S3
• Alantoinę stosowano w 1376 kosmetykach w stężeniach do 2% i uznano za bezpieczną. S2
• U szczurów 5% alantoiny przyspieszało gojenie ran przez regulację zapalenia i pobudzenie fibroblastów; w komórkach i u myszy hamowała degranulację komórek tucznych. S4 S5
• Krem z 6% alantoiny nie przyspieszył gojenia ran w pęcherzowym oddzielaniu się naskórka w porównaniu z podłożem (169 osób, 3 miesiące), ale był dobrze tolerowany; u 2 z 82 osób wystąpiła pokrzywka, przy podłożu u nikogo. S6
• Dane o działaniu przeciwzapalnym u ludzi i w komórkach dotyczą preparatów łączonych (m.in. z bisabololem i pantenolem). S7 S8
• Alantoina jest jednym ze związków żywokostu, który zawiera też toksyczne alkaloidy pirolizydynowe. S9

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ALLANTOIN
2. S2Raport CIR · 2010Final report of the safety assessment of allantoin and its related complexes
3. S3FDA · 202621 CFR part 347: Skin protectant drug products for over-the-counter human use (347.10, 347.50)
4. S4Badanie · 2010Profile of wound healing process induced by allantoin
5. S5Badanie · 2022Allantoin Inhibits Compound 48/80-Induced Pseudoallergic Reactions In Vitro and In Vivo
6. S6Badanie · 2020Efficacy and tolerability of the investigational topical cream SD-101 (6% allantoin) in patients with epidermolysis bullosa: a phase 3, randomized, double-blind, vehicle-controlled trial (ESSENCE study)
7. S7Badanie · 2024The Role of Moisturizer Containing Anti-inflammatory on Skin Hydration in Mild-Moderate Atopic Dermatitis Patients
8. S8Badanie · 2024The combination of allantoin, bisabolol, D-panthenol and dipotassium glycyrrhizinate mitigates UVB-induced PGE(2) synthesis by keratinocytes
9. S9Przegląd badań · 2019Symphytum Species: A Comprehensive Review on Chemical Composition, Food Applications and Phytopharmacology

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.