Ensulizol

Jak działa

Ensulizol ma maksimum pochłaniania przy 302 nm, w zakresie UVB. Według DermNet częściowo chroni też przed krótszymi falami UVA (UVA2), a przed najdłuższymi (UVA1) wcale. W kosmetykach stosuje się kwas albo jego sole, np. sodową lub z trietanoloaminą, które rozpuszczają się w wodzie w stężeniu ponad 30%. Należy do najczęściej stosowanych filtrów rozpuszczalnych w wodzie. Po pochłonięciu UV część energii oddaje jako fluorescencję, dlatego autorzy badania z 2024 r. zalecają dodawanie do takich receptur substancji wygaszających.

Przez skórę przenika bardzo mało: w badaniu u ludzi z ensulizolem znakowanym izotopem wchłonęło się najwyżej 0,26% nałożonej dawki, a w badaniach na zwierzętach nie kumulował się w narządach. W laboratorium ma jednak dwie strony: w hodowlach komórek chronił DNA przed typowymi uszkodzeniami po UVB (dimerami pirymidynowymi), ale naświetlany UVA lub UVB sam sprzyjał utlenianiu guaniny w DNA. Autorzy tych prac zakwestionowali jego przydatność w kremach, natomiast oceny bezpieczeństwa (SCCP z 2006 r., przeglądy z 2025 r.) nie wykazały działania fototoksycznego, fotomutagennego ani genotoksycznego; długoterminowych badań rakotwórczości przegląd z 2025 r. nie znalazł.

Dla kogo

• jako filtr UVB w produktach na bazie wody
• osoby, które dobrze tolerują filtry organiczne
• nie dla osób z rozpoznaną fotoalergią na ensulizol

Stężenia

Limit UE (CosIng, załącznik VI, poz. 6): maksymalnie 8% w przeliczeniu na kwas; wpis nie zawiera dodatkowych warunków stosowania ani ostrzeżeń. Komitet naukowy UE (SCCP) w 2006 r. uznał, że ensulizol i jego sole do 8% nie stanowią ryzyka ani w produktach przeciwsłonecznych, ani w innych kosmetykach. W USA, Kanadzie i Australii limit wynosi 4%, a na świecie dopuszczalne stężenia mieszczą się w przedziale 3-8%.

Jak zacząć

1. W składzie INCI szukaj nazwy Phenylbenzimidazole Sulfonic Acid albo jego soli, np. Sodium Phenylbenzimidazole Sulfonate, i sprawdź, czy produkt ma też filtry UVA.
2. Jeśli po kremie pojawi się swędząca wysypka na skórze wystawionej na słońce, odstaw go i poproś dermatologa o testy płatkowe z naświetlaniem.
3. Ilość kremu, moment nakładania i ponawianie są takie same jak przy innych filtrach: opisuje je hasło Filtry organiczne.

Możliwe skutki uboczne

Ensulizol rzadko podrażnia i uczula: SCCP uznał go za niedrażniący, bez działania fotodrażniącego i uczulającego w przedstawionych badaniach, a w obserwacjach po wprowadzeniu na rynek opisywano tylko sporadyczne miejscowe reakcje skórne. Fotoalergia jest jednak możliwa: w obserwacjach jednej kliniki z lat 1981-1996 (402 osoby z podejrzeniem nadwrażliwości na światło) ensulizol wywołał 1 reakcję alergiczną i 7 fotoalergicznych, a DermNet wymienia go wśród filtrów, na które opisywano uczulenie. Przy wysypce odstaw produkt.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań u kobiet w ciąży. W ocenie SCCP z 2006 r. ensulizol nie działał estrogennie ani teratogennie w badaniach na szczurach i nie kumulował się w narządach ciężarnych samic, a przegląd z 2025 r. nie znalazł wpływu na układ hormonalny, rozród ani rozwój. Przez skórę wchłania się go bardzo mało. Przegląd o ochronie przeciwsłonecznej w ciąży (powstały z udziałem producenta kosmetyków) poleca przede wszystkim filtry mineralne, a ensulizol wymienia wśród filtrów organicznych o małym wchłanianiu, którymi można je uzupełnić. Przy wątpliwościach zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Czy ensulizol jest dozwolony w USA?

Tak, monografia FDA dopuszcza go do 4%. W propozycji z 2021 r. FDA zaliczyła go do 12 filtrów, dla których potrzebuje dodatkowych danych o bezpieczeństwie, i zaznaczyła, że nie uznała ich za niebezpieczne.

Czy ensulizol można łączyć z nadtlenkiem benzoilu?

W kontrolowanym badaniu z 1988 r. żel z 10% nadtlenkiem benzoilu wywołał reakcję fototoksyczną u 8 z 18 osób, a dodanie do niego 1% ensulizolu zapobiegło jej u 7 z tych 8. To jedno, stare badanie gotowego preparatu. Nadtlenek benzoilu jest w UE lekiem, więc o łączeniu go z filtrem porozmawiaj z lekarzem.

Czy ensulizol szkodzi środowisku wodnemu?

W ocenie ryzyka z 2026 r., opartej na modelach komputerowych i danych in vitro oraz na scenariuszu narażenia z Brazylii, ensulizol mieścił się w akceptowalnych marginesach dla wody i osadów. To obliczenia, nie pomiary w środowisku.

Co potwierdzają źródła

• Ensulizol to filtr UVB z maksimum przy 302 nm, częściowo chroniący przed UVA2, a nie przed UVA1; jego sole rozpuszczają się w wodzie w stężeniu ponad 30%. S3 S15 S6 S11
• Limit UE: 8% w przeliczeniu na kwas (załącznik VI, poz. 6); SCCP: bez ryzyka do 8% w produktach przeciwsłonecznych i innych kosmetykach; w USA, Kanadzie i Australii do 4%. S1 S2 S3 S4 S17
• Przez skórę wchłania się najwyżej ok. 0,26% dawki; nie kumuluje się w narządach i nie działał estrogennie ani teratogennie u szczurów; w ciąży zalecenia preferują filtry mineralne, a przegląd wymienia ensulizol wśród filtrów organicznych o małym wchłanianiu. S3 S4 S14
• Naświetlany ensulizol sprzyjał utlenianiu guaniny w DNA in vitro i w komórkach, choć chronił przed dimerami pirymidynowymi po UVB. S7 S6 S13
• W ocenach bezpieczeństwa był niedrażniący, nieuczulający, niefototoksyczny i niegenotoksyczny, bez mechanizmu rakotwórczego istotnego dla ludzi. S3 S4 S5
• Fotoalergia jest rzadka, ale opisana: 1 reakcja alergiczna i 7 fotoalergicznych w obserwacjach 402 osób. S8 S15
• Dodatek 1% ensulizolu zapobiegł fototoksyczności żelu z 10% nadtlenkiem benzoilu u 7 z 8 osób. S9
• FDA czeka na dodatkowe dane, nie uznając go za niebezpieczny; po pochłonięciu UV fluoryzuje, więc receptury potrzebują wygaszaczy; w modelowej ocenie mieścił się w marginesach dla środowiska wodnego. S16 S10 S12

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PHENYLBENZIMIDAZOLE SULFONIC ACID (załącznik VI, poz. 6)
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: SODIUM PHENYLBENZIMIDAZOLE SULFONATE (odesłanie do załącznika VI, poz. 6)
3. S3Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2006SCCP: Opinion on Phenylbenzimidazole Sulfonic Acid and its salts (COLIPA S45), SCCP/1056/06
4. S4Przegląd badań · 2025Comprehensive review of ensulizole toxicology data and human exposure assessment for personal care products
5. S5Przegląd badań · 2025Mode of action approach supports a lack of carcinogenic potential of six organic UV filters
6. S6Badanie · 2010The sunscreen agent 2-phenylbenzimidazole-5-sulfonic acid photosensitizes the formation of oxidized guanines in cellulo after UV-A or UV-B exposure
7. S7Badanie · 1999Photosensitization of guanine-specific DNA damage by 2-phenylbenzimidazole and the sunscreen agent 2-phenylbenzimidazole-5-sulfonic acid
8. S8Przegląd badań · 1997Contact and photocontact sensitivity to sunscreens. Review of a 15-year experience and of the literature
9. S9Badanie · 1988Prediction of benzoyl peroxide phototoxicity by photoepidermotests after repeated applications. Preventive value of a UVB filter
10. S10Badanie · 2024Evaluating the Fluorescence Quenching of Troxerutin for Commercial UV Sunscreen Filters
11. S11Badanie · 2008A reversed-phase ion-interaction chromatographic method for in-vitro estimation of the percutaneous absorption of water-soluble UV filters
12. S12Badanie · 2026The applicability of New Approach Methodologies (NAMs) in aquatic hazard and risk assessments of cosmetic ingredients: a case study of UV filters
13. S13Przegląd badań · 2025Endocrine and Reproductive Health Considerations of Sunscreen UV Filters: Insights from a Comprehensive Review 2014-2024
14. S14Przegląd badań · 2025Photoprotection in pregnancy: addressing safety concerns and optimizing skin health
15. S15DermNet · 2023DermNet: Sunscreens: a complete overview (topical sunscreen agents)
16. S16FDA · 2026FDA: Questions and Answers: FDA's regulatory actions on over-the-counter sunscreen
17. S17FDA · 2024FDA, 21 CFR Part 352: Sunscreen Drug Products for Over-the-Counter Human Use (CFR 2024, govinfo)

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.