Krwawnik

Jak działa

Za działanie krwawnika odpowiadają głównie olejek eteryczny (w 90% monoterpeny), proazuleny i inne laktony seskwiterpenowe, kwasy dikawoilochinowe oraz flawonoidy. W badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach wykazywały działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne i wspierające gojenie, a Europejska Agencja Leków przy ocenie wzięła pod uwagę także badania laboratoryjne pokazujące działanie przeciwbakteryjne i rozkurczowe. W hodowanych wycinkach ludzkiej skóry ekstrakt poprawiał ekspresję białek różnicowania naskórka (m.in. filagryny) i zwiększał jego grubość.

W badaniu z placebo krem z 2% ekstraktu stosowany przez 2 miesiące poprawił wygląd zmarszczek i porów, z wynikiem zbliżonym do kwasu glikolowego, a liczbowo nawet nieco lepszym. Wyciągi olejowe z krwawnika nakładane przez 7 dni na skórę podrażnioną laurylosiarczanem sodu przywracały już po 3 dniach jej wyjściowe nawilżenie, pH i zaczerwienienie. W badaniu ze 140 pierworódkami, podzielonymi na cztery grupy po 35 osób, maść z krwawnikiem zmniejszyła ból, zaczerwienienie, obrzęk i siniaki w okolicy nacięcia krocza w porównaniu z placebo i brakiem leczenia, ale nie wpłynęła na wydzielinę ani rozejście się rany.

Dla kogo

• skóra podrażniona i zaczerwieniona: jako składnik kojący
• skóra dojrzała z widocznymi porami i drobnymi zmarszczkami
• nie dla osób uczulonych na rośliny astrowate, np. rumianek, arnikę czy nagietek

Stężenia

Ekstrakt z krwawnika nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc prawo UE nie wyznacza limitu stężenia; w CosIng ma funkcje m.in. przeciwłojotokową, kojącą, tonizującą, oczyszczającą, odświeżającą, zapachową i kondycjonującą skórę. Według raportu ekspertów CIR z 2001 r. surowiec zawierał 2-25% właściwego ekstraktu i był stosowany w stężeniach 0,5-10%. W badaniu klinicznym skuteczny był krem z 2% ekstraktu.

Jak zacząć

1. W składzie INCI szukaj nazwy Achillea Millefolium Extract.
2. Przed pierwszym użyciem zrób próbę na małym fragmencie skóry, zwłaszcza jeśli uczula cię rumianek, arnika albo pyłki roślin.
3. Na efekt wygładzenia skóry daj sobie około 2 miesięcy, tyle trwało badanie z 2% ekstraktem.
4. Napar lub okład na drobną ranę stosuj najwyżej tydzień; jeśli rana się nie goi, idź do lekarza.

Możliwe skutki uboczne

Głównym opisywanym działaniem niepożądanym jest alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, wiązane z laktonami seskwiterpenowymi. Krwawnik należy do roślin astrowatych, a osoby uczulone na jedną z nich często reagują na inne; EMA odnotowuje reakcje alergiczne skóry po lekach z krwawnikiem, nie znając ich częstości. W starszych testach kosmetyki z 0,1-0,5% surowca (zawierającego 2% ekstraktu) zwykle nie podrażniały skóry. Przy swędzącej wysypce przerwij stosowanie.

Ciąża i karmienie

Nie ma badań nad kosmetykami z krwawnikiem w ciąży. Europejska Agencja Leków dopuszcza tradycyjne leki z krwawnikiem tylko u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, a eksperci CIR zwracali uwagę na zawartość tujonu w surowcach z krwawnika. Herbatki i preparaty doustne z krwawnikiem w ciąży stosuj tylko po rozmowie z lekarzem; przy kosmetykach wystarczy zwykła ostrożność i próba uczuleniowa.

Najczęstsze pytania

Jakie właściwości ma krwawnik?

W kosmetyce przede wszystkim kojące i przeciwzapalne. Wyciągi olejowe z krwawnika w ciągu 3-7 dni przywracały wyjściowe nawilżenie, pH i kolor skóry podrażnionej detergentem, a krem z 2% ekstraktu po 2 miesiącach poprawił wygląd zmarszczek i porów w porównaniu z placebo. Działanie przeciwbakteryjne i przeciwutleniające wykazano głównie w laboratorium.

Jak stosować krwawnik na skórę?

Najprościej w gotowym kremie, toniku lub maści z ekstraktem z krwawnika, nakładanych zgodnie z opisem produktu. Tradycyjne leki roślinne z krwawnikiem stosuje się też w postaci naparu do okładów na drobne, powierzchowne rany; jeśli po tygodniu rana się nie goi, trzeba iść do lekarza. Przed pierwszym użyciem sprawdź reakcję na małym fragmencie skóry, bo krwawnik może uczulać.

Czy maść z krwawnika przyspiesza gojenie ran?

Może pomagać przy drobnych ranach, ale dowody są skromne. W badaniu ze 140 pierworódkami (po 35 w grupie) maść z krwawnikiem zmniejszała ból, zaczerwienienie, obrzęk i siniaki w okolicy nacięcia krocza po porodzie w porównaniu z placebo i brakiem leczenia, choć nie wpływała na rozejście się rany. Europejska Agencja Leków uznaje krwawnik za tradycyjny lek na drobne, powierzchowne rany.

Czy krwawnik pomaga na trądzik?

Nie ma na to badań. Krwawnik ma w CosIng funkcję przeciwłojotokową, a krem z 2% ekstraktu po 2 miesiącach poprawił wygląd porów, ale badanie dotyczyło starzenia się skóry, nie trądziku. Może łagodzić podrażnienie skóry, jednak nie zastąpi leczenia trądziku. Przy zmianach zapalnych lepiej skonsultować się z dermatologiem.

Czy krwawnik może uczulać?

Tak. Krwawnik należy do roślin astrowatych i zawiera laktony seskwiterpenowe, główne alergeny tej rodziny. Osoby uczulone na rumianek, arnikę, nagietek czy pyłki astrowatych mogą reagować także na krwawnik, a EMA odnotowuje reakcje alergiczne skóry po lekach z krwawnikiem. Eksperci CIR uznali ekstrakt za bezpieczny, gdy kosmetyk jest sformułowany tak, by nie uczulał.

Co potwierdzają źródła

• Krwawnik zawiera olejek eteryczny (90% monoterpeny), proazuleny i laktony seskwiterpenowe, kwasy dikawoilochinowe i flawonoidy; działa przeciwutleniająco i przeciwzapalnie głównie w badaniach przedklinicznych. S5 S6
• EMA uznaje ziele krwawnika za tradycyjny lek m.in. na drobne powierzchowne rany, dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, z konsultacją lekarską po tygodniu bez poprawy; badania laboratoryjne pokazały działanie przeciwbakteryjne, rozkurczowe i przeciwzapalne; odnotowuje reakcje alergiczne skóry o nieznanej częstości. S4
• Krem z 2% ekstraktu przez 2 miesiące poprawił wygląd zmarszczek i porów względem placebo, liczbowo nieco lepiej niż kwas glikolowy; ex vivo zwiększał grubość naskórka i ekspresję filagryny. S7
• Wyciągi olejowe przywracały nawilżenie, pH i zaczerwienienie skóry podrażnionej SLS po 3-7 dniach. S8
• Maść z krwawnikiem zmniejszała ból, zaczerwienienie, obrzęk i siniaki po nacięciu krocza względem placebo i braku leczenia (140 pierworódek, 4 grupy po 35); nie wpływała na wydzielinę i rozejście się rany. S9
• Krwawnik należy do astrowatych, których laktony seskwiterpenowe uczulają, z częstymi reakcjami krzyżowymi. S10 S11 S5
• CIR uznał ekstrakty z krwawnika za bezpieczne, gdy produkt nie uczula; surowiec stosowano w stężeniach 0,5-10%, zwracano uwagę na tujon. S2 S3
• Ekstrakt nie figuruje w załącznikach rozporządzenia; funkcje w CosIng m.in. przeciwłojotokowa, kojąca, tonizująca. S1

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ACHILLEA MILLEFOLIUM EXTRACT
2. S2Raport CIR · 2016Safety Assessment of Achillea millefolium as Used in Cosmetics.
3. S3Raport CIR · 2001Final report on the safety assessment of Yarrow (Achillea millefolium) Extract.
4. S4Inne źródło · 2020EMA: Millefolii herba - herbal medicinal product
5. S5Przegląd badań · 2008Biological activities of yarrow species (Achillea spp.).
6. S6Przegląd badań · 2017Pharmacognosy, Phytochemistry and Pharmacological Properties of Achillea millefolium L.: A Review.
7. S7Badanie · 2011Surface rejuvenating effect of Achillea millefolium extract.
8. S8Badanie · 2017The estimation of the traditionally used yarrow (Achillea millefolium L. Asteraceae) oil extracts with anti-inflamatory potential in topical application.
9. S9Badanie · 2018The effect of Achillea millefolium and Hypericum perforatum ointments on episiotomy wound healing in primiparous women.
10. S10DermNet · 2026DermNet: Compositae allergy
11. S11Przegląd badań · 2017Systemic allergic dermatitis caused by sesquiterpene lactones.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.