Propanediol

Jak działa

Cząsteczka propanediolu ma dwie grupy hydroksylowe na końcach trzywęglowego łańcucha (1,3-dihydroksypropan). W bazie CosIng pełni funkcję rozpuszczalnika i regulatora lepkości. Może być wytwarzany chemicznie albo przez fermentację surowców odnawialnych, np. gliceryny, z udziałem mikroorganizmów. To izomer glikolu propylenowego: oba mają ten sam wzór sumaryczny, ale grupy hydroksylowe leżą w innych miejscach (CAS 504-63-2 wobec 57-55-6).

Propanediol działa też jak humektant, czyli wiąże wodę w naskórku. W badaniu na przedramionach 30 zdrowych kobiet roztwory z 5%, 10% i 15% propanediolu, same lub z 5% glikolu butylenowego i 5% gliceryny, zwiększały nawilżenie warstwy rogowej i zmniejszały przeznaskórkową utratę wody (TEWL) po 15 minutach, 2 i 8 godzinach. Najsilniej TEWL obniżało stężenie 15%, a dodatek gliceryny wzmacniał działanie. Badanie oceniało jednorazowe nałożenie; nie ma danych o efektach po tygodniach stosowania.

Dla kogo

• każdy rodzaj skóry, jako składnik nawilżający i rozpuszczalnik w serum i kremach
• cera sucha i odwodniona, zwłaszcza w produktach łączących propanediol z gliceryną

Stężenia

W badaniu nawilżenia stosowano 5%, 10% i 15% propanediolu; najsilniej utratę wody ograniczało 15%. W bazie CosIng (CAS 504-63-2, WE 207-997-3) propanediol pełni funkcje rozpuszczalnika i regulatora lepkości, bez wpisów w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc nie ma limitu UE.

Jak zacząć

1. Szukaj propanediolu w serum i kremach nawilżających; zwykle stoi w składzie obok gliceryny i innych humektantów.
2. Nakładaj produkt na oczyszczoną skórę, a potem krem, który zatrzyma wodę w naskórku.
3. Przy pieczeniu lub zaczerwienieniu przerwij stosowanie i sprawdź, czy skład nie zawiera innych drażniących składników.

Możliwe skutki uboczne

Większość zgłoszeń do unijnego wykazu klasyfikacji (468 z 510) nie kwalifikuje propanediolu jako substancji niebezpiecznej; niewielka część firm podaje działanie drażniące na skórę. Nie znaleźliśmy opublikowanych badań płatkowych ani opisów alergii na propanediol. Glikol propylenowy bywa słabym alergenem u osób z chorą skórą, ale nie wiadomo, czy uczuleni na niego reagują na propanediol. Przy pieczeniu lub wysypce odstaw produkt.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań nad kosmetykami z propanediolem w ciąży. U ciężarnych szczurów, którym podawano propanediol doustnie w dawce 250 lub 1000 mg/kg masy ciała, nie stwierdzono działania szkodliwego dla rozwoju płodów; przy wyższej dawce zmniejszyła się masa matek i płodów. To dane z badań na zwierzętach przy podaniu doustnym, a nie ze stosowania na skórę u ludzi, więc przy wątpliwościach zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Co to jest propanediol w kosmetykach?

Propanediol to 1,3-propanodiol, mały glikol z dwiema grupami hydroksylowymi. W kosmetykach rozpuszcza inne składniki, reguluje lepkość i wiąże wodę w skórze. Może pochodzić z syntezy chemicznej albo z fermentacji surowców odnawialnych. Nie ma limitu stężenia w przepisach UE i nie jest tym samym co glikol propylenowy.

Czy propanediol nawilża skórę?

Tak. W badaniu na 30 kobietach roztwory 5-15% propanediolu zwiększały nawilżenie skóry i zmniejszały utratę wody już po 15 minutach, a efekt utrzymywał się 8 godzin. Najmocniej działało 15%, a połączenie z gliceryną było skuteczniejsze niż sam propanediol. Badanie dotyczyło jednorazowego nałożenia na przedramię.

Czym propanediol różni się od glikolu propylenowego?

To dwa izomery o tym samym wzorze: propanediol ma grupy hydroksylowe na obu końcach łańcucha (1,3), glikol propylenowy obok siebie (1,2). Glikol propylenowy w testach płatkowych bywa słabym alergenem, głównie u osób z chorą skórą. O propanediolu takich danych brak, a w kosmetykach bywa przedstawiany jako łagodniejsza alternatywa.

Czy propanediol jest bezpieczny?

Dostępne dane nie wskazują na zagrożenie. Nie ma ograniczeń w załącznikach unijnego rozporządzenia kosmetycznego, większość zgłoszeń klasyfikacyjnych nie uznaje go za niebezpieczny, a w badaniu na ciężarnych szczurach dawki doustne 250 i 1000 mg/kg nie działały szkodliwie na rozwój płodów. Opublikowanych badań płatkowych u ludzi jest jednak mało, więc przy podrażnieniu odstaw produkt.

Co potwierdzają źródła

• Propanediol (CAS 504-63-2) ma w CosIng funkcje rozpuszczalnika i regulatora lepkości, bez wpisów w załącznikach; glikol propylenowy to inny związek (propano-1,2-diol, CAS 57-55-6). S1 S2
• Roztwory 5%, 10% i 15% propanediolu zwiększały nawilżenie skóry i zmniejszały TEWL po 15 minutach, 2 i 8 godzinach u 30 kobiet; 15% obniżało TEWL najsilniej, a gliceryna wzmacniała efekt. S3
• Propanediol wytwarza się chemicznie albo przez fermentację mikroorganizmów z surowców odnawialnych, np. gliceryny. S7 S8
• 468 z 510 zgłoszeń do wykazu klasyfikacji nie kwalifikuje propanediolu jako niebezpiecznego; mniejszość podaje działanie drażniące na skórę (H315). S4
• U ciężarnych szczurów dawki doustne 250 i 1000 mg/kg nie działały szkodliwie na rozwój płodów; przy 1000 mg/kg spadła masa matek i płodów. S4
• Glikol propylenowy może być słabym alergenem w określonych warunkach, rzadko u osób bez chorób skóry. S5
• Propanediol bywa przedstawiany jako niedrażniąca alternatywa glikolu propylenowego w kosmetykach. S6
• Amerykańska agencja ochrony środowiska (EPA) w klasyfikacji bezpieczniejszych chemikaliów oznaczyła 1,3-propanodiol zielonym kółkiem jako związek niskiej troski. S4

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PROPANEDIOL
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: PROPYLENE GLYCOL
3. S3Badanie · 2024Effects of 1,3-propanediol associated, or not, with butylene glycol and/or glycerol on skin hydration and skin barrier function.
4. S4Inne źródło · 2026PubChem: 1,3-Propanediol (CID 10442), klasyfikacja GHS, toksyczność (HSDB) i zastosowania
5. S5Przegląd badań · 2023Propylene glycol, skin sensitisation and allergic contact dermatitis: A scientific and regulatory conundrum.
6. S6Badanie · 2018Physical and chemical assessment of 1,3 Propanediol as a potential substitute of propylene glycol in refill liquid for electronic cigarettes.
7. S7Przegląd badań · 2009Microbial production of 1,3-propanediol: Recent developments and emerging opportunities.
8. S8Przegląd badań · 2024Progress in 1,3-propanediol biosynthesis.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.