Mleczan sodu

Jak działa

Mleczan trafia do warstwy rogowej głównie z potem, dlatego jest go najwięcej w jej zewnętrznej części. W badaniu 40 zdrowych osób ilość mleczanu i potasu w warstwie rogowej wiąże się z jej nawilżeniem, sztywnością i pH, a zimą, gdy skóra robi się bardziej sucha, poziom mleczanu, potasu, sodu i chlorków wyraźnie spada. U dorosłych z łagodnym atopowym zapaleniem skóry (AZS) mleczanu w naskórku jest mniej niż u osób zdrowych.

Przy uzupełnianiu mleczanu z zewnątrz znaczenie ma sól. Mleczan potasu przywracał nawilżenie warstwy rogowej po wypłukaniu NMF, a u osób z łagodnym AZS był jedynym z badanych składników NMF, który zwiększał nawilżenie skóry; w badaniach laboratoryjnych zwiększał też zawartość wody w warstwie rogowej bardziej niż mleczan sodu. W kontrolowanych badaniach z lat 80. zneutralizowany balsam z 12% mleczanu, stosowany przez 3-4 tygodnie, zmniejszał objawy rybiej łuski skuteczniej niż podłoże i krem na bazie wazeliny, a suchość skóry skuteczniej niż krem z wazeliną; w porównaniu ze zwykłym emolientem przewagę widać było dopiero 1-2 tygodnie po odstawieniu. Streszczenia nie podają jednak, którą solą mleczanu był. CosIng opisuje mleczan sodu także jako składnik keratolityczny, czyli rozluźniający zrogowaciały naskórek.

Dla kogo

• cera sucha i odwodniona
• sucha, szorstka skóra ciała, zwłaszcza nóg
• skóra, która przesusza się zimą
• skóra ze skłonnością do AZS, jako składnik emolientów dobranych z lekarzem

Stężenia

W przeglądanych źródłach nie znaleźliśmy danych o typowych stężeniach samego mleczanu sodu w kosmetykach. W badaniach klinicznych z lat 80. stosowano zneutralizowany balsam z 12% mleczanu, a w jednym z nich porównywano go z balsamem z 5% kwasu mlekowego. CosIng wymienia wśród jego funkcji buforowanie pH, więc bywa dodawany także do ustalania odczynu produktu. Nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc nie ma dla niego osobnego limitu UE.

Jak zacząć

1. Szukaj mleczanu sodu w kremach i balsamach nawilżających, najlepiej obok innych składników NMF, np. mocznika lub PCA sodu, i składników bariery, np. ceramidów.
2. Przy suchej skórze ciała nakładaj balsam codziennie, najlepiej po kąpieli na lekko wilgotną skórę.
3. Jeśli skóra łuszczy się płatami, pęka albo swędzi mimo regularnej pielęgnacji, idź do dermatologa: to może być rybia łuska albo AZS.

Możliwe skutki uboczne

Nie znaleźliśmy badań, które opisywałyby podrażnienia po mleczanie sodu w kosmetykach, ale to raczej brak danych niż dowód pełnego bezpieczeństwa. Jeśli po nałożeniu pojawi się pieczenie, zaczerwienienie lub swędzenie, które nie mija, odstaw produkt; przy wysypce lub obrzęku skonsultuj się z lekarzem.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań poświęconych stosowaniu mleczanu sodu na skórę w ciąży i podczas karmienia. Mleczan jest naturalnym składnikiem potu i warstwy rogowej naskórka. Jeśli masz wątpliwości co do konkretnego produktu, zapytaj lekarza prowadzącego.

Najczęstsze pytania

Czym mleczan sodu różni się od kwasu mlekowego?

To sól kwasu mlekowego. Kwas mlekowy opisujemy w osobnym haśle jako złuszczający kwas AHA, a mleczan sodu CosIng opisuje jako humektant, substancję buforującą pH i składnik keratolityczny.

Dlaczego zimą skóra jest bardziej sucha?

Jednym z powodów jest spadek ilości składników NMF. W badaniu u zdrowych osób zimą w warstwie rogowej było wyraźnie mniej mleczanu, potasu, sodu i chlorków, a skóra była mniej nawilżona i sztywniejsza.

Czy mleczan sodu pomoże przy AZS?

U osób z łagodnym AZS poziom mleczanu w naskórku jest obniżony, ale z badanych składników NMF nawilżenie zwiększał tylko mleczan potasu. Nie ma więc dowodów, że sam mleczan sodu pomaga w AZS; leczenie i dobór emolientu prowadzi lekarz.

Co potwierdzają źródła

• Mleczan należy do NMF i pochodzi głównie z potu, dlatego gromadzi się w zewnętrznej części warstwy rogowej. S2 S4
• U zdrowych osób poziom mleczanu i potasu wiąże się z nawilżeniem, sztywnością i pH warstwy rogowej, a zimą spada. S3
• W łagodnym AZS poziom mleczanu w naskórku jest obniżony, a spośród badanych składników NMF nawilżenie poprawiał tylko mleczan potasu. S4
• Mleczan potasu zwiększał zawartość wody w warstwie rogowej bardziej niż mleczan sodu. S5
• Zneutralizowany balsam z 12% mleczanu zmniejszał objawy rybiej łuski skuteczniej niż podłoże i krem z wazeliną, a suchość skóry skuteczniej niż krem z wazeliną; nad zwykłym emolientem miał przewagę 1-2 tygodnie po odstawieniu (60 osób). S6 S7 S8
• CosIng opisuje mleczan sodu jako humektant, substancję buforującą i keratolityczną. S1

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: SODIUM LACTATE
2. S2Przegląd badań · 2024Going Beyond Ceramides in Moisturizers: The Role of Natural Moisturizing Factors
3. S3Badanie · 2004Relationship between NMF (lactate and potassium) content and the physical properties of the stratum corneum in healthy subjects
4. S4Badanie · 2012Decreased lactate and potassium levels in natural moisturizing factor from the stratum corneum of mild atopic dermatitis patients are involved with the reduced hydration state
5. S5Badanie · 2011Hydrating effect of potassium lactate is caused by increasing the interaction between water molecules and the serine residue of the stratum corneum protein
6. S6Badanie · 198312% lactate lotion for the treatment of xerosis. A double-blind clinical evaluation
7. S7Badanie · 1986Therapeutic activity of lactate 12% lotion in the treatment of ichthyosis. Active versus vehicle and active versus a petrolatum cream
8. S8Badanie · 1986A controlled two-center study of lactate 12 percent lotion and a petrolatum-based creme in patients with xerosis

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 7 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.