Złoto

Jak działa

CosIng przypisuje złotu funkcje barwnika, modyfikatora poślizgu i powierzchni oraz składnika pielęgnującego skórę, a złotu koloidalnemu funkcję przeciwdrobnoustrojową i pielęgnującą. Przeglądy opisują nanocząstki złota jako przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwstarzeniowe, ale nie znaleźliśmy badań klinicznych z grupą kontrolną, które potwierdzałyby te działania w kosmetykach. Ich działanie biologiczne i toksyczność zależą od rozmiaru, kształtu, ładunku i powłoki cząstek, więc wyników jednej formy nie da się przenieść na inną.

Nanocząstki złota mogą przenikać przez skórę: w badaniu laboratoryjnym na wyciętej skórze ludzkiej po 24 godzinach znaleziono je w naskórku i skórze właściwej, zarówno nieuszkodzonej, jak i uszkodzonej. SCCS w 2021 r. ocenił zgłoszenia kosmetyków z nanozłotem (266, z czego 45 wycofano) i uznał, że nie da się ocenić ich bezpieczeństwa; literatura wskazywała na możliwe wchłanianie, gromadzenie w wątrobie i śledzionie oraz potencjalne działanie genotoksyczne. W gabinetach złote mikrocząstki wcierane w skórę są dodatkiem do lasera 1064 nm w leczeniu trądziku (w badaniu bez grupy kontrolnej, u osób stosujących też retinoidy): to zabieg medyczny, nie pielęgnacja.

Dla kogo

• osoby lubiące złote drobinki jako efekt wizualny, świadome, że to barwnik
• NIE: osoby z potwierdzonym uczuleniem na złoto
• NIE: kosmetyki z oznaczeniem Gold (nano) lub Colloidal Gold (nano), które w UE są niedozwolone

Stężenia

Złoto (Gold, CI 77480) jest dozwolonym barwnikiem: załącznik IV, wpis 133, z kryteriami czystości jak dla barwnika spożywczego E175 (dyrektywa 95/45/WE), bez limitu stężenia. Złoto (nano), złoto koloidalne (nano), Gold Thioethylamino Hyaluronic Acid (nano) i Acetyl heptapeptide-9 Colloidal gold (nano) są zakazane w kosmetykach: załącznik II, wpis 1728, dodany rozporządzeniem (UE) 2024/858. CosIng łączy z tym zakazem także nazwę INCI Colloidal Gold. Zakazane są też sole złota (załącznik II, wpis 296).

Jak zacząć

1. Sprawdź skład: CI 77480 lub Gold oznacza złoto jako barwnik, a dopisek (nano) przy złocie oznacza składnik w UE zakazany.
2. Unikaj produktów ze złotem koloidalnym bez pełnego składu INCI, np. z importu spoza UE.
3. Przy uczuleniu na złoto potwierdzonym testami płatkowymi unikaj kosmetyków ze złotem.

Możliwe skutki uboczne

Złoto może uczulać. W metaanalizie 16 badań z udziałem 14 887 osób z zapaleniem skóry (wypryskiem) test płatkowy na złoto był dodatni u 14,1%, ale tylko u około 10-15% takich osób uczulenie tłumaczy objawy. Reakcje dotyczą zwykle biżuterii, ale często obejmują też twarz i powieki. Przy swędzącej wysypce po kosmetyku przerwij jego stosowanie i zgłoś się do dermatologa na testy płatkowe.

Ciąża i karmienie

Nie znaleźliśmy badań kosmetyków ze złotem u kobiet w ciąży. Nanozłoto może przenikać przez skórę, a SCCS nie mógł ocenić jego bezpieczeństwa; w UE jest zakazane i w ciąży tym bardziej nie warto po nie sięgać. Przy wątpliwościach zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Co to jest złoto koloidalne?

To zawiesina bardzo drobnych cząstek złota w płynie, zwykle w skali nano. W kosmetykach reklamowano ją jako składnik przeciwstarzeniowy i przeciwbakteryjny, ale nie znaleźliśmy badań klinicznych z grupą kontrolną, które by to potwierdzały. W UE złoto koloidalne w postaci nano jest w kosmetykach zakazane (załącznik II, wpis 1728); SCCS nie mógł ocenić jego bezpieczeństwa z braku danych.

Czy złoto koloidalne w kosmetykach jest legalne?

W UE nie, jeśli występuje w postaci nano. Rozporządzenie (UE) 2024/858 dodało do załącznika II, czyli listy substancji zakazanych, złoto (nano), złoto koloidalne (nano) i dwa związki nanozłota. Wcześniej SCCS ocenił zgłoszenia takich kosmetyków i uznał dane za niewystarczające do oceny bezpieczeństwa. Dozwolone pozostaje złoto jako barwnik CI 77480.

Czy złoto w kremie działa przeciwzmarszczkowo?

Nie ma na to dobrych dowodów. Przeglądy przypisują nanocząstkom złota działanie przeciwstarzeniowe i przeciwzapalne, ale nie znaleźliśmy badań klinicznych z grupą kontrolną, w których sam składnik złota wygładzał zmarszczki. Złoto w postaci barwnika, np. płatki, daje głównie efekt wizualny, a nanozłoto jest w UE w kosmetykach zakazane.

Czy złoto może uczulać?

Tak. W metaanalizie 14 887 osób z wypryskiem dodatni test płatkowy na złoto miało 14,1%, choć wynik tłumaczy objawy tylko u około 10-15% z nich. Uczulenie wiąże się zwykle z biżuterią i wypełnieniami dentystycznymi, a zmiany często pojawiają się na twarzy i powiekach. Przy podejrzeniu alergii zrób testy płatkowe u dermatologa.

Co oznacza CI 77480 w składzie kosmetyku?

To złoto użyte jako barwnik, np. w postaci drobinek lub płatków. Jest dozwolone w UE na podstawie załącznika IV, wpis 133, i musi spełniać kryteria czystości jak barwnik spożywczy E175. Nie ma dla niego limitu stężenia. Taka forma nadaje kosmetykowi połysk i kolor, ale badań jej działania pielęgnacyjnego nie znaleźliśmy.

Co potwierdzają źródła

• Złoto (CI 77480) jest dozwolonym barwnikiem (załącznik IV, wpis 133, kryteria czystości E175), a złoto koloidalne ma w CosIng funkcje przeciwdrobnoustrojową i pielęgnującą. S1 S2
• Złoto (nano), złoto koloidalne (nano), Gold Thioethylamino Hyaluronic Acid (nano) i Acetyl heptapeptide-9 Colloidal gold (nano) są zakazane w kosmetykach (załącznik II, wpis 1728, rozporządzenie (UE) 2024/858); sole złota są zakazane (załącznik II, wpis 296). S3 S4 S2
• SCCS w 2021 r. ocenił zgłoszenia kosmetyków z nanozłotem (266, z czego 45 wycofano) i uznał, że nie da się ocenić ich bezpieczeństwa; literatura wskazuje na możliwe wchłanianie, gromadzenie w wątrobie i śledzionie oraz potencjalną genotoksyczność. S5
• Nanocząstki złota przenikały w ciągu 24 godzin do naskórka i skóry właściwej wyciętej skóry ludzkiej, nieuszkodzonej i uszkodzonej. S6
• Przeciwstarzeniowe, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne właściwości nanocząstek złota opisują przeglądy; ich toksyczność zależy od rozmiaru, kształtu, ładunku, powłoki i skłonności do zlepiania. S7 S8
• Dodatni test płatkowy na złoto ma 14,1% osób z wypryskiem (16 badań, 14 887 osób), przy ograniczonym znaczeniu klinicznym (około 10-15% przypadków); zmiany często dotyczą twarzy i powiek, a złoto bywa też substancją drażniącą w testach. S10 S9 S11
• Złote mikrocząstki jako dodatek do lasera 1064 nm zmniejszały liczbę zmian zapalnych w trądziku o 55% po 2 miesiącach i 68% po 12 miesiącach u 52 osób stosujących jednocześnie retinoidy miejscowe, w badaniu bez grupy kontrolnej. S12

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: GOLD
2. S2Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: COLLOIDAL GOLD
3. S3Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: Gold (nano), Colloidal Gold (nano), Gold Thioethylamino Hyaluronic Acid (nano), Acetyl heptapeptide-9 Colloidal gold (nano) (załącznik II, wpis 1728)
4. S4Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: Gold salts (załącznik II, wpis 296)
5. S5Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2021SCCS: Opinion on Gold (nano), Colloidal Gold (nano), Gold Thioethylamino Hyaluronic Acid (nano) and Acetyl heptapeptide-9 Colloidal gold (nano), SCCS/1629/21
6. S6Badanie · 2011Human skin penetration of gold nanoparticles through intact and damaged skin.
7. S7Przegląd badań · 2025Applications of heavy metal-based nanoparticles in cosmetics: a comprehensive review.
8. S8Przegląd badań · 2026Gold Nanoparticles and Chitosan as Innovative Compounds in Medicine and Cosmetology: A Review of Current Applications.
9. S9DermNet · 2026DermNet: Contact allergy to gold
10. S10Przegląd badań · 2024Prevalence of contact allergy to gold in dermatitis patients from 2010 to 2024: A systematic review and meta-analysis.
11. S11Przegląd badań · 2015Gold contact allergy: clues and controversies.
12. S12Badanie · 2023A Prospective, Multicenter, Study of Laser-Activated Gold Microparticles for Treating Patients Using Concomitant Topical Retinoids for Mild-to-Moderate Inflammatory Acne.

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 12 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.