Hydrolaty (wody kwiatowe): co to jest i jak ich używać

Hydrolat: co to jest?

Hydrolat to wodna faza, która powstaje przy destylacji roślin aromatycznych w celu uzyskania olejku eterycznego. Po skropleniu pary destylat rozdziela się na dwie niemieszające się warstwy: olejek eteryczny i wodę. Ta woda to właśnie hydrolat, nazywany też hydrosolem, wodą kwiatową lub wodą aromatyczną.

Według przeglądu z 2024 r. hydrolat zawiera ślady olejku eterycznego, zwykle poniżej 1 g/l, oraz rozpuszczalne w wodzie, bardziej polarne związki roślinne. Ma odczyn kwaśny, pH od 3,5 do 6,5. Autorzy podkreślają, że hydrolaty nie mają prawnej definicji ani norm jakości, więc ich skład zależy od rośliny, czasu destylacji i proporcji roślin do wody. W składzie INCI hydrolat poznasz po końcówce Flower Water, Leaf Water lub Water po łacińskiej nazwie rośliny.

Hydrolat a olejek eteryczny: czym się różnią?

Hydrolat jest wielokrotnie słabszy od olejku eterycznego: to woda z niewielką domieszką substancji zapachowych, a olejek to skoncentrowana, nierozpuszczalna w wodzie frakcja lotna. We francuskim badaniu 22 hydrolatów mediana zawartości olejku wynosiła 677 mg/l w wodzie z kwiatu pomarańczy gorzkiej, 205 mg/l w wodzie z róży damasceńskiej i 116 mg/l w wodzie z róży stulistnej, czyli 0,01-0,07%.

Skład hydrolatu nie jest rozcieńczoną kopią olejku: przechodzi do niego więcej związków tlenowych, np. alkoholi terpenowych, a mniej węglowodorów. W wodzie różanej głównymi składnikami zapachowymi są alkohol fenyloetylowy, geraniol i cytronellol. W hydrolacie lawendowym przeważa linalol. Geraniol, cytronellol i linalol SCCS uznaje za potwierdzone alergeny kontaktowe u ludzi, a w UE trzeba je wymieniać w składzie kosmetyku, gdy ich stężenie przekracza 0,001% w produktach niespłukiwanych lub 0,01% w spłukiwanych (załącznik III rozporządzenia 1223/2009, poz. 78, 84 i 86).

Jak używać hydrolatu do twarzy?

Hydrolat do twarzy można stosować jak tonik: po umyciu twarzy spryskuje się nim skórę albo nakłada wacikiem, a potem nakłada serum lub krem. W kosmetykach hydrolaty zastępują też wodę w recepturze. Hydrolat może zastąpić tonik, ale nie krem, bo składa się niemal wyłącznie z wody.

Hydrolat wymaga starannego przechowywania: według przeglądu z 2024 r. trzeba go trzymać w szczelnym, aseptycznym opakowaniu w chłodnym miejscu. We francuskim badaniu bakterie namnażały się we wszystkich próbkach przechowywanych w niesterylnych pojemnikach, także w lodówce (5°C). Lepiej więc wybierać hydrolat z konserwantem albo w sterylnym opakowaniu.

Czy hydrolat pomaga na trądzik, naczynka i przebarwienia?

Nie ma badań klinicznych, które pokazywałyby, że hydrolat lawendowy, różany czy inny leczy trądzik, zmniejsza naczynka, rozjaśnia przebarwienia lub spłyca zmarszczki. Hydrolaty działały przeciwbakteryjnie i przeciwutleniająco w badaniach laboratoryjnych, ale na skórze człowieka wyniki są słabe. W badaniu z udziałem 45 osób hydrolat różany wcierany w dłonie nie zmniejszył liczby bakterii na skórze, w przeciwieństwie do płynu na bazie alkoholu. Hydrolat rozmarynowy i szałwiowy działały na grzyby skórne w probówce tylko słabo.

Badania na ludziach przeprowadzono z destylatem z oczaru wirginijskiego, ale dodanym do balsamów i kremów, a nie z czystą wodą oczarową. Balsam z 10% destylatu zmniejszał zaczerwienienie po naświetleniu UVB o około 20-27%, a inne balsamy o 11-15% (30 ochotników). W drugim badaniu (40 ochotników) zaczerwienienie zmniejszały zarówno balsamy z 10% destylatu, jak i same podłoża, a najskuteczniejszy był hydrokortyzon. U 72 osób z atopowym zapaleniem skóry krem z destylatem oczaru nie działał jednak lepiej od kremu bez niego i był słabszy niż 0,5% hydrokortyzon.

Hydrolat oczarowy: czym różni się od innych?

Woda oczarowa to destylat z gałązek, kory i liści oczaru wirginijskiego, który prawie nie zawiera garbników. Według raportu Europejskiej Agencji Leków (EMA) za działanie ściągające takiej wody odpowiada przede wszystkim dodany do niej alkohol. Wersja farmakopealna w USA zawiera 14-15% etanolu i ma pH 3-5, a w Europie stosuje się też destylaty z 6% etanolu.

EMA uznaje destylat z oczaru za tradycyjny lek roślinny łagodzący drobne stany zapalne i suchość skóry, w postaci maści i kremów zawierających 5-30% destylatu. Tradycyjne zastosowanie oznacza, że skuteczność opiera się na długoletnim użyciu, a nie na badaniach klinicznych. W CosIng woda oczarowa (Hamamelis Virginiana Water) ma funkcje ściągającą, łagodzącą i kondycjonującą skórę i włosy.

Czy hydrolat działa na włosy?

Nie ma badań, które potwierdzałyby, że hydrolat rozmarynowy, lawendowy czy rumiankowy wzmacnia włosy lub przyspiesza ich wzrost. Często przywoływane badanie dotyczyło olejku rozmarynowego: u 100 osób z łysieniem androgenowym po 6 miesiącach liczba włosów wzrosła podobnie jak po 2% minoksydylu, a wcześniej, po 3 miesiącach, zmian nie było. Hydrolat zawiera tylko śladowe ilości olejku, więc tych wyników nie można na niego przenosić.

Hydrolat aloesowy (Aloe Barbadensis Leaf Water) według CosIng to wodny destylat z liści aloesu o funkcji zapachowej. To inny składnik niż sok z aloesu (Aloe Barbadensis Leaf Juice), czyli wyciśnięty z liści płyn kondycjonujący skórę.

Jak zrobić hydrolat w domu i czy to bezpieczne?

Hydrolat powstaje przez destylację rośliny z wodą lub parą wodną i skroplenie pary, więc w domu można go uzyskać tylko w prostym zestawie do destylacji. Nie jest to napar ani wyciąg: woda z zaparzonych płatków czy ziół to nie hydrolat.

Największym ryzykiem jest zakażenie bakteriami, bo hydrolaty zawierają nielotne resztki roślin, m.in. cukry, którymi bakterie mogą się żywić. W badaniu francuskim liczba bakterii w zanieczyszczonych próbkach sięgała 10 mln w mililitrze, a farmakopea francuska dopuszcza najwyżej 100; były to m.in. Pseudomonas i Burkholderia. Według autorów ani olejek w hydrolacie, ani lodówka nie zapewniają trwałości: potrzebne są konserwanty albo sterylne pakowanie. Domowy hydrolat nie ma ani konserwantu, ani sterylnego opakowania.

Popularne hydrolaty: nazwy INCI, funkcje według CosIng i stan badań

Jak rozpoznać w składzie INCI

Hydrolat w składzie INCI ma postać łacińskiej nazwy rośliny z końcówką Flower Water, Leaf Water lub Water, np. Rosa Damascena Flower Water, Hamamelis Virginiana Water, Lavandula Angustifolia Flower Water, Chamomilla Recutita Flower Water, Rosmarinus Officinalis Leaf Water, Citrus Aurantium Amara Flower Water. Olejek eteryczny ma końcówkę Oil, a wyciąg Extract.

Najczęstsze pytania

Hydrolat: co to jest?

Hydrolat to woda aromatyczna, która powstaje przy destylacji roślin z parą wodną w celu uzyskania olejku eterycznego. Po skropleniu pary olejek oddziela się od wody, a ta woda to hydrolat. Zawiera śladowe ilości olejku, zwykle poniżej 1 g na litr, i rozpuszczalne w wodzie związki roślinne, a jego pH wynosi 3,5-6,5. Nazywa się go też hydrosolem lub wodą kwiatową.

Jak używać hydrolatu do twarzy?

Hydrolatu do twarzy używa się jak toniku: po umyciu twarzy spryskuje się nim skórę lub przeciera ją wacikiem, a następnie nakłada serum lub krem. Hydrolat nie zastąpi kremu, bo składa się prawie wyłącznie z wody. Przechowuj go szczelnie zamknięty w chłodnym miejscu i wybieraj produkt z konserwantem, bo hydrolaty łatwo zakażają się bakteriami.

Czy hydrolat może zastąpić tonik?

Tak, hydrolat może zastąpić tonik: nakłada się go tak samo, po umyciu twarzy, przed serum i kremem. Ma kwaśny odczyn (pH 3,5-6,5). Nie należy jednak oczekiwać od niego działania leczniczego, bo nie ma badań klinicznych, które potwierdzałyby, że hydrolaty leczą trądzik, naczynka czy przebarwienia.

Hydrolat czy woda termalna: czym się różnią?

Hydrolat i woda termalna to zupełnie różne produkty. Hydrolat jest destylatem z roślin i zawiera ich lotne składniki zapachowe. Woda termalna to woda mineralna ze źródeł podziemnych, a jej właściwości wynikają z temperatury, ilości rozpuszczonych minerałów i składu chemicznego, zależnych od pochodzenia geologicznego. Przegląd z 2020 r. omawia jej rolę w balneoterapii przewlekłych chorób skóry.

Czy hydrolat lawendowy pomaga na trądzik?

Nie ma badań klinicznych, które potwierdzałyby działanie hydrolatu lawendowego na trądzik. W badaniach laboratoryjnych hydrolaty wykazują działanie przeciwbakteryjne, ale na skórze człowieka efekt był słaby: hydrolat różany nie zmniejszył liczby bakterii na dłoniach. Hydrolat lawendowy zawiera linalol, który może uczulać. Przy trądziku lepiej sięgać po składniki o udokumentowanym działaniu.

Jak zrobić hydrolat w domu?

Hydrolat robi się przez destylację rośliny z wodą lub parą wodną i skroplenie pary, więc potrzebny jest zestaw do destylacji; napar z ziół hydrolatem nie jest. Domowy hydrolat bez konserwantu łatwo się psuje: w badaniu hydrolatów w niesterylnych pojemnikach bakterie namnażały się nawet w lodówce, do 10 mln w mililitrze.

Co potwierdzają źródła

• Hydrolat to faza wodna destylacji olejku z parą wodną lub wodą; zawiera ślady olejku (zwykle poniżej 1 g/l) i związki rozpuszczalne w wodzie, pH 3,5-6,5; brak prawnych definicji i norm; skład zależy od czasu destylacji i proporcji; więcej związków tlenowych niż w olejku; stosowany w kosmetykach zamiast fazy wodnej; przechowywać w szczelnych, aseptycznych pojemnikach w chłodzie. S1
• CosIng opisuje hydrolaty (Flower Water, Leaf Water, Water) jako wodne roztwory destylatu z parą wodną i podaje ich funkcje; Aloe Barbadensis Leaf Water to destylat, a Leaf Juice to wyciśnięty sok. S14 S15 S16 S17 S18 S19 S20 S21 S22 S23
• W 22 hydrolatach mediana olejku: 677 mg/l (kwiat pomarańczy), 205 mg/l (róża damasceńska), 116 mg/l (róża stulistna); w niesterylnych pojemnikach bakterie namnażały się w temperaturze pokojowej i w 5°C, do ok. 7 log jtk/ml przy normie farmakopei francuskiej 2 log; Pseudomonas, Burkholderia; potrzebne konserwanty lub sterylne pakowanie. S2
• W wodzie różanej główne składniki: alkohol fenyloetylowy, geraniol, cytronellol; część próbek rynkowych fałszowana olejkami innych roślin i syntetycznymi zapachami. S3 S4
• W hydrolacie lawendowym przeważa linalol; geraniol, cytronellol i linalol to potwierdzone alergeny kontaktowe u ludzi (SCCS, tabela 7-1); w UE wymieniane w składzie powyżej 0,001% w produktach niespłukiwanych i 0,01% w spłukiwanych (zał. III poz. 78, 84, 86). S1 S5 S13 S24 S25 S26
• Hydrolat różany nie zmniejszył liczby bakterii na dłoniach (45 osób), hydrolaty rozmarynu i szałwii słabo przeciwgrzybicze in vitro; hydrolat lawendowy w żelu spełnił kryterium B dla bakterii, a kryterium A dla grzybów tylko w wersji z suszonych kwiatów. S4 S6 S5
• Destylat oczaru (EMA: tradycyjny lek wyłącznie na podstawie długoletniego stosowania): 10% w balsamie zmniejszał rumień po UVB o ok. 20-27% wobec 11-15% (30 osób); w drugim badaniu (40 osób) działały też same podłoża, a najsilniej hydrokortyzon; w AZS (72 osoby) nie lepszy od podłoża i słabszy od 0,5% hydrokortyzonu; prawie bez aktywnych garbników, działanie ściągające z alkoholu (USP 14-15% etanolu, pH 3-5); EMA: tradycyjny lek na drobne stany zapalne i suchość skóry, 5-30% w postaciach półstałych. S7 S8 S9 S10
• Olejek rozmarynowy u 100 osób z łysieniem androgenowym po 6 miesiącach zwiększył liczbę włosów podobnie jak 2% minoksydyl, bez zmian po 3 miesiącach. S11
• Wody termalne to wody mineralne klasyfikowane według temperatury, suchej pozostałości i składu chemicznego, zależnych od pochodzenia hydrogeologicznego. S12

Źródła

1. S1Przegląd badań · 2024Unlocking the Potential of Hydrosols: Transforming Essential Oil Byproducts into Valuable Resources.
2. S2Badanie · 2015Hydrosols of orange blossom (Citrus aurantium), and rose flower (Rosa damascena and Rosa centifolia) support the growth of a heterogeneous spoilage microbiota.
3. S3Badanie · 2014Chemical composition analysis of rose water samples from Iran.
4. S4Badanie · 2020Influence of Rosa damascena hydrosol on skin flora (contact culture) after hand-rubbing.
5. S5Badanie · 2015Preservative activity of lavender hydrosols in moisturizing body gels.
6. S6Badanie · 2022Hydrosols from Rosmarinus officinalis, Salvia officinalis, and Cupressus sempervirens: Phytochemical Analysis and Bioactivity Evaluation.
7. S7Inne źródło · 2009EMA/HMPC: Assessment report on Hamamelis virginiana L., cortex; Hamamelis virginiana L., folium; Hamamelis virginiana L., folium et cortex aut ramunculus destillatum (EMA/HMPC/114585/2008)
8. S8Badanie · 1998Anti-inflammatory effect of hamamelis lotion in a UVB erythema test.
9. S9Badanie · 2002Anti-inflammatory efficacy of topical preparations with 10% hamamelis distillate in a UV erythema test.
10. S10Badanie · 1995Comparative efficacy of hamamelis distillate and hydrocortisone cream in atopic eczema.
11. S11Badanie · 2015Rosemary oil vs minoxidil 2% for the treatment of androgenetic alopecia: a randomized comparative trial.
12. S12Przegląd badań · 2020The Role of Thermal Water in Chronic Skin Diseases Management: A Review of the Literature.
13. S13Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2012SCCS: Opinion on fragrance allergens in cosmetic products (SCCS/1459/11)
14. S14Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ROSA DAMASCENA FLOWER WATER
15. S15Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: HAMAMELIS VIRGINIANA WATER
16. S16Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: LAVANDULA ANGUSTIFOLIA FLOWER WATER
17. S17Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: CHAMOMILLA RECUTITA FLOWER WATER
18. S18Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ROSMARINUS OFFICINALIS LEAF WATER
19. S19Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ALOE BARBADENSIS LEAF WATER
20. S20Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ALOE BARBADENSIS LEAF JUICE
21. S21Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: CITRUS AURANTIUM AMARA FLOWER WATER
22. S22Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ROSA CENTIFOLIA FLOWER WATER
23. S23Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: ANTHEMIS NOBILIS FLOWER WATER
24. S24Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: GERANIOL (załącznik III, poz. 78)
25. S25Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: LINALOOL (załącznik III, poz. 84)
26. S26Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: CITRONELLOL (załącznik III, poz. 86)