Dwutlenek tytanu

Jak działa

Dwutlenek tytanu to półprzewodnik: promieniowanie UV głównie pochłania, a odbija tylko 4-5%; odbijanie przeważa dopiero przy najdłuższych falach UVA i w świetle widzialnym. Według DermNet w pełni chroni przed UVB i UVA2, a przed UVA1 częściowo, dlatego łączy się go z tlenkiem cynku, który pochłania szerzej w UVA, albo z filtrami organicznymi. Jest fotostabilny. W filtrach stosuje się cząstki nano (poniżej 100 nm), które mniej bielą, a większe cząstki pigmentowe z tlenkami żelaza barwią kremy chroniące przed światłem widzialnym, ważnym przy ostudzie.

Cząstki zostają na powierzchni skóry: w badaniu z 2007 r. ponad 90% zebrano z pierwszych warstw naskórka, a resztę z bruzd i ujść mieszków, bez przenikania do żywej skóry. Według przeglądu z 2019 r. nano dwutlenek tytanu nie przechodzi poza zewnętrzne warstwy naskórka, nawet w skórze uszkodzonej. SCCS uznał powlekane nanocząstki za bezpieczne na skórze zdrowej i oparzonej słońcem, ale nie w produktach, które można wdychać: u zwierząt wdychanie wywoływało zapalenie płuc.

Dla kogo

• skóra wrażliwa i skłonna do podrażnień
• dzieci, gdy poza cieniem i odzieżą potrzebny jest filtr
• kobiety w ciąży i karmiące
• ostuda, w kremach barwionych z tlenkami żelaza

Stężenia

Limity UE (CosIng): jako filtr UV (załącznik VI, poz. 27) maksymalnie 25%, a przy łącznym stosowaniu postaci zwykłej i nano suma nie może przekroczyć 25%. Postać nano (VI/27a, rozporządzenie (UE) 2019/1857): także do 25% w tej samej sumie, nie w zastosowaniach grożących narażeniem płuc przez wdychanie i tylko nanomateriał o czystości co najmniej 99%, krystaliczny, w formie rutylu lub rutylu z domieszką do 5% anatazu, w skupiskach o kształcie kulistym, igłowym lub lancetowatym, o medianie wielkości cząstek (rozkład liczbowy) co najmniej 30 nm, współczynniku kształtu 1-4,5 i objętościowej powierzchni właściwej do 460 m2/cm3; powlekany Silica, Hydrated Silica, Alumina, Aluminium Hydroxide, Aluminium Stearate, Stearic Acid, Trimethoxycaprylylsilane, Glycerin, Dimethicone, Hydrogen Dimethicone lub Simethicone albo zestawem: Silica do 16% z Cetyl Phosphate do 6%, Alumina do 7% z Manganese Dioxide do 0,7% (nie w produktach do ust) lub Alumina do 3% z Triethoxycaprylylsilane do 9%; aktywność fotokatalityczna najwyżej 10% wobec niepowlekanego lub niedomieszkowanego odpowiednika, cząstki fotostabilne w gotowym produkcie. Produkty do twarzy z wersją powlekaną Alumina i Manganese Dioxide muszą mieć ostrzeżenie: nie stosować na usta. Jako barwnik (IV/143) musi spełniać kryteria czystości z dyrektywy 95/45/WE (takie jak dla E 171). Proszek z co najmniej 1% cząstek o średnicy aerodynamicznej do 10 µm podlega wpisowi III/321 (rozporządzenie (UE) 2021/850): w sypkich pudrach do twarzy do 25%, w aerozolowych produktach do włosów w sprayu do 1,4% (przy użyciu profesjonalnym do 1,1%), w obu przypadkach tylko w postaci pigmentowej; w innych produktach do 25% (według VI/27) i nie w zastosowaniach grożących wdychaniem.

Jak zacząć

1. W składzie INCI szukaj nazwy Titanium Dioxide; postać nano ma dopisek (nano), a jako barwnik składnik ma numer CI 77891.
2. Sprayu z filtrem nie rozpylaj bezpośrednio na twarz i nie wdychaj go.
3. Przy ostudzie wybieraj krem barwiony z tlenkami żelaza, który chroni też przed światłem widzialnym.
4. Ilość kremu, moment nakładania i ponawianie opisuje hasło Filtry mineralne.

Możliwe skutki uboczne

Dwutlenek tytanu nie ma istotnych właściwości drażniących ani uczulających: opisywano tylko pojedyncze przypadki, a reakcje na substancje czynne kremów z filtrem dotyczą niemal wyłącznie filtrów organicznych. Częstszym kłopotem jest biały ślad. Przy wysypce lub pieczeniu odstaw produkt.

Ciąża i karmienie

Dwutlenek tytanu, jak tlenek cynku, bywa pierwszym wyborem filtra w ciąży i podczas karmienia: minimalnie wchłania się przez skórę i budzi małe obawy o działanie hormonalne. Według LactMed filtry mineralne mogą być lepszą alternatywą dla karmiących, a DermNet radzi, by podczas karmienia nie nakładać filtra w pobliżu otoczki brodawki. Przy wątpliwościach zapytaj lekarza.

Najczęstsze pytania

Czy dwutlenek tytanu jest dozwolony w USA?

Tak, do 25%. W propozycji z 2021 r. FDA zaproponowała, by filtry z dwutlenkiem tytanu i tlenkiem cynku, jako jedyne, uznać za ogólnie bezpieczne i skuteczne; dla 12 innych filtrów poprosiła o dodatkowe dane.

Czy sypki puder z dwutlenkiem tytanu jest bezpieczny?

Tak, SCCS w 2020 r., oceniając ryzyko wdychania, uznał pigmentowy dwutlenek tytanu w sypkim pudrze do twarzy do 25% za bezpieczny; w aerozolowym sprayu do włosów 25% uznał za niebezpieczne, a bezpieczne do 1,4%.

Dlaczego krem z dwutlenkiem tytanu bieli?

Większe cząstki zostawiają biały ślad; nano są mniej widoczne, ale nie chronią przed światłem widzialnym. Kremy barwione łączą pigmentowy dwutlenek tytanu z tlenkami żelaza.

Co potwierdzają źródła

• Dwutlenek tytanu chroni głównie przez pochłanianie UV (odbija 4-5%), w pełni przed UVB i UVA2, częściowo przed UVA1; jest fotostabilny, a w filtrach stosuje się cząstki nano, które mniej bielą. S4 S13 S5
• UE: filtr do 25% (suma z nano do 25%); nano tylko powlekane, o określonych cechach, nie w zastosowaniach grożących wdychaniem i z dopiskiem (nano) w składzie; barwnik z kryteriami czystości jak E 171; proszki z drobnymi cząstkami według III/321. S1 S16
• SCCS 2020: pigmentowy dwutlenek tytanu bezpieczny w sypkim pudrze do twarzy do 25%, w aerozolowym sprayu do stylizacji włosów do 1,4% (fryzjerzy 1,1%), 25% w sprayu niebezpieczne. S2 S1
• Cząstki zostają w zewnętrznych warstwach naskórka, także w skórze uszkodzonej; SCCS: powlekane nano bezpieczne na skórze, ale nie w produktach do wdychania. S7 S6 S3
• Nie ma istotnych właściwości drażniących ani uczulających; reakcje tylko w opisach przypadków. S8 S13
• Pigmentowy dwutlenek tytanu z tlenkami żelaza w kremach barwionych chroni przed światłem widzialnym, ważnym przy ostudzie i przebarwieniach pozapalnych. S9 S10 S13
• W ciąży i podczas karmienia filtry mineralne są często pierwszym wyborem (minimalne wchłanianie, małe obawy hormonalne); w USA dwutlenek tytanu jest dopuszczony do 25% i proponowany jako bezpieczny i skuteczny. S11 S12 S13 S14 S15
• E 171: EFSA w 2021 r. nie mogła wykluczyć genotoksyczności po spożyciu, a od 2022 r. barwnik ten nie jest dopuszczony w żywności; ocena EFSA nie dotyczy innych zastosowań. S17 S18

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: TITANIUM DIOXIDE (załącznik VI, poz. 27 i 27a; załącznik IV, poz. 143; załącznik III, poz. 321)
2. S2Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2020SCCS: Opinion on Titanium dioxide (TiO2) used in cosmetic products that lead to exposure by inhalation, SCCS/1617/20
3. S3Opinia SCCS (komitet naukowy UE) · 2017SCCS: Opinion on Titanium Dioxide (nano form) coated with Cetyl Phosphate, Manganese Dioxide or Triethoxycaprylylsilane as UV-filter in dermally applied cosmetic, SCCS/1580/16
4. S4Badanie · 2016Metal oxide sunscreens protect skin by absorption, not by reflection or scattering
5. S5Przegląd badań · 2019A review of inorganic UV filters zinc oxide and titanium dioxide
6. S6Przegląd badań · 2019Safety of titanium dioxide nanoparticles in cosmetics
7. S7Badanie · 2007In vitro percutaneous absorption and in vivo stratum corneum distribution of an organic and a mineral sunscreen
8. S8Przegląd badań · 2021Adverse Reactions to Sunscreens
9. S9Przegląd badań · 2021Photoprotection beyond ultraviolet radiation: A review of tinted sunscreens
10. S10Badanie · 2001New sunscreens confer improved protection for photosensitive patients in the blue light region
11. S11Przegląd badań · 2025Photoprotection in pregnancy: addressing safety concerns and optimizing skin health
12. S12Przegląd badań · 2006LactMed (Drugs and Lactation Database): Sunscreens, aktualizacja 15.02.2026
13. S13DermNet · 2023DermNet: Sunscreens: a complete overview (topical sunscreen agents)
14. S14FDA · 2026FDA: Questions and Answers: FDA's regulatory actions on over-the-counter sunscreen
15. S15FDA · 2024FDA, 21 CFR Part 352: Sunscreen Drug Products for Over-the-Counter Human Use (CFR 2024, govinfo)
16. S16Prawo UE (EUR-Lex) · 2009Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 w sprawie produktów kosmetycznych, art. 19 ust. 1 lit. g (oznaczanie nanomateriałów)
17. S17Inne źródło · 2021EFSA: Titanium dioxide: E171 no longer considered safe when used as a food additive
18. S18Prawo UE (EUR-Lex) · 2022Rozporządzenie Komisji (UE) 2022/63 zmieniające załączniki II i III do rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 w odniesieniu do dodatku do żywności ditlenek tytanu (E 171)

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.