Witamina B12

Jak działa

W AZS i łuszczycy jednym z czynników podtrzymujących zapalenie jest tlenek azotu (NO); w doświadczeniu zahamowanie jego wytwarzania zmniejszało świąd i zaczerwienienie w AZS. Witamina B12 wiąże i unieszkodliwia tlenek azotu, dlatego badacze przypuszczają, że nałożona na skórę może wyciszać zapalenie. Jej cząsteczka jest jednak duża i rozpuszczalna w wodzie, więc słabo przenika przez skórę; trwają prace nad nośnikami lipidowymi, które poprawiają przenikanie.

W wieloośrodkowym badaniu z placebo 49 dorosłych z AZS przez 8 tygodni nakładało dwa razy dziennie krem z witaminą B12 na jedną połowę ciała, a krem bez niej na drugą; zmiany zmniejszyły się istotnie bardziej po stronie z witaminą. W podobnym, podwójnie zaślepionym badaniu u 21 dzieci i nastolatków w wieku od 6 miesięcy do 18 lat poprawa po 2 i 4 tygodniach była większa po stronie z witaminą B12. W dwóch pojedynczo zaślepionych badaniach preparat z witaminą B12 działał lepiej niż zwykły emolient (22 osoby z łagodnym AZS i 24 z łuszczycą, 12 tygodni), a w łuszczycy po 12 tygodniach działał podobnie jak lek kalcypotriol, choć ten działał szybciej w pierwszych 8 tygodniach (13 osób). Metaanaliza z 2022 r. łączy miejscową witaminę B12 z mniejszym nasileniem AZS, a przegląd z 2016 r. zalicza ją do terapii uzupełniających z danymi z badań z randomizacją, podkreślając małą liczebność i słabą jakość badań. Część preparatów zawierała też olej z awokado, a jeden był zarejestrowany w UE jako wyrób medyczny. Krem nie zastępuje leczenia AZS i łuszczycy zaleconego przez lekarza.

Dla kogo

• łagodne atopowe zapalenie skóry, jako uzupełnienie leczenia ustalonego z lekarzem i codziennych emolientów
• łagodna i umiarkowana łuszczyca plackowata, jako pielęgnacja wspierająca

Stężenia

W badaniach klinicznych stosowano preparaty z 0,07% cyjanokobalaminy, w części z 20% olejem z awokado, nakładane 2-3 razy dziennie przez 4-12 tygodni. Nie wiadomo, czy inne stężenia działają lepiej. W bazie CosIng składnik ma funkcję pielęgnującą skórę (skin conditioning) i nie figuruje w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, więc prawo UE nie wyznacza limitu stężenia.

Jak zacząć

1. Nakładaj krem z witaminą B12 rano i wieczorem na zmienioną skórę, jak w badaniach.
2. Nie odstawiaj leków przepisanych przez lekarza; podstawą pielęgnacji AZS pozostają emolienty nakładane 2-3 razy dziennie.
3. Efekt oceniaj po 4-8 tygodniach; w badaniach pierwsze różnice widziano po 2-4 tygodniach.
4. Jeśli masz uczulenie na kobalt, zapytaj lekarza przed użyciem: kobalt jest częścią cząsteczki witaminy B12.

Możliwe skutki uboczne

W badaniach kremy z witaminą B12 były dobrze tolerowane. Inaczej jest z podawaniem ogólnym: po zastrzykach opisywano wysypkę trądzikopodobną, trądzik różowaty, reakcje alergiczne w miejscu wstrzyknięcia, a także anafilaksję; suplementację wiązano też z nasileniem trądziku. W badaniu na zdrowych ochotnikach suplementacja zmieniała aktywność bakterii Propionibacterium acnes, a u 1 z 10 osób tydzień po jej rozpoczęciu pojawił się trądzik. U osób uczulonych na kobalt leczenie witaminą B12 wywoływało zmiany skórne. Przerwij stosowanie kremu przy wysypce, pieczeniu lub nasileniu zmian.

Ciąża i karmienie

Brak badań kremów z witaminą B12 w ciąży i podczas karmienia piersią; w badaniu w łuszczycy kobiety w ciąży i karmiące wykluczono. Stosowanie miejscowe to coś innego niż suplementacja: o przyjmowaniu witaminy B12 w tabletkach lub zastrzykach w ciąży decyduje lekarz.

Najczęstsze pytania

Czy krem z witaminą B12 pomoże na AZS?

Małe badania z placebo i z emolientem wskazują na złagodzenie zmian po 4-12 tygodniach, także u dzieci. Dowody są słabej jakości, więc traktuj krem jako dodatek do leczenia ustalonego z lekarzem i do codziennych emolientów.

Czy mogę stosować go u dziecka?

Jedno małe badanie objęło 21 dzieci i nastolatków w wieku od 6 miesięcy do 18 lat: po 4 tygodniach skóra leczona witaminą B12 poprawiła się bardziej niż po stronie placebo. Plan leczenia AZS u dziecka ustal z pediatrą lub dermatologiem.

Czy pomaga w łuszczycy?

W dwóch małych badaniach preparat z witaminą B12 działał lepiej niż zwykły emolient, a po 12 tygodniach podobnie jak kalcypotriol, który działał szybciej na początku leczenia. To za mało, by zastąpić leczenie zalecone przez dermatologa.

Co potwierdzają źródła

• Witamina B12 wiąże tlenek azotu, który uczestniczy w zapaleniu w AZS i łuszczycy; zahamowanie wytwarzania NO zmniejszało świąd i rumień w AZS. S2 S12
• Duża, hydrofilowa cząsteczka witaminy B12 słabo przenika przez skórę. S12
• W badaniu z placebo (49 dorosłych z AZS, 8 tygodni, porównanie połówek ciała) krem z witaminą B12 zmniejszał zmiany istotnie bardziej niż placebo; u 21 dzieci i nastolatków (6 miesięcy-18 lat) poprawa była większa po 2 i 4 tygodniach. S2 S3
• Preparaty z 0,07% cyjanokobalaminy (część z 20% olejem z awokado) działały lepiej niż zwykły emolient w łagodnym AZS i łuszczycy, a w łuszczycy po 12 tygodniach podobnie jak kalcypotriol (szybszy w pierwszych 8 tygodniach); preparat z S5 był wyrobem medycznym (pełny tekst). S4 S5 S6 S10
• Metaanaliza łączy miejscową witaminę B12 z mniejszym nasileniem AZS; przegląd dowodów ocenia badania jako małe i słabej jakości. S7 S8
• Po zastrzykach i suplementacji witaminy B12 opisywano trądzik i wysypkę trądzikopodobną, trądzik różowaty, reakcje alergiczne i anafilaksję; suplementacja zmienia aktywność bakterii trądzikowych. S9 S10 S11
• Kobalt jest składnikiem witaminy B12; u osób uczulonych na kobalt leczenie witaminą B12 wywoływało zmiany skórne. S9 S10 S13
• Podstawą pielęgnacji AZS są emolienty stosowane długotrwale, 2-3 razy dziennie. S14

Źródła

1. S1Baza CosIng, Komisja Europejska · 2026CosIng: CYANOCOBALAMIN
2. S2Badanie · 2004Topical vitamin B12--a new therapeutic approach in atopic dermatitis-evaluation of efficacy and tolerability in a randomized placebo-controlled multicentre clinical trial
3. S3Badanie · 2009Evaluation of topical vitamin B(12) for the treatment of childhood eczema
4. S4Badanie · 2017Superiority of a vitamin B12-barrier cream compared with standard glycerol-petrolatum-based emollient cream in the treatment of atopic dermatitis: A randomized, left-to-right comparative trial
5. S5Badanie · 2017Superiority of a vitamin B12-containing emollient compared to a standard emollient in the maintenance treatment of mild-to-moderate plaque psoriasis
6. S6Badanie · 2001Vitamin B(12) cream containing avocado oil in the therapy of plaque psoriasis
7. S7Przegląd badań · 2022Efficacy and safety profile of antioxidants in the treatment of atopic dermatitis: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials
8. S8Przegląd badań · 2016Complementary and Alternative Medicine for Atopic Dermatitis: An Evidence-Based Review
9. S9Przegląd badań · 2015A review of vitamin B12 in dermatology
10. S10Przegląd badań · 2023Vitamin B group levels and supplementations in dermatology
11. S11Badanie · 2015Vitamin B12 modulates the transcriptome of the skin microbiota in acne pathogenesis
12. S12Badanie · 2021Cyanocobalamin Ultraflexible Lipid Vesicles: Characterization and In Vitro Evaluation of Drug-Skin Depth Profiles
13. S13DermNet · 2023DermNet: Allergy to cobalt
14. S14DermNet · 2026DermNet: Treatment of atopic dermatitis

Treść hasła sprawdzona ze źródłami 8 października 2026. Limity i warunki stosowania w UE podajemy według bazy CosIng i rozporządzenia (WE) nr 1223/2009.